1
00:00:02,000 --> 00:00:07,000
Downloaded from
YTS.MX

2
00:00:07,440 --> 00:00:08,680
[Alaize in het Frans] Het is grappig...

3
00:00:08,000 --> 00:00:13,000
Official YIFY movies site:
YTS.MX

4
00:00:08,760 --> 00:00:12,400
...als je de laatste <i>Avengers</i>
van Marvel kijkt.

5
00:00:12,480 --> 00:00:14,600
Dat is een team van...

6
00:00:14,680 --> 00:00:15,880
...superhelden.

7
00:00:17,640 --> 00:00:19,680
Ze willen het beste...

8
00:00:19,760 --> 00:00:20,880
...voor de mensheid.

9
00:00:22,720 --> 00:00:23,560
Ze redden...

10
00:00:23,640 --> 00:00:24,680
...mensen...

11
00:00:24,760 --> 00:00:25,640
...vechten...

12
00:00:25,720 --> 00:00:26,560
...voor succes.

13
00:00:28,480 --> 00:00:30,160
Daarin lijken we op elkaar.

14
00:00:30,280 --> 00:00:33,640
[energieke muziek]

15
00:01:06,160 --> 00:01:07,640
[Alaize] We zijn allen superhelden...

16
00:01:09,959 --> 00:01:13,120
...omdat we tegenslag hebben doorstaan.

17
00:01:15,280 --> 00:01:16,720
We hebben allen...

18
00:01:16,800 --> 00:01:19,920
...iets meegemaakt
wat ons weerhield van succes.

19
00:01:24,080 --> 00:01:25,480
En daarin ligt onze kracht.

20
00:01:28,720 --> 00:01:30,000
Het leven is een gevecht.

21
00:01:30,720 --> 00:01:32,520
We willen de wereld beteren.

22
00:01:37,040 --> 00:01:39,800
[Gonzalez in het Engels] Op de
Olympische Spelen worden helden geboren.

23
00:01:41,560 --> 00:01:43,680
Op de Paralympics komen helden.

24
00:01:44,880 --> 00:01:46,240
[energieke muziek]

25
00:01:46,320 --> 00:01:47,800
EEN NETFLIX ORIGINAL-DOCUMENTAIRE

26
00:02:23,440 --> 00:02:27,560
[Bebe Vio] Toen ik 12 jaar was,
zat ik op scouting.

27
00:02:28,840 --> 00:02:31,240
Je krijgt daar een bijnaam.

28
00:02:34,920 --> 00:02:36,680
Mijn naam was de Rising Phoenix.

29
00:02:38,840 --> 00:02:44,360
Een feniks kan leven, sterven, verbranden
en weer leven.

30
00:02:47,800 --> 00:02:50,400
Mijn scoutinggroep zag me bij elke stap...

31
00:02:51,040 --> 00:02:55,200
...leven, branden, doodgaan en weer leven.

32
00:03:02,200 --> 00:03:05,400
Toen ik nog heel jong was,
zei mijn coach tegen me:

33
00:03:05,480 --> 00:03:07,480
'Er bestaat een paradijs...

34
00:03:07,560 --> 00:03:10,320
...en dat heet de Olympische Spelen.'

35
00:03:11,200 --> 00:03:15,080
Als je maar hard genoeg werkt,
elke dag, zo goed als je kunt...

36
00:03:15,160 --> 00:03:17,120
...dan zul je daar komen.

37
00:03:20,040 --> 00:03:22,080
Ik droomde van de Olympische Spelen.

38
00:03:22,560 --> 00:03:26,320
Het werd de Paralympics,
maar het is bijna hetzelfde.

39
00:03:27,600 --> 00:03:28,800
[onduidelijk gepraat]

40
00:03:31,080 --> 00:03:33,320
Als 14-jarige was ik fakkeldrager...

41
00:03:33,400 --> 00:03:35,320
...voor de toekomstige paralympiërs.

42
00:03:35,440 --> 00:03:37,360
[publiek klapt en juicht]

43
00:03:41,240 --> 00:03:43,520
[Gonzalez] In de geschiedenis
van de Paralympics...

44
00:03:43,600 --> 00:03:45,200
...waren er pieken en dalen.

45
00:03:45,760 --> 00:03:47,840
De ene goed, de andere minder.

46
00:03:50,000 --> 00:03:53,800
Als je een plaats mocht kiezen
waar we zouden slagen...

47
00:03:54,840 --> 00:03:56,800
...dan zou dat Londen zijn.

48
00:03:59,600 --> 00:04:04,120
LONDEN

49
00:04:05,800 --> 00:04:09,640
Onze bakermat, het land
waar de paralympische beweging begon.

50
00:04:11,960 --> 00:04:17,640
Evenementen organiseren, creatief zijn
en stereotypen doorbreken.

51
00:04:17,720 --> 00:04:20,400
En Londen is de hoofdstad van de wereld.

52
00:04:24,800 --> 00:04:28,240
[verslaggever 1] De organisatie van
Londen 2012 bereidt de Paralympics voor.

53
00:04:28,320 --> 00:04:30,440
[verslaggever 2]
Volgens de organisatie Mencap...

54
00:04:30,520 --> 00:04:34,080
...is het geweld tegen mensen
met een beperking op recordhoogte...

55
00:04:34,160 --> 00:04:39,000
...en alles wat daar verandering
in brengt, is van belang.

56
00:04:39,800 --> 00:04:41,600
[Gonzalez]
Toen ik m'n collega's vertelde...

57
00:04:41,680 --> 00:04:45,160
...dat ik ging solliciteren
bij de Paralympische Spelen...

58
00:04:45,240 --> 00:04:47,880
...zeiden de meesten: 'Doe dat niet.

59
00:04:47,960 --> 00:04:50,400
Dat is sport voor anderen
met een beperking.

60
00:04:50,480 --> 00:04:53,040
Dat is te ingewikkeld.
Het is niet echt sport.'

61
00:04:54,320 --> 00:04:57,040
[verslaggever] Alle ogen zijn gericht
op de paralympiërs...

62
00:04:57,120 --> 00:05:00,040
...als hun symbool
de vijf ringen vervangt.

63
00:05:00,960 --> 00:05:04,640
Tijdens de Olympische Spelen,
vier of vijf dagen voor het einde...

64
00:05:04,720 --> 00:05:08,040
...zag je plots overal
zwarte billboards verschijnen...

65
00:05:08,120 --> 00:05:10,040
...met 'Bedankt voor de warming-up.'

66
00:05:11,920 --> 00:05:14,040
Zo werden de Paralympics
op tv aangekondigd.

67
00:05:16,960 --> 00:05:18,200
'Dat was de warming-up.'

68
00:05:18,280 --> 00:05:20,720
De Olympische Spelen
waren vast niet blij...

69
00:05:20,800 --> 00:05:23,640
...maar ik werd erdoor geraakt.

70
00:05:24,240 --> 00:05:27,640
Philip wil niet tweede worden,
hij wil eerste zijn.

71
00:05:27,720 --> 00:05:28,960
[commentator] Craven houdt de bal.

72
00:05:29,040 --> 00:05:30,040
[Gonzalez] Hij was sporter...

73
00:05:30,120 --> 00:05:34,760
...en wilde dat andere sporters
nog betere kansen zouden krijgen dan hij.

74
00:05:34,840 --> 00:05:36,520
[commentator] Twee erbij door Phil Craven.

75
00:05:36,600 --> 00:05:38,240
Xavi Gonzalez, goede vent.

76
00:05:38,800 --> 00:05:42,160
Botert het niet tussen de voorzitter
en de CEO, laat dan maar.

77
00:05:42,240 --> 00:05:48,240
We wilden veranderen hoe de wereld
mensen met een beperking zag.

78
00:05:48,360 --> 00:05:50,920
[publiek juicht]

79
00:05:52,000 --> 00:05:53,840
[Alaize in het Frans]
Het was een thuis voor...

80
00:05:54,880 --> 00:05:56,240
...alle naties.

81
00:05:59,520 --> 00:06:02,160
Het is een teamsport, geen individuele.

82
00:06:02,240 --> 00:06:05,880
We blijven bij elkaar.
Als we naar een toernooi gaan...

83
00:06:05,960 --> 00:06:08,520
...zijn we er altijd
om elkaar toe te juichen.

84
00:06:08,600 --> 00:06:11,280
[Matt Stutzman in het Engels]
De hele sfeer daar...

85
00:06:11,360 --> 00:06:15,720
...dat je onderdeel bent van iets groters,
was ongelooflijk.

86
00:06:16,640 --> 00:06:19,280
[Ellie Cole] De stille missie
die we hebben.

87
00:06:20,200 --> 00:06:24,800
Elke paralympiër heeft
te horen gekregen...

88
00:06:24,880 --> 00:06:29,160
...keer op keer, dat het leven
te moeilijk voor hen wordt.

89
00:06:29,280 --> 00:06:30,320
[publiek zingt]

90
00:06:30,400 --> 00:06:34,280
[Stutzman] Het Iraakse team zat
om de hoek...

91
00:06:34,360 --> 00:06:38,400
...en mensen in ons team waren
gewond geraakt in Irak.

92
00:06:39,000 --> 00:06:40,560
Dat moet je vaker zien.

93
00:06:40,680 --> 00:06:42,560
[vrolijke muziek]

94
00:06:45,520 --> 00:06:48,600
We gaan naar de openingsceremonie.

95
00:06:49,200 --> 00:06:51,120
[gejuich]

96
00:06:55,240 --> 00:06:56,920
[Stephen Hawking]
De Paralympische Spelen...

97
00:06:57,000 --> 00:06:59,720
...moeten ook veranderen
hoe we de wereld zien.

98
00:07:00,280 --> 00:07:01,400
We zijn allemaal anders.

99
00:07:01,480 --> 00:07:05,440
Er bestaat geen standaard mens.

100
00:07:08,720 --> 00:07:12,360
[Craven] We moesten podiums bieden
waarop ze konden presteren...

101
00:07:12,440 --> 00:07:16,080
...en het de wereld laten zien
en de wereld inspireren.

102
00:07:17,120 --> 00:07:20,080
De Spelen zijn de etalage van de beweging.

103
00:07:20,160 --> 00:07:25,040
De Spelen zijn het belangrijkste
om de beweging vooruit te brengen.

104
00:07:34,000 --> 00:07:39,720
Ik verklaar de Paralympische Spelen
van Londen 2012 voor geopend.

105
00:07:48,960 --> 00:07:50,440
[verslaggever] Daar is de Agitos...

106
00:07:50,520 --> 00:07:56,560
...het paralympische logo
aan de Tower Bridge in Londen.

107
00:08:09,440 --> 00:08:12,960
Mijn eerste Paralympics.
Ik ben nog maar 19 jaar oud.

108
00:08:16,240 --> 00:08:17,880
Goedemorgen.

109
00:08:18,960 --> 00:08:21,000
[Jonnie Peacock] Je bent bezorgd
over de horrorverhalen...

110
00:08:21,080 --> 00:08:24,520
...over de Paralympics,
zoals stille stadions.

111
00:08:26,440 --> 00:08:28,640
Je weet nooit hoe het zal zijn,
tot je er bent.

112
00:08:29,680 --> 00:08:32,120
[Tatyana McFadden] Het is nooit hetzelfde.

113
00:08:32,200 --> 00:08:34,680
Dus ik was bezorgd en nerveus.

114
00:08:35,920 --> 00:08:37,600
[Peacock] Je komt onder het stadion...

115
00:08:38,600 --> 00:08:42,440
...naar een baan waar iedereen
zijn laatste voorbereidingen doet.

116
00:08:42,520 --> 00:08:45,080
Alle sporters bij elkaar. Heel serieus.

117
00:08:48,280 --> 00:08:50,760
[de hertog van Sussex]
Veel mensen dachten...

118
00:08:50,840 --> 00:08:54,040
...dat het zou floppen
door een slechte kaartverkoop.

119
00:09:00,960 --> 00:09:05,400
[luid gejuich en applaus]

120
00:09:06,360 --> 00:09:07,720
De stadions zaten vol.

121
00:09:09,160 --> 00:09:12,280
De sport was ongelooflijk.

122
00:09:15,640 --> 00:09:17,640
[publiek juicht]
-[commentator] Wat een geweldige slag.

123
00:09:17,720 --> 00:09:20,440
Dat moet de slag
van het kampioenschap zijn.

124
00:09:20,520 --> 00:09:25,000
Maar wat ze zagen, was duidelijk
beter dan de Olympische Spelen.

125
00:09:26,160 --> 00:09:27,400
[man] Klaar.

126
00:09:28,640 --> 00:09:31,880
[energieke muziek]
-[publiek juicht]

127
00:09:37,560 --> 00:09:40,360
[commentator]
De sfeer is echt fantastisch.

128
00:09:40,440 --> 00:09:43,240
Zhang aan de binnenkant.
Dave Weir gaat breed.

129
00:09:43,320 --> 00:09:46,600
Dave Weir spreekt
al z'n reserves van vertrouwen...

130
00:09:46,680 --> 00:09:50,840
...en kracht aan,
want dit scheelt zo weinig. Zhang.

131
00:09:51,480 --> 00:09:55,280
Dave Weir neemt nu de leiding.
Dave Weir doet het weer.

132
00:09:55,360 --> 00:09:58,400
We hebben vanavond
iets heel bijzonders gezien.

133
00:10:00,360 --> 00:10:03,760
[Sussex] Voor mij en vele anderen,
en zeker voor kinderen...

134
00:10:09,840 --> 00:10:11,400
...om deze mensen te zien...

135
00:10:15,320 --> 00:10:17,280
...met wat ze bereiken...

136
00:10:19,600 --> 00:10:21,120
Geen boek dat je zult lezen...

137
00:10:21,200 --> 00:10:23,960
...of les die je ooit zult krijgen...

138
00:10:27,000 --> 00:10:29,440
...zal je dezelfde inspiratie geven...

139
00:10:29,520 --> 00:10:33,120
...als iets te zien
waarvan men zei dat onmogelijk was.

140
00:10:40,240 --> 00:10:41,600
[omroeper] Dames en heren, de finale...

141
00:10:41,680 --> 00:10:46,520
...van de vrouwen
100 meter vrije slag S9...

142
00:10:46,600 --> 00:10:49,240
...Australië, Ellie Cole.

143
00:10:49,360 --> 00:10:51,480
[gejuich]

144
00:10:57,080 --> 00:10:59,360
[fluit klinkt drie keer]

145
00:10:59,440 --> 00:11:02,520
[Cole] Iedereen is zo verschillend
op de Paralympics.

146
00:11:02,600 --> 00:11:06,640
Op de Olympische Spelen
is elk lichaam hetzelfde.

147
00:11:06,960 --> 00:11:09,240
Op de Paralympics is er geen hetzelfde.

148
00:11:09,400 --> 00:11:11,560
[fluit]

149
00:11:11,640 --> 00:11:16,440
Het is doodeng
net voordat je wedstrijd begint.

150
00:11:17,840 --> 00:11:20,760
[omroeper] Op uw plaatsen.
-[startsein]

151
00:11:26,080 --> 00:11:29,760
[Cole] Je raakt het koude water
en je denkt: dit is het.

152
00:11:31,080 --> 00:11:36,320
De volgende minuut wordt
de belangrijkste minuut van mijn leven.

153
00:11:38,240 --> 00:11:42,360
Ik wil dat zo veel mogelijk mensen
de Paralympics zien...

154
00:11:42,440 --> 00:11:45,440
...want als mijn ouders
ervan hadden geweten...

155
00:11:45,520 --> 00:11:48,560
...toen ik drie jaar oud was,
hadden ze meer vertrouwen gehad...

156
00:11:48,640 --> 00:11:50,920
...in wat je met een beperking kunt.

157
00:11:57,000 --> 00:11:59,120
[Coles moeder] De eerste dag
dat Ellie loopt.

158
00:12:00,200 --> 00:12:01,160
Kom op, Ellie.

159
00:12:01,720 --> 00:12:03,640
[Cole] Ik ben gezond geboren...

160
00:12:04,160 --> 00:12:07,200
...maar op een dag
verschoonde mijn moeder me...

161
00:12:07,280 --> 00:12:10,400
...en zag ze een bult
achter mijn rechterknie.

162
00:12:11,960 --> 00:12:13,200
De dokter vertelde...

163
00:12:13,280 --> 00:12:16,520
...dat ik een zeldzame kankervorm had,
een zenuwsarcoom.

164
00:12:16,600 --> 00:12:17,800
[Coles vader] Ellie?
-Wat?

165
00:12:17,880 --> 00:12:19,680
[Coles vader] Ik hou van jou.
-Ik hou van jou.

166
00:12:19,760 --> 00:12:23,040
Ik onderging behoorlijk wat chemotherapie.

167
00:12:24,960 --> 00:12:26,200
Maar daarvan...

168
00:12:26,280 --> 00:12:29,760
...werd ik zieker dan van de kanker...

169
00:12:30,440 --> 00:12:33,160
...en de tumor werd niet kleiner.

170
00:12:38,040 --> 00:12:41,760
Mijn ouders moesten besluiten
om mijn been te amputeren...

171
00:12:41,840 --> 00:12:43,840
...toen ik net drie jaar oud was.

172
00:12:49,120 --> 00:12:51,440
[Coles moeder] Ze zei:
'Ik wil mijn voet terug.'

173
00:12:52,080 --> 00:12:53,280
[grinnikt]
-[vrouw] Geweldig.

174
00:12:53,920 --> 00:12:55,960
Dit is jouw voet, toch, Ellie?

175
00:12:57,680 --> 00:12:59,520
Hij blijft waar hij is.

176
00:13:10,000 --> 00:13:11,520
[Cole] Ik vroeg mijn moeder
waarom ze zo bang was...

177
00:13:11,600 --> 00:13:14,400
...voor de amputatie.

178
00:13:14,480 --> 00:13:18,160
Ze was bang
dat ik compleet zou veranderen.

179
00:13:18,240 --> 00:13:21,200
Mijn ouders kenden niemand
met een beperking.

180
00:13:21,280 --> 00:13:25,400
Ze waren zo bang dat alle kansen
die ik zou krijgen...

181
00:13:25,480 --> 00:13:28,640
...van me werden afgenomen...

182
00:13:28,720 --> 00:13:30,200
...op die ene dag.

183
00:13:32,600 --> 00:13:36,840
Als je in Australië woont,
dan moet je leren zwemmen.

184
00:13:38,400 --> 00:13:41,360
[Coles moeder] Ellie, gestrekte armen.

185
00:13:41,960 --> 00:13:44,520
Ik zwom een tijdje rondjes. [grinnikt]

186
00:13:46,560 --> 00:13:49,320
Zwemmen is een van de weinige sporten...

187
00:13:49,400 --> 00:13:51,680
...waar ik mijn beperking niet voelde.

188
00:13:52,160 --> 00:13:53,640
Dus ik was gek op zwemmen.

189
00:13:54,960 --> 00:13:57,080
Ik zei dat ik ballerina wilde worden.

190
00:13:57,160 --> 00:13:58,920
Ik had <i>Het Zwanenmeer </i>gezien.

191
00:14:02,800 --> 00:14:06,120
'Ze zijn zo sierlijk
en dat wil ik ook zijn.'

192
00:14:17,080 --> 00:14:20,280
En nu heb ik
de sierlijkste zwemtechniek...

193
00:14:20,360 --> 00:14:24,120
...van het Australische zwemteam,
vast omdat ik daar zo van geniet.

194
00:14:33,040 --> 00:14:35,520
[commentator] De 20-jarige Ellie Cole
uit Australië...

195
00:14:35,600 --> 00:14:37,480
...zwemt op haar best.

196
00:14:38,040 --> 00:14:40,520
[Coles moeder] Vooruit, Ellie.

197
00:14:40,600 --> 00:14:42,200
[vrouw] Kom op, Ellie.

198
00:14:44,360 --> 00:14:48,480
[Cole] Toen ik jong was,
hield ik er niet van om te verliezen.

199
00:14:49,960 --> 00:14:51,120
[vrouw] Vooruit.

200
00:14:51,680 --> 00:14:54,000
[Cole] Ik besloot de snelste
in mijn team te worden...

201
00:14:54,080 --> 00:14:55,400
...ook al had ik één been.

202
00:14:56,720 --> 00:14:58,240
[commentator] Cole aan kop.

203
00:14:59,040 --> 00:15:02,280
Wat een vorm. Cole, in baan zes.

204
00:15:02,360 --> 00:15:04,280
[gejuich]

205
00:15:06,800 --> 00:15:09,000
[commentator] Ellie Cole, echt fenomenaal.

206
00:15:12,600 --> 00:15:16,520
[Cole] Dat ik mijn moeder
zo blij kan maken...

207
00:15:18,040 --> 00:15:20,280
...is de positieve kant van mijn ziekte.

208
00:15:26,800 --> 00:15:29,880
[Vio] Ik deed niet mee,
dus ik kon blijven...

209
00:15:29,960 --> 00:15:32,120
...de hele Spelen lang.

210
00:15:32,200 --> 00:15:36,880
[in het Italiaans] Hoi, ik ben Bebe.
Vandaag geef ik voor het eerst commentaar.

211
00:15:36,960 --> 00:15:40,440
[in het Engels] Ik heb zoveel paralympiërs
ontmoet en werd op allen verliefd...

212
00:15:40,520 --> 00:15:44,800
...want als je iemand tegenkomt,
dan wil je hun verhaal horen.

213
00:15:44,880 --> 00:15:48,200
Waarom de rolstoel?
Waarom geen armen en benen?

214
00:15:48,280 --> 00:15:51,880
Je hebt leuke verhalen
en minder leuke verhalen.

215
00:15:52,600 --> 00:15:54,880
'Vertel gewoon wat je hebt gedaan.'
[lacht]

216
00:15:56,680 --> 00:15:58,480
[commentator in het Frans]
De finale van het verspringen...

217
00:15:59,480 --> 00:16:00,920
[in het Frans] Het was voor het eerst...

218
00:16:01,920 --> 00:16:05,400
...dat ik zo'n vol stadion zag.

219
00:16:06,240 --> 00:16:07,200
[schreeuwt]

220
00:16:07,280 --> 00:16:12,280
[commentator] Jean-Baptiste Alaize is
een van de favorieten.

221
00:16:12,880 --> 00:16:15,440
[schreeuwt]
-[luid gejuich]

222
00:16:19,520 --> 00:16:20,840
[gejuich vervaagt]

223
00:16:24,920 --> 00:16:27,040
[Alaize] Ik koos voor verspringen...

224
00:16:29,000 --> 00:16:31,840
...omdat ik ergens voor wilde vluchten.

225
00:16:33,880 --> 00:16:35,840
Het gevoel...

226
00:16:36,600 --> 00:16:38,720
...dat je vertrekt en niet meer terugkomt.

227
00:16:43,280 --> 00:16:44,400
Dat je vliegt...

228
00:16:45,560 --> 00:16:46,560
...of ontsnapt...

229
00:16:48,720 --> 00:16:51,560
Ik zag zo veel in een korte tijd
toen ik opgroeide.

230
00:16:55,000 --> 00:16:57,640
Ik heb het ergste meegemaakt als kind.

231
00:17:01,320 --> 00:17:04,520
Die nachtmerrie bleef me achtervolgen.

232
00:17:06,240 --> 00:17:09,000
Ik worstelde om verder te gaan,
om te vergeten.

233
00:17:11,160 --> 00:17:15,480
Ik ben een overlevende
van de burgeroorlog in Burundi in 1993.

234
00:17:18,160 --> 00:17:21,160
Ik herinner me alles
alsof het gisteren was.

235
00:17:22,319 --> 00:17:26,839
De Hutu's wilden
alle Tutsi-gezinnen uitroeien...

236
00:17:26,920 --> 00:17:29,280
...elke moeder en kind.

237
00:17:30,079 --> 00:17:31,280
Ik was drie jaar oud.

238
00:17:31,359 --> 00:17:34,640
Ik begreep niet wat er gebeurde,
waarom ze dit deden.

239
00:17:37,120 --> 00:17:42,200
Mijn moeder en ik gingen op de vlucht...

240
00:17:44,840 --> 00:17:45,800
...maar...

241
00:17:45,880 --> 00:17:46,840
...niet snel genoeg.

242
00:17:47,520 --> 00:17:53,000
Ik werd vier keer geslagen
met een machete. Zo verloor ik mijn been.

243
00:17:53,080 --> 00:17:55,840
En nog een klap op mijn arm.

244
00:17:55,920 --> 00:17:58,320
En hier op mijn hoofd en één op mijn rug.

245
00:17:58,880 --> 00:18:02,560
En daarna werd ik gedwongen
om te kijken...

246
00:18:03,760 --> 00:18:06,360
...hoe mijn moeder werd vermoord.

247
00:18:09,960 --> 00:18:10,960
Ja.

248
00:18:15,800 --> 00:18:18,920
Ik ontwaakte in een ziekenhuis.
Was ik dood geweest?

249
00:18:19,000 --> 00:18:21,400
Ik had uitwendige en inwendige bloedingen.

250
00:18:21,480 --> 00:18:26,400
Buitengewoon. Drie jaar oud
en ik overleefde...

251
00:18:26,480 --> 00:18:27,840
...dit bloedbad.

252
00:18:28,680 --> 00:18:33,480
Toen moest ik mijn leven oppakken
in een weeshuis. Alleen, verlaten.

253
00:18:33,560 --> 00:18:34,560
[hijgt]

254
00:18:34,640 --> 00:18:37,000
Waarom hou ik van rennen en verspringen?

255
00:18:37,800 --> 00:18:40,400
Alsof ik probeer te ontsnappen
aan wat is gebeurd.

256
00:18:40,480 --> 00:18:42,440
[hijgt]

257
00:18:42,520 --> 00:18:44,560
Ik ren om te ontsnappen.

258
00:18:51,120 --> 00:18:54,440
Vallen en weer opstaan. Zo is het leven.

259
00:18:55,400 --> 00:18:58,960
Dat is voor veel mensen zo.
En ik wist het al vroeg.

260
00:19:08,240 --> 00:19:10,160
De sport heeft me gered.

261
00:19:12,800 --> 00:19:13,760
[schreeuwt]

262
00:19:15,200 --> 00:19:19,560
Op mijn eerste Spelen
leerde ik niks over winnen...

263
00:19:19,640 --> 00:19:21,600
...maar veel over de mensheid.

264
00:19:28,120 --> 00:19:31,480
[Gonzalez in het Engels] In deze sport
heeft iedereen een verhaal.

265
00:19:31,560 --> 00:19:34,440
De obstakels die ze hebben weggeruimd...

266
00:19:34,520 --> 00:19:36,840
...om te kunnen bereiken wat ze wilden...

267
00:19:37,520 --> 00:19:44,080
...om door te gaan en te leven
al zegt men dat je dat niet kunt.

268
00:19:44,920 --> 00:19:47,400
[publiek juicht]

269
00:19:50,640 --> 00:19:52,400
Als kind had ik veel dromen.

270
00:19:52,960 --> 00:19:57,680
Ik wilde een BMX-racer worden
en backflips doen en zo.

271
00:19:58,080 --> 00:20:01,400
Ik zei dat ik
de volgende Michael Jordan werd...

272
00:20:01,480 --> 00:20:03,280
...toen hij nog de allerbeste was.

273
00:20:03,360 --> 00:20:06,120
[commentator 1] Een steal.
Hij houdt hem binnen. Daar is hij weer.

274
00:20:06,720 --> 00:20:10,160
[fluit]
-[beide commentators] O.

275
00:20:10,240 --> 00:20:12,160
Maar dat was onmogelijk.

276
00:20:15,000 --> 00:20:16,000
Onmogelijk.

277
00:20:17,040 --> 00:20:18,640
Vanwege mijn lengte, toch?

278
00:20:19,560 --> 00:20:22,840
Wat mij het meest interesseerde,
waren auto's.

279
00:20:22,920 --> 00:20:27,200
Ik stuur met mijn voeten en ben sneller
dan 90 procent van de mensen.

280
00:20:29,480 --> 00:20:32,160
Het maakt de auto niet uit wie er stuurt.

281
00:20:32,240 --> 00:20:35,160
Of je wel of geen armen hebt.

282
00:20:35,240 --> 00:20:36,640
Hij wil bestuurd worden.

283
00:20:36,720 --> 00:20:39,040
Daarom werd ik verliefd op boogschieten.

284
00:20:39,640 --> 00:20:41,400
Een boog wil geschoten worden.

285
00:21:07,880 --> 00:21:10,200
Volgens de dokters
is er geen medische reden...

286
00:21:10,280 --> 00:21:13,800
...waarom ik zonder armen geboren ben.

287
00:21:13,880 --> 00:21:16,040
Zo ben ik. Vrolijk kerstfeest. [grinnikt]

288
00:21:18,320 --> 00:21:22,760
Mijn ouders vertellen vaak
waarom ze mij geadopteerd hebben.

289
00:21:23,280 --> 00:21:27,880
Ze waren niet op zoek naar iemand
met een lichamelijke of mentale beperking.

290
00:21:27,960 --> 00:21:29,320
Iemand belde ze op:

291
00:21:29,400 --> 00:21:32,080
'We hebben een kind, kom eens kijken.'

292
00:21:32,160 --> 00:21:34,040
'O ja, hij heeft geen armen.'

293
00:21:34,120 --> 00:21:36,600
'Dan moeten we even nadenken.'

294
00:21:37,120 --> 00:21:41,440
Ze namen me uit eten
en ik stopte mijn gezicht in het eten.

295
00:21:42,000 --> 00:21:42,920
Zoals een... [grinnikt]

296
00:21:45,120 --> 00:21:48,400
Ik at als een dier.

297
00:21:48,480 --> 00:21:53,200
Mijn twee zussen en broer waren erbij
en mijn ouders zeiden:

298
00:21:53,280 --> 00:21:57,720
'Kijk hoe iedereen in het restaurant
naar hem kijkt.

299
00:21:57,800 --> 00:21:59,200
Willen jullie dit?'

300
00:21:59,280 --> 00:22:01,480
En ze zeiden: 'We gaan niet zonder hem.'

301
00:22:04,200 --> 00:22:09,480
Ze gingen de uitdaging aan
om me te leren aanpassen aan de wereld...

302
00:22:09,560 --> 00:22:11,680
...in plaats van de wereld aan mij.

303
00:22:12,560 --> 00:22:14,240
Dus vanaf jonge leeftijd...

304
00:22:14,320 --> 00:22:17,120
...zeiden ze: 'Je kunt het.'

305
00:22:17,200 --> 00:22:19,720
En ik zei: 'Ik heb geen armen. Help me.'

306
00:22:19,800 --> 00:22:23,080
Ze zeiden dan: 'Nee, het lukt je wel.'

307
00:22:23,160 --> 00:22:24,360
[grinnikt]

308
00:22:27,880 --> 00:22:29,520
En binnen een jaar...

309
00:22:29,600 --> 00:22:33,280
...begon ik het leuk te vinden
om nieuwe dingen te proberen.

310
00:22:36,440 --> 00:22:39,760
Toen ik jong was, zag ik mijn broer
in 'n boom klimmen...

311
00:22:39,840 --> 00:22:41,520
...en dat wilde ik ook.

312
00:22:41,600 --> 00:22:45,640
En mijn vader zei: 'Goed, klim er maar in.

313
00:22:45,720 --> 00:22:47,920
Maar als je in de boom klimt...

314
00:22:48,000 --> 00:22:49,960
...moet je er ook zelf uitklimmen.'

315
00:22:50,040 --> 00:22:52,360
Ik zat daar wel 40 minuten.

316
00:22:52,960 --> 00:22:57,600
Ze hielpen me niet, ik kwam eruit
en leerde een waardevolle les.

317
00:22:57,680 --> 00:22:59,360
Ook al heb ik geen armen...

318
00:22:59,440 --> 00:23:01,840
...ik kan toch alles doen
wat een ander kan.

319
00:23:01,920 --> 00:23:03,240
Ik moet 't alleen proberen.

320
00:23:03,800 --> 00:23:06,000
En zonder dat...

321
00:23:06,080 --> 00:23:09,880
...was ik nooit op een stier geklommen.

322
00:23:09,960 --> 00:23:12,120
Dat was mijn eerste hersenschudding.

323
00:23:12,200 --> 00:23:15,480
Waren ze strenger geweest,
dan had ik dat niet gedaan.

324
00:23:15,560 --> 00:23:19,880
[omroeper] Uitkomend voor
de Verenigde Staten, Matt Stutzman.

325
00:23:19,960 --> 00:23:21,600
[gejuich en applaus]

326
00:23:24,560 --> 00:23:27,800
[Stutzman] We lieten een scan
van mijn hersenen maken.

327
00:23:27,880 --> 00:23:31,640
Normaal gesproken
is het gedeelte van de hersenen...

328
00:23:31,720 --> 00:23:35,760
...dat de voeten bestuurt
zo groot als een erwt.

329
00:23:35,840 --> 00:23:40,360
Bij mij is het zo groot als een honkbal.

330
00:23:40,440 --> 00:23:42,360
Dat is mijn gave.

331
00:23:42,440 --> 00:23:47,560
Ik kan mijn voeten gebruiken als handen.

332
00:23:49,080 --> 00:23:51,880
[publiek juicht en klapt]

333
00:23:57,720 --> 00:24:02,320
Het olympisch dorp zou
op een feesteiland lijken.

334
00:24:02,400 --> 00:24:03,440
[lacht]

335
00:24:03,520 --> 00:24:05,560
Hoe was het paralympisch dorp?

336
00:24:05,640 --> 00:24:07,240
Vaak de koffer in gedoken?

337
00:24:07,440 --> 00:24:09,480
[publiek lacht]

338
00:24:09,560 --> 00:24:11,400
Dat kan ik niet zeggen.

339
00:24:11,480 --> 00:24:14,280
Nee.
-Heb je daar met niemand geneukt?

340
00:24:16,560 --> 00:24:18,000
[publiek lacht]

341
00:24:18,160 --> 00:24:20,240
[publiek klapt]

342
00:24:20,320 --> 00:24:22,800
[verslaggever] Jonathan Peacock
uit Shepreth in Cambridgeshire...

343
00:24:22,880 --> 00:24:26,040
...werd een paar weken geleden
opnieuw geopereerd.

344
00:24:26,120 --> 00:24:28,800
[Peacock] In 2011
werd bij elk interview...

345
00:24:28,880 --> 00:24:32,040
...gevraagd hoe ik mijn been had verloren.

346
00:24:32,120 --> 00:24:36,480
De maanden voor Londen
en zeker na Londen...

347
00:24:36,560 --> 00:24:38,320
...ging het alleen over de sport...

348
00:24:38,800 --> 00:24:42,280
...en verschoof het
van verhalen naar sport.

349
00:24:42,920 --> 00:24:45,080
Dat vond ik heel bijzonder.

350
00:24:46,080 --> 00:24:48,160
Ik zou nooit iets anders dan de 100 doen.

351
00:24:48,240 --> 00:24:52,120
Vast te lui om verder te rennen,
meer was het niet.

352
00:24:52,200 --> 00:24:56,240
Ja, de 100 meter is perfect voor mij.

353
00:24:58,280 --> 00:25:00,960
[commentator]
Nu de wereldberoemde superster...

354
00:25:01,680 --> 00:25:06,680
...Oscar Pistorius,
de bekendste paralympiër aller tijden...

355
00:25:07,240 --> 00:25:12,560
...tegen de wereldrecordhouder
uit Groot-Brittannië, Jonnie Peacock.

356
00:25:12,640 --> 00:25:14,640
[publiek juicht]

357
00:25:17,920 --> 00:25:21,560
[Peacock] Grote namen in deze wedstrijd.
Ik ben blij met een medaille.

358
00:25:24,040 --> 00:25:25,440
[commentator] Daar is Pistorius.

359
00:25:26,440 --> 00:25:30,040
[Peacock] Voor de wedstrijd kwam Oscar
naar me toe en zei:

360
00:25:30,120 --> 00:25:31,880
'Mag ik een gebed voor je zeggen?'

361
00:25:31,960 --> 00:25:34,600
Hij pakte mijn hand...

362
00:25:35,280 --> 00:25:38,920
...en bad tot God
dat ik het goed zou doen.

363
00:25:39,000 --> 00:25:41,080
Dat deze voor mij was.

364
00:25:42,160 --> 00:25:45,840
Ik keek tegen hem op
voor alles wat hij gedaan had.

365
00:25:45,920 --> 00:25:47,960
Hij was toen natuurlijk mijn idool.

366
00:25:49,160 --> 00:25:51,280
Oscar was het gezicht van de Spelen.

367
00:25:51,360 --> 00:25:53,200
[commentator] Het applaus voor Pistorius.

368
00:25:53,280 --> 00:25:56,280
[luid gejuich]

369
00:25:56,400 --> 00:25:59,840
Als de mensen ook een beetje juichen
voor mij, ben ik al blij.

370
00:25:59,920 --> 00:26:01,320
[commentator] En hier is Peacock.

371
00:26:01,400 --> 00:26:04,680
[gejuich wordt luider]

372
00:26:06,760 --> 00:26:08,520
Ik kon het niet geloven.

373
00:26:09,080 --> 00:26:12,240
Mijn naam werd gescandeerd. Gewoon absurd.

374
00:26:12,320 --> 00:26:16,760
[publiek] Peacock.

375
00:26:17,440 --> 00:26:20,840
[Peacock] Dat gebeurt niet in de atletiek.
Het hoort doodstil te zijn.

376
00:26:20,920 --> 00:26:23,880
Dus ik vroeg om stilte.

377
00:26:23,960 --> 00:26:26,160
[commentator 1] Peacock vraagt om stilte.

378
00:26:26,240 --> 00:26:29,480
Hij vraagt om stilte
en het publiek moet luisteren.

379
00:26:33,080 --> 00:26:35,680
We staan in de startblokken.

380
00:26:35,760 --> 00:26:38,000
[omroeper] Nogmaals, stilte voor de start.

381
00:26:42,520 --> 00:26:45,640
[commentator 2]
Je voelt de spanning in het stadion.

382
00:26:50,040 --> 00:26:50,880
[omroeper] Klaar.

383
00:26:51,600 --> 00:26:52,440
[startschot]

384
00:26:53,080 --> 00:26:53,920
[publiek juicht]

385
00:26:54,520 --> 00:26:55,360
[intense muziek]

386
00:27:00,280 --> 00:27:03,360
[Peacock] Van de eerste 60 meter
weet ik niks meer.

387
00:27:03,440 --> 00:27:04,560
Daar trainen we voor.

388
00:27:04,640 --> 00:27:07,560
Als het startschot klinkt,
ga je zonder te denken.

389
00:27:09,000 --> 00:27:11,000
Op dat moment lag ik aan kop.

390
00:27:12,680 --> 00:27:16,480
Maar ik begon de focus te verliezen.

391
00:27:18,000 --> 00:27:22,280
Ik dacht: Oscar gaat me zo voorbij...

392
00:27:23,760 --> 00:27:26,160
...want elke voorgaande finale...

393
00:27:26,240 --> 00:27:29,120
...won Oscar met één been voorsprong...

394
00:27:29,840 --> 00:27:32,560
...met de kleinst mogelijke marge.

395
00:27:35,840 --> 00:27:38,920
Ik deed het haast in mijn broek.
[grinnikt]

396
00:27:40,840 --> 00:27:43,120
Ik werd zo gespannen...

397
00:27:43,200 --> 00:27:46,920
...en probeerde maar de finish te halen.

398
00:27:53,000 --> 00:27:56,280
[commentator] Peacock heeft
een goede start. Hij ligt voor Pistorius.

399
00:27:56,360 --> 00:27:58,960
Browne probeert mee te gaan.
Peacock aan kop.

400
00:27:59,040 --> 00:28:00,880
Pistorius komt dichterbij.

401
00:28:03,280 --> 00:28:04,920
Peacock wint goud.

402
00:28:05,000 --> 00:28:07,280
[publiek juicht]

403
00:28:08,600 --> 00:28:09,440
[man schreeuwt en juicht]

404
00:28:15,160 --> 00:28:18,920
[Peacock] Ik ging over de finishlijn
en dacht: ik heb gewonnen.

405
00:28:19,000 --> 00:28:21,560
[onverstaanbaar]
-[triomfantelijke muziek]

406
00:28:25,080 --> 00:28:28,560
Ik zie mijn naam bovenaan staan
en kon het niet geloven.

407
00:28:35,960 --> 00:28:37,360
[verslaggever] Het is omschreven...

408
00:28:37,440 --> 00:28:41,520
...als de grootste sportavond
in de paralympische geschiedenis.

409
00:28:41,600 --> 00:28:43,480
Klopt dat, Oscar?
-Zonder twijfel.

410
00:28:43,560 --> 00:28:45,400
Een teken van hoe de sport is gegroeid.

411
00:28:45,560 --> 00:28:46,400
[publiek juicht]

412
00:28:52,000 --> 00:28:54,080
[Eva Loeffler] Jonnie Peacock liep...

413
00:28:54,160 --> 00:28:58,360
...en er waren 80.000 mensen
in het olympisch stadion.

414
00:29:01,280 --> 00:29:05,160
En ze schreeuwden, klapten
en juichten niet...

415
00:29:05,240 --> 00:29:07,600
...omdat ze mensen
met een beperking zagen.

416
00:29:08,640 --> 00:29:13,520
Maar omdat ze
een geweldig sportevenement zagen.

417
00:29:15,280 --> 00:29:20,280
Toen begreep ik echt
wat de Paralympics betekenen.

418
00:29:26,600 --> 00:29:29,920
Mijn vader heeft
iets geweldigs opgestart...

419
00:29:31,920 --> 00:29:35,160
...en ik ben erg trots op hem.

420
00:29:39,400 --> 00:29:43,440
Hij was neurochirurg en neuroloog...

421
00:29:44,000 --> 00:29:49,240
...en hij zou tot de top
van Duitsland gaan behoren.

422
00:29:50,200 --> 00:29:53,440
Hij was in de 30,
bezig met zijn carrière...

423
00:29:53,520 --> 00:29:56,760
...had twee kinderen...

424
00:29:57,760 --> 00:30:00,560
...en plots werd alles van hem afgenomen.

425
00:30:04,360 --> 00:30:05,200
[kinderen schreeuwen]

426
00:30:08,560 --> 00:30:11,520
[verslaggever] Een grote dag voor Berlijn
met de komst van de olympische vlam...

427
00:30:11,600 --> 00:30:13,920
...na een reis van 3000 kilometer
uit Griekenland.

428
00:30:14,520 --> 00:30:18,240
OLYMPISCHE SPELEN VAN BERLIJN

429
00:30:18,960 --> 00:30:21,120
[spreekt Duits]

430
00:30:22,840 --> 00:30:24,280
[Loeffler in het Engels]
Hitler kwam aan de macht...

431
00:30:24,360 --> 00:30:27,880
...en bepaalde meteen
dat alle Joodse academici...

432
00:30:27,960 --> 00:30:31,400
...en leraren, wetenschappers
en dokters...

433
00:30:31,480 --> 00:30:36,120
...niet meer konden werken
in normale ziekenhuizen of universiteiten.

434
00:30:36,720 --> 00:30:37,560
[publiek juicht]

435
00:30:40,520 --> 00:30:44,080
[Loeffler in het Engels] Hij verloor
zomaar zijn baan, omdat hij een Jood was.

436
00:30:46,040 --> 00:30:50,000
Hij ging naar Wrocław
en werd hoofd van het Joodse ziekenhuis...

437
00:30:50,080 --> 00:30:52,840
...omdat hij daar wel mocht werken.

438
00:30:54,720 --> 00:30:58,640
[Guttmann] Op 9 november
reed ik met mijn auto naar de synagoge.

439
00:30:59,880 --> 00:31:04,000
Hij was omringd door honderden mensen
en stond in brand.

440
00:31:05,520 --> 00:31:09,520
SS-mannen voetbalden met gebedsboeken.

441
00:31:11,000 --> 00:31:15,440
Ik keek toe en besefte
dat ik in tranen was.

442
00:31:16,080 --> 00:31:21,320
Maar ik werd vastbesloten
om vervolgde mensen te helpen.

443
00:31:22,720 --> 00:31:25,960
[Loeffler] Met Kristallnacht,
toen vele Joden werden aangevallen...

444
00:31:26,040 --> 00:31:28,640
...kwamen zo'n 60 man
naar het ziekenhuis...

445
00:31:28,720 --> 00:31:31,840
...en mijn vader had gezegd
dat iedereen opgenomen moest worden.

446
00:31:34,080 --> 00:31:35,960
[Guttmann] In mijn positie
kon ik mensen helpen.

447
00:31:36,040 --> 00:31:38,160
Christen of jood, geen verschil.

448
00:31:38,720 --> 00:31:42,360
Ze helpen te verdwijnen
onder de neus van de Gestapo.

449
00:31:44,200 --> 00:31:47,440
[Loeffler] De volgende dag
belde de Gestapo en zei:

450
00:31:47,520 --> 00:31:50,160
'Kom meteen naar het ziekenhuis.'

451
00:31:50,240 --> 00:31:54,680
Mijn moeder zei tegen mijn vader:
'Doe je laarzen en overjas aan.'

452
00:31:54,760 --> 00:31:58,800
Ze dacht dat hij meegenomen zou worden
naar het concentratiekamp.

453
00:32:01,000 --> 00:32:04,520
[Guttmann] Ik ging naar het ziekenhuis...

454
00:32:04,600 --> 00:32:05,960
...en daar zaten drie SS-officieren.

455
00:32:06,520 --> 00:32:09,480
'Er zijn 64 mensen opgenomen.
Hoe kan dat?'

456
00:32:09,560 --> 00:32:11,840
Ik besprak elk geval...

457
00:32:11,920 --> 00:32:15,280
...en verzon allerlei diagnoses.

458
00:32:16,120 --> 00:32:20,880
Van de 64 mensen heb ik er 60 gered.

459
00:32:25,520 --> 00:32:31,640
[Loeffler] We kwamen in Frankrijk aan
en mijn moeder huilde.

460
00:32:31,720 --> 00:32:33,960
Dat maakte grote indruk.

461
00:32:34,040 --> 00:32:39,680
Ze liet haar familie achter
en wist wat er kon gebeuren.

462
00:32:45,120 --> 00:32:47,960
Het regende toen we in Engeland kwamen.

463
00:32:49,040 --> 00:32:53,680
Het was allemaal nieuw, een andere taal.
Ik was best bang.

464
00:32:54,720 --> 00:32:59,440
Er was een lange rij vluchtelingen,
we waren vluchtelingen.

465
00:33:00,120 --> 00:33:02,720
[Guttmann] Een immigratieambtenaar
kwam en vroeg:

466
00:33:02,800 --> 00:33:05,080
'Van wie zijn de kinderen daarachter?'

467
00:33:05,160 --> 00:33:07,320
Mijn vrouw zei: 'Van ons.'

468
00:33:08,240 --> 00:33:11,920
'Komt u maar eerst.
Kinderen horen niet op de tocht te staan.'

469
00:33:12,520 --> 00:33:15,560
Daar waren we stomverbaasd over.

470
00:33:16,120 --> 00:33:19,720
Na alles wat we in Duitsland
hadden meegemaakt...

471
00:33:19,800 --> 00:33:23,720
...dat die man zei: 'Kinderen horen niet
op de tocht te staan.'

472
00:33:24,640 --> 00:33:28,840
Ik kreeg vertrouwen
in de mensheid... [vingerknip]

473
00:33:29,400 --> 00:33:30,760
...en heb dat gehouden.

474
00:33:34,480 --> 00:33:35,320
[publiek klapt]

475
00:33:37,720 --> 00:33:40,000
[verslaggever] We horen in welke stad...

476
00:33:40,080 --> 00:33:42,200
...de Spelen van 2016 worden gehouden.

477
00:33:43,480 --> 00:33:47,080
Ik dank de vier kandidaat-steden
voor hun mooie voorstellen.

478
00:33:49,280 --> 00:33:50,320
[man] Madrid.

479
00:34:01,080 --> 00:34:03,320
Rio de Janeiro.
-Brazilië.

480
00:34:04,720 --> 00:34:06,960
Er kan er maar één winnen.

481
00:34:07,600 --> 00:34:08,440
Daar gaan we.

482
00:34:10,320 --> 00:34:11,760
Ik heb de eer om aan te kondigen...

483
00:34:11,840 --> 00:34:17,199
...dat de 31e Olympische Spelen
worden toegekend aan...

484
00:34:21,239 --> 00:34:22,440
...Rio de Janeiro.

485
00:34:25,440 --> 00:34:27,520
[publiek juicht]

486
00:34:31,239 --> 00:34:32,080
[publiek kreunt]

487
00:34:33,239 --> 00:34:34,120
[verslaggever] Wacht even.

488
00:34:35,760 --> 00:34:37,639
Niet Chicago?

489
00:34:37,880 --> 00:34:38,719
[publiek juicht]

490
00:34:41,760 --> 00:34:46,320
Het was magisch. Alsof je in de hemel was.

491
00:34:50,520 --> 00:34:54,360
We schreeuwden,
omhelsden elkaar en huilden.

492
00:34:54,440 --> 00:34:56,440
Je beseft dat je Pele omhelst.

493
00:34:56,520 --> 00:34:58,560
We waren in een andere dimensie.

494
00:34:59,400 --> 00:35:01,840
Toen we ons kandidaat stelden
voor de Spelen...

495
00:35:01,920 --> 00:35:04,840
...was er enthousiasme
over de Paralympische Spelen.

496
00:35:04,920 --> 00:35:07,800
Wij waren de troef van het bod.

497
00:35:07,880 --> 00:35:11,840
Ik ben geboren in Rio,
voor mij kwam een droom uit.

498
00:35:12,400 --> 00:35:16,520
Andrew maakte van Brazilië
een grote paralympische natie.

499
00:35:17,320 --> 00:35:20,160
[Parsons] Ik wilde het Braziliaanse
paralympisch comité...

500
00:35:20,240 --> 00:35:23,240
...een van de belangrijkste
sportorganisaties maken.

501
00:35:24,720 --> 00:35:27,560
[verslaggever] Rio de Janeiro wordt
de eerste Latijns-Amerikaanse stad...

502
00:35:27,640 --> 00:35:29,000
...die de Olympische Spelen organiseert.

503
00:35:29,880 --> 00:35:34,040
Na Londen waren de verwachtingen
van de wereld, de media...

504
00:35:34,120 --> 00:35:37,880
...en de sponsors torenhoog.

505
00:35:37,960 --> 00:35:39,280
We mochten niet falen.

506
00:35:39,480 --> 00:35:42,920
[koormuziek]

507
00:35:43,040 --> 00:35:46,160
[Vio] Rio de Janeiro. Ik droomde erover.

508
00:35:49,320 --> 00:35:51,880
Ik besefte dat mijn droom kon uitkomen.

509
00:35:55,800 --> 00:35:58,640
Ik werd verliefd op schermen
toen ik vijf jaar oud was.

510
00:36:00,240 --> 00:36:03,520
Ik stond zes jaar
op de nationale ranglijst.

511
00:36:04,240 --> 00:36:05,880
Ik was best goed.

512
00:36:08,280 --> 00:36:12,280
Ik was 11 jaar oud en aan het sporten,
schermen natuurlijk.

513
00:36:12,360 --> 00:36:15,040
Ik had een enorme hoofdpijn.

514
00:36:15,600 --> 00:36:20,480
Ik ging naar huis
en had een blauwe plek op mijn hoofd.

515
00:36:20,560 --> 00:36:23,240
Mijn moeder vroeg:
'Heb je zonder masker geschermd?'

516
00:36:23,320 --> 00:36:25,360
En ik zei: 'Natuurlijk niet.'

517
00:36:25,440 --> 00:36:27,640
Ik was best wild op die leeftijd.

518
00:36:27,720 --> 00:36:32,440
Ik had veel geluk, want 97 procent sterft
in de eerste twee uur.

519
00:36:32,920 --> 00:36:36,640
De ziekte heet meningitis.

520
00:36:36,720 --> 00:36:38,680
Meningitis?

521
00:36:42,360 --> 00:36:43,200
[dramatische muziek]

522
00:36:47,480 --> 00:36:49,880
Vanaf toen weet ik niks meer,
omdat ik in coma lag.

523
00:36:51,880 --> 00:36:54,280
Alsof je van binnenuit implodeert.

524
00:36:57,240 --> 00:36:59,760
Een deel van me wilde me vermoorden.

525
00:36:59,840 --> 00:37:01,640
Het was een wedstrijd.

526
00:37:02,120 --> 00:37:05,240
Ik scherm om te winnen van mijn ziekte.

527
00:37:07,200 --> 00:37:10,600
Mijn familie had het er
moeilijker mee dan ik.

528
00:37:11,960 --> 00:37:15,280
Ze moesten me elke avond
in het ziekenhuis achterlaten.

529
00:37:16,000 --> 00:37:17,760
Ze zeiden dan: 'Dag.'

530
00:37:17,840 --> 00:37:22,000
Je weet niet
of het <i>arrivederci </i>is, 'tot snel'...

531
00:37:22,080 --> 00:37:23,600
...of een definitief afscheid.

532
00:37:27,120 --> 00:37:29,600
Een paar dagen later
amputeerden ze mijn armen.

533
00:37:32,880 --> 00:37:36,040
Ze zeiden dat met de amputatie
de ziekte weg was.

534
00:37:36,120 --> 00:37:37,960
Alles is goed, maak je geen zorgen.

535
00:37:39,720 --> 00:37:41,920
Maar de ziekte kwam terug.

536
00:37:42,920 --> 00:37:45,560
'Wat doen we?
We kunnen haar benen amputeren.'

537
00:37:46,320 --> 00:37:49,680
Mijn ouders waren zo bang,
dat ik de beslissing nam.

538
00:37:49,760 --> 00:37:53,320
Als er één procent kans op overleven is,
moeten we amputeren.

539
00:37:57,960 --> 00:38:00,440
Maar kun je leven zonder benen en armen?

540
00:38:02,840 --> 00:38:05,600
Voor mijn ziekte kenden we niemand
zonder benen.

541
00:38:05,680 --> 00:38:08,640
Een rolstoel was voor oude mensen.

542
00:38:12,360 --> 00:38:15,920
Ik was 11 jaar oud, goed op school.
Een sporter.

543
00:38:17,200 --> 00:38:19,400
Waarom overkomt mij deze ziekte?

544
00:38:20,200 --> 00:38:24,680
Al die schurken in de gevangenis.
Geef het aan hen.

545
00:38:25,360 --> 00:38:28,360
Ik heb nooit iemand kwaad gedaan.
Waarom ik?

546
00:38:29,440 --> 00:38:33,320
Maar als je dat altijd blijft denken,
dan kom je nergens.

547
00:38:34,160 --> 00:38:37,840
Er is geen antwoord.
Er is geen reden, niets.

548
00:38:37,920 --> 00:38:40,360
Het gebeurt gewoon. <i>Shit happens.</i>

549
00:38:41,440 --> 00:38:42,280
[lacht]

550
00:38:53,400 --> 00:38:54,240
[Vio en de man lachen]

551
00:38:56,360 --> 00:38:58,560
[Vio] Je verbrandt en komt terug.

552
00:38:58,640 --> 00:39:02,080
Je moet alles stap voor stap
opnieuw leren.

553
00:39:02,160 --> 00:39:05,280
Lopen, eten, tandenpoetsen,
alles is nieuw...

554
00:39:05,360 --> 00:39:07,080
...omdat je alles bent vergeten.

555
00:39:11,520 --> 00:39:15,680
[man spreekt Italiaans en lacht]

556
00:39:19,280 --> 00:39:21,640
[Vio] Het belangrijkste was
om weer te gaan schermen.

557
00:39:22,360 --> 00:39:25,280
Ik wilde de geur
van de sportzaal weer ruiken.

558
00:39:25,360 --> 00:39:27,200
Ik ben dol op die geur.

559
00:39:27,280 --> 00:39:31,240
Net parfum en je bent er gewoon gek op,
ook al stinkt het.

560
00:39:32,480 --> 00:39:36,040
Ik ging ernaartoe
en zag daar rolstoelschermen.

561
00:39:36,120 --> 00:39:39,160
'Wat is dit? Dit is geen schermen.

562
00:39:39,240 --> 00:39:42,880
Dat is voor mensen met een beperking.
Dat wil ik niet doen.'

563
00:39:46,960 --> 00:39:50,160
Mijn vader tapete de floret aan mijn hand.

564
00:39:51,040 --> 00:39:54,280
Ik begon te schermen
en werd weer verliefd.

565
00:40:00,000 --> 00:40:02,640
Je geest moet helder
en overal op voorbereid zijn.

566
00:40:04,400 --> 00:40:08,160
Wat ik te gek vind,
is dat je niet bang kunt zijn...

567
00:40:08,800 --> 00:40:11,280
...als je wilt winnen en ik win graag.

568
00:40:19,280 --> 00:40:22,080
Je ziet de wereld anders
met het masker op.

569
00:40:22,960 --> 00:40:23,800
[sopraanzang]

570
00:40:29,440 --> 00:40:31,960
Het is mijn favoriete wereld.

571
00:40:35,320 --> 00:40:39,000
[sopraanzang zet zich voort]

572
00:41:19,800 --> 00:41:24,120
Ik mocht mijn favoriete moment
twee keer meemaken.

573
00:41:38,760 --> 00:41:41,640
Toen ik jong was,
droomde ik van de Olympische Spelen...

574
00:41:41,720 --> 00:41:44,240
...maar door de ziekte
had ik dat opgegeven.

575
00:41:44,320 --> 00:41:46,160
Maar toen ik weer ging schermen...

576
00:41:46,240 --> 00:41:48,720
...besefte ik dat mijn droom
niet vervlogen was.

577
00:41:50,320 --> 00:41:53,880
[Loeffler] Mijn vaders droom was...

578
00:41:53,960 --> 00:41:58,120
...dat mensen met een beperking
deelnemen aan de Olympische Spelen.

579
00:41:58,920 --> 00:42:02,200
Dat vond iedereen een absurd idee.

580
00:42:08,600 --> 00:42:12,080
[machinegeweer]

581
00:42:12,160 --> 00:42:17,280
In 1944 maakte je met een dwarslaesie
niet veel kans.

582
00:42:19,160 --> 00:42:23,480
[Craven] Ze kwamen terug naar
Groot-Brittannië in een open doodskist.

583
00:42:23,560 --> 00:42:26,960
De medische wereld zag er geen heil in.

584
00:42:27,560 --> 00:42:31,200
Ze konden niet meer vechten,
werden volgespoten met morfine...

585
00:42:31,280 --> 00:42:33,560
...en stierven algauw aan 'n infectie.

586
00:42:39,920 --> 00:42:43,040
[Loeffler] Er kwam een centrum
voor ruggengraatbeschadiging...

587
00:42:43,120 --> 00:42:45,960
...in Stoke Mandeville,
maar niemand wilde het doen...

588
00:42:46,040 --> 00:42:48,200
...omdat de patiënten stierven.

589
00:42:48,760 --> 00:42:54,760
Toen ze mijn vader de baan aanboden,
had hij allerlei ideeën om te helpen.

590
00:42:54,840 --> 00:42:55,920
Hij hapte meteen.

591
00:43:05,320 --> 00:43:12,080
Hij deed iets bijzonders. Hij liet
de patiënten elke twee uur draaien.

592
00:43:12,160 --> 00:43:16,480
Dat voorkwam het doorliggen
en ze bleven leven.

593
00:43:17,240 --> 00:43:19,360
Omdat hij geen personeel had...

594
00:43:19,440 --> 00:43:24,960
...bleef hij in het ziekenhuis
en hielp met het draaien.

595
00:43:25,040 --> 00:43:26,480
Hij was nooit thuis. [grinnikt]

596
00:43:27,800 --> 00:43:31,240
Ik wist dat hij een goede dokter was...

597
00:43:31,320 --> 00:43:34,640
...en iets heel speciaals deed.

598
00:43:34,720 --> 00:43:37,760
Ik zou dood zijn geweest zonder hem.

599
00:43:38,960 --> 00:43:42,880
[Guttmann] Paraplegie is niet het einde...

600
00:43:42,960 --> 00:43:45,080
...maar het begin van een nieuw leven.

601
00:43:47,320 --> 00:43:51,080
Sir Ludwigs doelstelling was simpel...

602
00:43:51,160 --> 00:43:54,800
...zorgen dat deze mensen
belastingbetalers werden.

603
00:43:55,360 --> 00:43:57,240
[Parsons] Dus een burger zijn.

604
00:43:58,840 --> 00:44:00,840
Het gaat niet alleen om overleven.

605
00:44:00,920 --> 00:44:06,240
Het gaat erom een nuttig mens te zijn,
een vriend, een gezinslid...

606
00:44:06,320 --> 00:44:10,240
...een man, een vrouw,
gewoon iemand net als iedereen.

607
00:44:11,800 --> 00:44:15,520
[Guttmann] Ik bedacht me
dat het een grove fout zou zijn...

608
00:44:15,600 --> 00:44:21,880
...om sport niet te gebruiken
in de revalidatie van gehandicapten.

609
00:44:23,080 --> 00:44:29,000
Een van de beste ideeën
die ik had als medicus.

610
00:44:30,880 --> 00:44:34,560
[Sussex] Sport trekt je aan.
Niets op de wereld...

611
00:44:34,640 --> 00:44:38,080
...weet je zo terug te halen als sport.

612
00:44:39,960 --> 00:44:45,120
Toen ik zag hoe sport werd omarmd
door verlamde mensen...

613
00:44:45,200 --> 00:44:48,600
...was het logisch
om een sportbeweging te starten.

614
00:44:50,840 --> 00:44:57,120
De eerste wedstrijd was tussen
verlamde oorlogsveteranen, maar 16...

615
00:44:57,200 --> 00:44:59,280
STOKE MANDEVILLE SPELEN
29 JULI 1948

616
00:44:59,360 --> 00:45:02,880
...op de dag, 29 juli 1948...

617
00:45:02,960 --> 00:45:06,720
...dat de Olympische Spelen
in Londen begonnen.

618
00:45:06,800 --> 00:45:07,960
OLYMPISCHE SPELEN IN LONDEN
29 JULI 1948

619
00:45:11,480 --> 00:45:12,320
[fluit]

620
00:45:13,880 --> 00:45:16,520
[Loeffler] Ze trainden voortdurend...

621
00:45:16,600 --> 00:45:18,760
...om fitter, beter en sneller te worden.

622
00:45:18,840 --> 00:45:21,080
De beweging nam een vlucht.

623
00:45:23,640 --> 00:45:26,720
[verslaggever 1] Met 18 landen
neemt een recordaantal deel aan de...

624
00:45:26,800 --> 00:45:29,000
[verslaggever 2]
Dit jaar nemen 22 landen deel...

625
00:45:29,080 --> 00:45:31,920
[verslaggever 3] Zesentwintig landen
namen deel aan de Spelen.

626
00:45:32,000 --> 00:45:35,280
Het groeide als kool.

627
00:45:36,120 --> 00:45:36,960
EERSTE PARALYMPICS

628
00:45:37,040 --> 00:45:40,680
In Rome waren
de eerste Paralympische Spelen.

629
00:45:44,400 --> 00:45:49,000
Mensen dachten dat de naam
te maken had met paralyse...

630
00:45:50,040 --> 00:45:54,600
...maar paralympisch was
parallel aan olympisch.

631
00:45:59,160 --> 00:46:04,560
[Parsons] Guttmann was slim
dat hij besefte dat de sportbeweging...

632
00:46:04,640 --> 00:46:08,560
...een middel zou worden
om wereldwijd het beeld te veranderen.

633
00:46:09,640 --> 00:46:10,480
[triomfantelijke orkestmuziek]
-[publiek klapt ritmisch]

634
00:46:18,640 --> 00:46:19,480
PARALYMPICS IN PEKING

635
00:46:19,560 --> 00:46:21,400
[Loeffler] Toen het naar China ging...

636
00:46:21,480 --> 00:46:24,720
...daar zag men
ook geen mensen met een beperking.

637
00:46:24,800 --> 00:46:26,160
Ze werden weggestopt.

638
00:46:29,960 --> 00:46:35,680
[Cui Zhe in het Mandarijn] Ik kreeg
al op jonge leeftijd mijn beperking.

639
00:46:35,760 --> 00:46:40,720
Mijn familie had nooit
hoge verwachtingen voor mij.

640
00:46:41,280 --> 00:46:44,680
Ze vroegen zich alleen af
wat ik later zou doen.

641
00:46:44,760 --> 00:46:48,080
Hoe ik voor mezelf kon zorgen.

642
00:46:49,560 --> 00:46:50,400
[trainer spreekt Mandarijn]

643
00:46:52,560 --> 00:46:53,400
[Zhe gromt]
-[trainer spreekt Mandarijn]

644
00:46:54,440 --> 00:46:55,280
[geklap]

645
00:46:56,520 --> 00:46:57,360
[omroeper spreekt Mandarijn]

646
00:47:02,760 --> 00:47:06,520
De Chinese gehandicaptenorganisatie
zocht sporters...

647
00:47:06,800 --> 00:47:09,360
...voor de Paralympics van 2008 in Peking.

648
00:47:09,960 --> 00:47:13,440
Ze kwamen bij me thuis
en vroegen of ik interesse had.

649
00:47:14,080 --> 00:47:19,520
Mijn familie is niet rijk.

650
00:47:20,760 --> 00:47:23,600
Ze hebben een deur voor me geopend.

651
00:47:26,160 --> 00:47:29,040
[in het Engels] Peking ligt
in het grootste land ter wereld.

652
00:47:29,600 --> 00:47:31,440
[omroeper] De Volksrepubliek China.

653
00:47:32,320 --> 00:47:33,160
[luid gejuich]

654
00:47:34,840 --> 00:47:38,000
[Gonzalez] Ze gingen zich inzetten
om van de Paralympics...

655
00:47:38,080 --> 00:47:39,760
...het allerbeste te maken...

656
00:47:39,840 --> 00:47:44,000
...en zo het leven van mensen
met een beperking te verbeteren.

657
00:47:44,160 --> 00:47:45,000
[omroeper 1 spreekt Mandarijn]

658
00:47:49,000 --> 00:47:52,560
[omroeper 2 in het Engels] Dames en heren,
de wedstrijd om de gouden medaille.

659
00:47:52,640 --> 00:47:55,840
Nummer drie, Ryley Batt.

660
00:47:55,920 --> 00:47:57,160
[omroeper 1 spreekt Mandarijn]

661
00:47:58,400 --> 00:48:02,320
China verraste iedereen.
Ze hebben het fantastisch georganiseerd.

662
00:48:03,120 --> 00:48:06,240
We speelden de finale
tegen de Verenigde Staten...

663
00:48:06,320 --> 00:48:08,880
...en er waren meer dan 8000 toeschouwers.

664
00:48:09,920 --> 00:48:10,760
[omroeper spreekt Mandarijn]

665
00:48:11,800 --> 00:48:13,840
[Batt] Toen ik
van de Paralympics hoorde...

666
00:48:13,920 --> 00:48:16,440
...wilde ik niet kijken
naar mensen in een rolstoel.

667
00:48:16,520 --> 00:48:17,480
Niks voor mij.

668
00:48:17,560 --> 00:48:20,920
Ik wilde niet in een rolstoel
en er niks van weten.

669
00:48:22,120 --> 00:48:22,960
[publiek zingt] <i>USA.</i>
-[omroeper spreekt Mandarijn]

670
00:48:25,440 --> 00:48:28,960
[gebrabbel]

671
00:48:29,960 --> 00:48:32,520
[Batt] Toen mijn moeder zwanger was,
kreeg ze 'n echo.

672
00:48:32,600 --> 00:48:35,000
Er was niks te zien. Geen beperkingen.

673
00:48:36,240 --> 00:48:39,160
Dus toen ik geboren werd,
schrok mijn familie...

674
00:48:40,400 --> 00:48:45,480
...omdat ik benen
en aan beide handen vingers miste.

675
00:48:47,360 --> 00:48:50,800
Mijn oma, een allerliefste vrouw,
wist niet...

676
00:48:50,880 --> 00:48:52,400
...hoe ze me moest vasthouden.

677
00:48:52,880 --> 00:48:58,880
Ze wist niet hoe ze me moest accepteren.
Mijn moeder en oma huilden wekenlang...

678
00:48:58,960 --> 00:49:01,400
...niet wetende wat er van me zou worden.

679
00:49:04,960 --> 00:49:07,080
Zeg maar dag tegen de camera.
-Fiets.

680
00:49:07,160 --> 00:49:09,720
Hij zei: 'Fiets'.
-[vrouw] Fiets.

681
00:49:10,200 --> 00:49:11,840
[Batt] Maar mijn opa deed wat anders.

682
00:49:11,920 --> 00:49:13,600
Hij nam er geen genoegen mee.

683
00:49:13,680 --> 00:49:15,600
Zwaai naar mama.

684
00:49:17,360 --> 00:49:21,000
Hij kocht een brommer voor me
toen ik nog maar vier jaar oud was.

685
00:49:21,080 --> 00:49:24,520
Mijn ouders vroegen hem:
'Waarom heb je dit gekocht?

686
00:49:24,600 --> 00:49:26,080
Hoe gaat hij erop rijden?'

687
00:49:26,160 --> 00:49:30,360
[Batts vader] Dat is
een mooie brommer, Ryley. Rij maar.

688
00:49:30,840 --> 00:49:34,520
De eerste keer op die quad
was de mooiste dag van m'n leven...

689
00:49:34,600 --> 00:49:36,600
...en ik kan me die dag nog herinneren.

690
00:49:38,360 --> 00:49:41,240
Door hem voelde ik me een normale jongen.

691
00:49:41,320 --> 00:49:42,520
[Batts vader] Kijk hem gaan.

692
00:49:44,560 --> 00:49:48,320
[Batt] Ik heb nooit gedacht:
wat zielig, ik heb een beperking.

693
00:49:50,640 --> 00:49:54,200
Ik zag mezelf niet als gehandicapt,
als iemand met 'n beperking.

694
00:49:57,800 --> 00:49:58,720
[Batts vader] Net een aap.

695
00:49:59,960 --> 00:50:02,000
[Batt] Ik reed rond op een skateboard.

696
00:50:02,080 --> 00:50:04,640
Ik wilde erbij horen en cool zijn.

697
00:50:04,720 --> 00:50:08,280
Op school was ik weg
toen we konden kiezen...

698
00:50:08,360 --> 00:50:11,320
...welke sport we wilden doen.
Ik kreeg rolstoelrugby.

699
00:50:12,200 --> 00:50:15,520
Ik wilde het wel, maar schaamde me.

700
00:50:15,600 --> 00:50:18,600
Een week later ging ik zwemmen.

701
00:50:18,680 --> 00:50:21,720
Toen ik terug wilde,
bleek m'n skateboard gestolen.

702
00:50:21,800 --> 00:50:23,920
Iets klikte in mijn hoofd en ik dacht:

703
00:50:24,000 --> 00:50:26,080
ik doe dat rolstoelrugby gewoon.

704
00:50:35,920 --> 00:50:38,440
Ik kick op adrenaline.

705
00:50:38,520 --> 00:50:41,080
Als je botst, is het net een auto-ongeluk.

706
00:50:44,560 --> 00:50:47,360
[verslaggever] Het is hard,
snel en niet voor bangeriken.

707
00:50:47,440 --> 00:50:51,560
Vandaar dat rolstoelrugby
ook wel <i>murderball </i>wordt genoemd.

708
00:50:52,160 --> 00:50:53,000
[toeschouwers] O.

709
00:50:54,040 --> 00:50:57,360
Rolstoelrugby is perfect voor mij,
maar toch...

710
00:50:57,880 --> 00:51:01,880
...mijn tienerjaren waren zwaar voor mij.

711
00:51:04,600 --> 00:51:07,080
Ik had een negatief zelfbeeld.

712
00:51:07,560 --> 00:51:10,240
Ik wilde me niet
in het openbaar vertonen...

713
00:51:10,320 --> 00:51:12,880
...en was bang
voor wat mensen van me dachten.

714
00:51:12,960 --> 00:51:15,400
Ik at te veel en werd dikker.

715
00:51:15,880 --> 00:51:18,200
[interviewer] Heb je een vriendin?
-Nu even niet.

716
00:51:18,280 --> 00:51:21,840
Ik ga naar feestjes
en scoor wat meisjes...

717
00:51:21,920 --> 00:51:24,640
[interviewer] Ja?
-Niet vaak.

718
00:51:25,440 --> 00:51:28,320
[lacht] Ryley, overdrijf je nu?
-Nee.

719
00:51:28,960 --> 00:51:29,800
[beiden lachen]

720
00:51:32,840 --> 00:51:36,120
Op Peking 2008
putte ik uit natuurlijk talent.

721
00:51:39,360 --> 00:51:41,760
Ik was niet zo fit als zou moeten.

722
00:51:44,680 --> 00:51:48,600
We verloren de finale,
ik had het team laten zitten.

723
00:51:57,560 --> 00:52:01,400
Mijn beperking frustreerde me,
het was een moeilijke tijd.

724
00:52:04,240 --> 00:52:08,480
[omroeper] Paralympisch kampioen,
de Verenigde Staten.

725
00:52:09,640 --> 00:52:10,480
[publiek juicht]

726
00:52:14,880 --> 00:52:19,720
[Zhe in het Mandarijn]
Na de Paralympics van Peking in 2008...

727
00:52:21,400 --> 00:52:26,600
...veranderde de houding ten opzichte
van mensen met een beperking in het land.

728
00:52:27,240 --> 00:52:28,080
[trainer spreekt Mandarijn]
-[publiek juicht]

729
00:52:29,680 --> 00:52:34,480
Mijn leven en dat van mijn familie...

730
00:52:34,560 --> 00:52:38,920
...is er sterk op vooruitgegaan.

731
00:52:41,840 --> 00:52:43,080
[Craven in het Engels]
Voor de Paralympics...

732
00:52:43,160 --> 00:52:47,320
...had China een lage dunk
van mensen met een beperking.

733
00:52:48,560 --> 00:52:51,120
Maar zo is het gegaan in elk land.

734
00:52:58,120 --> 00:53:01,520
Zelfs hier in het Verenigd Koninkrijk...

735
00:53:02,320 --> 00:53:04,120
...misschien iets subtieler.

736
00:53:05,680 --> 00:53:07,880
[Alaize in het Frans]
Ik werd geadopteerd in Frankrijk.

737
00:53:07,960 --> 00:53:11,040
Het was alsof ik
op een nieuwe planeet kwam.

738
00:53:11,800 --> 00:53:14,480
Ik hoorde vaak
dat ik nergens goed voor was.

739
00:53:14,560 --> 00:53:16,360
Een smerige kreupele...

740
00:53:17,640 --> 00:53:19,040
...een neger...

741
00:53:21,960 --> 00:53:23,360
Het is...

742
00:53:26,240 --> 00:53:27,080
[huilt]

743
00:53:28,120 --> 00:53:28,960
Het is...

744
00:53:30,560 --> 00:53:33,560
Ik was klein. Ik begreep er niks van.

745
00:53:33,640 --> 00:53:35,920
Maar toen ik het mijn ouders vertelde...

746
00:53:38,400 --> 00:53:41,040
Ik begrijp niet waarom mensen...

747
00:53:41,120 --> 00:53:44,760
...zo gemeen zijn
vanwege verschillen met anderen.

748
00:53:47,480 --> 00:53:48,320
[Cole in het Engels] Als kind...

749
00:53:48,400 --> 00:53:51,080
...was ik de perfecte kandidaat
om gepest te worden.

750
00:53:51,760 --> 00:53:52,720
Een jongen...

751
00:53:52,800 --> 00:53:55,880
...zag dat ik één been had
en noemde me 'piraat'.

752
00:53:55,960 --> 00:53:57,320
Ik dacht maar...

753
00:53:57,400 --> 00:53:58,440
[grinnikt]

754
00:53:58,520 --> 00:54:00,520
De volgende keer had ik er genoeg van.

755
00:54:00,600 --> 00:54:04,320
Ik pakte mijn prothese
en gooide die als een speer...

756
00:54:04,400 --> 00:54:07,640
...en raakte hem.

757
00:54:07,720 --> 00:54:10,680
Mijn eerste dag op school.
Ik werd niet meer gepest.

758
00:54:16,400 --> 00:54:19,240
[Craven] Mijn hart doet het nog.
Mijn hersens doen het nog.

759
00:54:19,320 --> 00:54:22,640
Ik besta, hou me niet tegen,
dat sta ik niet toe.

760
00:54:22,720 --> 00:54:25,360
Geef ons een kans,
dan laten we zien wat we kunnen.

761
00:54:25,440 --> 00:54:27,680
Zo niet, dan creëren we onze eigen kansen.

762
00:54:35,720 --> 00:54:38,800
ZUID-AFRIKA

763
00:54:38,880 --> 00:54:41,800
[Ntando Mahlangu]
Ik kom van het platteland...

764
00:54:41,880 --> 00:54:43,680
...ik begrijp het
als iets wordt verborgen.

765
00:54:47,520 --> 00:54:48,760
Het was iets vreemds.

766
00:54:50,440 --> 00:54:52,040
Op het platteland...

767
00:54:52,120 --> 00:54:55,120
...stopten ze de kinderen weg.

768
00:54:56,880 --> 00:55:01,360
Het zou een vloek zijn
dat ze een kind met een beperking hadden.

769
00:55:03,680 --> 00:55:06,360
Sommigen willen ze niet zien.

770
00:55:11,240 --> 00:55:14,560
[cheeta spint]

771
00:55:25,160 --> 00:55:29,080
Van mijn eerste tot tiende jaar
zat ik in een rolstoel.

772
00:55:30,560 --> 00:55:33,280
Je ziet niet wat anderen wel zien.

773
00:55:33,360 --> 00:55:35,680
Je ziet je toekomst niet.

774
00:55:36,480 --> 00:55:38,760
Een non-profit organisatie...

775
00:55:39,160 --> 00:55:42,280
...hielp me met mijn benen.

776
00:55:43,200 --> 00:55:45,160
[de jonge Mahlangu]
Hou hier vast. Deze of die?

777
00:55:45,240 --> 00:55:46,520
[man] Draai maar aan.

778
00:55:46,600 --> 00:55:49,080
Ik kreeg mijn eerste blades,
de Cheetah-blade.

779
00:55:51,480 --> 00:55:54,160
Het veranderde m'n leven
op zo veel manieren.

780
00:55:54,720 --> 00:55:56,720
Ik kan naar mensen lopen...

781
00:55:56,800 --> 00:55:59,760
...ze in de ogen kijken en begroeten...

782
00:55:59,840 --> 00:56:01,720
...en niet naar hun buik staren.

783
00:56:02,720 --> 00:56:05,800
Je staat op gelijke voet.

784
00:56:14,160 --> 00:56:19,960
Vanaf dat ik rondbewoog,
hield ik van dat gevoel.

785
00:56:20,040 --> 00:56:21,360
[vrouw] Goed zo.

786
00:56:34,440 --> 00:56:36,520
[Mahlangu] Mensen vragen me
waarom ik niet stilsta.

787
00:56:36,600 --> 00:56:39,920
Ik wil niet stilstaan.
Ik wil altijd bewegen.

788
00:56:44,040 --> 00:56:48,160
Als ik kan rennen,
krijg ik een glimlach op mijn gezicht.

789
00:56:50,160 --> 00:56:52,240
Niets brengt me van de wijs.

790
00:56:52,320 --> 00:56:55,880
Ik hoor alleen de wind
die langs mijn oren suist.

791
00:56:55,960 --> 00:56:58,960
[triomfantelijke muziek]

792
00:57:10,800 --> 00:57:13,480
Ik begon te denken: ik wil dingen doen.

793
00:57:13,560 --> 00:57:16,080
Ik wil beter worden.
Ik wil de wereld veranderen.

794
00:57:23,240 --> 00:57:25,440
Mijn coach zei: 'Je hebt talent.

795
00:57:28,160 --> 00:57:29,240
We gaan naar Rio.'

796
00:57:38,840 --> 00:57:40,560
RIO

797
00:57:40,640 --> 00:57:42,640
ÉÉN JAAR VOOR DE SPELEN

798
00:57:42,720 --> 00:57:45,920
[Gonzalez] Voor het eerst hadden we
twee succesvolle Spelen gehad.

799
00:57:46,000 --> 00:57:47,960
Peking en Londen.

800
00:57:48,040 --> 00:57:50,440
De verwachtingen voor Rio waren torenhoog.

801
00:57:51,880 --> 00:57:55,160
[Parsons] Met de organisatie
zijn we met de laatste punten bezig.

802
00:57:55,240 --> 00:57:58,560
De bouw ligt op schema.

803
00:58:03,120 --> 00:58:05,920
We dachten: dit gaat geweldig worden.

804
00:58:06,000 --> 00:58:09,200
We gaan iets heel speciaals neerzetten.

805
00:58:13,480 --> 00:58:18,080
Maar toen kregen we een paar tegenslagen.

806
00:58:18,160 --> 00:58:19,600
[in het Portugees] Het worden...

807
00:58:19,680 --> 00:58:21,720
VOORZITTER ORGANISATIECOMITÉ

808
00:58:21,800 --> 00:58:24,200
...de beste Paralympische Spelen ooit...

809
00:58:24,280 --> 00:58:27,600
...niet qua organisatie,
maar qua menselijke warmte.

810
00:58:28,320 --> 00:58:31,440
[Parsons in het Engels] De naam van
het organiserend comité werd aangekondigd.

811
00:58:31,520 --> 00:58:33,000
De officiële naam...

812
00:58:33,080 --> 00:58:38,080
...was organisatiecomité
van de Olympische Spelen van Rio 2016...

813
00:58:39,120 --> 00:58:40,800
...niet van de Paralympische.

814
00:58:41,520 --> 00:58:44,920
Dat vond ik vreemd.

815
00:58:45,000 --> 00:58:49,600
Waarom zat 'Paralympische'
niet in de officiële naam?

816
00:58:50,200 --> 00:58:54,800
Enkele van de hoogste bazen
kon het gewoon niks schelen.

817
00:58:55,320 --> 00:58:57,840
In de geschiedenis
van de paralympische beweging...

818
00:58:57,920 --> 00:59:02,240
...werden de sporters
niet altijd waardig behandeld...

819
00:59:02,320 --> 00:59:03,680
...of met respect.

820
00:59:04,800 --> 00:59:07,720
In Atlanta was het gewoon een ramp.

821
00:59:08,280 --> 00:59:09,120
[startschot]

822
00:59:09,760 --> 00:59:13,880
[Gonzalez] Het olympisch organisatiecomité
deed de organisatie niet.

823
00:59:16,040 --> 00:59:18,200
[Parsons] In Athene,
als je de foto's ziet...

824
00:59:18,280 --> 00:59:20,760
...waren de tribunes niet vol.

825
00:59:20,840 --> 00:59:22,640
De promotie was niet goed.

826
00:59:24,320 --> 00:59:27,480
Ik zeg altijd: 'Als het makkelijk is,
is het niet paralympisch.'

827
00:59:29,240 --> 00:59:32,400
[verslaggever 1] Rusland wil niet
de Spelen voor gehandicapten organiseren.

828
00:59:32,480 --> 00:59:35,040
OLYMPISCHE SPELEN IN MOSKOU

829
00:59:35,120 --> 00:59:37,520
[verslaggever 2]
Professor Sir Ludwig Guttmann is boos...

830
00:59:37,600 --> 00:59:40,400
...dat de Russen
mensen met 'n beperking weghouden.

831
00:59:40,480 --> 00:59:41,440
[Guttmann] Ik voelde me bitter.

832
00:59:42,480 --> 00:59:46,120
[presentator] Ik begrijp dat de Sovjets
beweren geen gehandicapten te hebben...

833
00:59:46,200 --> 00:59:48,600
...en dat dat een van de redenen was.

834
00:59:49,160 --> 00:59:52,800
Ze liggen minimaal 20 jaar op ons achter.

835
00:59:54,480 --> 00:59:56,120
[verslaggever] Toen de Sovjet-Unie niet

836
00:59:56,200 --> 00:59:59,000
...ook de Spelen
voor gehandicapten organiseerde...

837
00:59:59,080 --> 01:00:03,160
...werd met een traditie gebroken
die was begonnen in Rome in 1960.

838
01:00:04,360 --> 01:00:08,240
Maar Nederland zorgde ervoor
dat de Spelen konden plaatsvinden.

839
01:00:08,320 --> 01:00:11,880
PARALYMPICS IN ARNHEM

840
01:00:14,200 --> 01:00:17,200
Toen ik in Arnhem kwam,
wist ik nog niet...

841
01:00:18,160 --> 01:00:22,320
...dat Sir Ludwig
eerder dat jaar overleden was.

842
01:00:32,440 --> 01:00:35,160
[Loeffler] Hij bleef knokken tot het eind.

843
01:00:35,240 --> 01:00:37,240
Hard aan het werk.

844
01:00:38,440 --> 01:00:41,640
Hij deed 's avonds de lichten uit...

845
01:00:41,720 --> 01:00:44,040
...omdat hij als laatste ging.

846
01:00:44,120 --> 01:00:48,080
Hij was volop bezig met zijn werk.

847
01:00:49,560 --> 01:00:52,280
Dus het was een mooi moment om te gaan.

848
01:00:53,800 --> 01:00:59,840
Ik ging naar Arnhem
en het was aangrijpend.

849
01:01:00,840 --> 01:01:06,440
Als eerste was er
een minuut stilte voor hem.

850
01:01:14,080 --> 01:01:19,440
Het horen van de stilte
van al die mensen die denken aan...

851
01:01:20,480 --> 01:01:24,400
...mijn vader, dat raakte me diep.

852
01:01:36,200 --> 01:01:41,040
De man naast me had
een ernstige hersenverlamming.

853
01:01:41,120 --> 01:01:44,840
Hij kon niet praten,
maar hij had een bord voor zich...

854
01:01:44,920 --> 01:01:49,240
...en door te wijzen naar de letters
vroeg hij: 'Waarom ben je hier?'

855
01:01:49,320 --> 01:01:54,040
Ik zei dat Ludwig Guttmann mijn vader is.

856
01:01:54,120 --> 01:01:59,920
En moeizaam spelde hij:
'Hij is een groot man.'

857
01:02:06,720 --> 01:02:08,960
Maar de Spelen waren een groot succes.

858
01:02:09,040 --> 01:02:14,080
Ze waren daar, omdat de Russen zeiden dat
ze geen mensen met 'n beperking hadden.

859
01:02:16,640 --> 01:02:19,560
Maar nu hebben ze er heel wat. [grinnikt]

860
01:02:20,920 --> 01:02:24,040
Je hebt 17 paralympische medailles
gewonnen, waarvan zeven gouden.

861
01:02:24,120 --> 01:02:26,600
Je hebt het wereldrecord
op elk baanonderdeel:

862
01:02:27,520 --> 01:02:31,240
100 meter, 400 meter, 800 meter,
1500 meter, 5000 meter.

863
01:02:31,320 --> 01:02:34,560
Je won als eerste de vier grootste
marathons van de wereld...

864
01:02:34,640 --> 01:02:37,080
...in één jaar en dat heb je
drie jaar op een rij gedaan.

865
01:02:37,600 --> 01:02:38,440
[publiek juicht en klapt]

866
01:02:39,640 --> 01:02:41,040
Geweldig.
-Dank je.

867
01:02:41,120 --> 01:02:43,480
Vertel iedereen waar je vandaan komt
en je verhaal...

868
01:02:43,560 --> 01:02:45,440
...want dat is ongelooflijk.
Waar ben je geboren?

869
01:02:45,520 --> 01:02:47,680
In Sint-Petersburg in Rusland.

870
01:02:50,640 --> 01:02:55,440
Geboren worden met een beperking
in Rusland in de jaren 80...

871
01:02:56,160 --> 01:02:58,120
...dat was moeilijk.

872
01:03:00,160 --> 01:03:03,600
Mijn biologische moeder kon niet
voor me zorgen.

873
01:03:03,680 --> 01:03:06,840
Ik werd in weeshuis nummer 13 geplaatst.

874
01:03:07,560 --> 01:03:12,640
Geen mooie naam.
Alleen weeshuis nummer 13.

875
01:03:13,240 --> 01:03:15,320
Het was een sober leven.

876
01:03:16,520 --> 01:03:17,880
Ik had geen rolstoel.

877
01:03:19,120 --> 01:03:21,840
Ik kon alleen over de vloer schuifelen...

878
01:03:21,920 --> 01:03:24,520
...met mijn handen als benen.

879
01:03:24,600 --> 01:03:28,000
Ik was een rebel, een heel koppig kind.

880
01:03:28,480 --> 01:03:32,840
Ik werd niet geadopteerd tot ik
zes jaar was en mijn moeder binnenliep.

881
01:03:32,920 --> 01:03:34,800
Ik heb haar mijn leven te danken.

882
01:03:35,600 --> 01:03:38,800
Voor ik het wist, vloog ik naar Amerika.

883
01:03:43,360 --> 01:03:45,360
Ik kende de buitenwereld niet.

884
01:03:46,320 --> 01:03:49,840
Mijn moeder zei dat ik schreeuwde,
het was het onbekende.

885
01:03:50,360 --> 01:03:54,200
Ik liet achter wat ik zo lang kende en...

886
01:03:54,280 --> 01:03:59,160
...ging naar een nieuwe, onbekende wereld
waar ik de taal niet sprak.

887
01:04:10,000 --> 01:04:12,440
[baby huilt]
-[jonge McFadden giechelt]

888
01:04:12,520 --> 01:04:14,480
Hallo.

889
01:04:14,560 --> 01:04:17,120
[vrouw] Hoe oud ben je?
-Zes jaar oud.

890
01:04:18,200 --> 01:04:19,040
[giechelt]

891
01:04:23,600 --> 01:04:27,200
[McFadden] Mijn benen waren geatrofieerd
achter mijn rug.

892
01:04:27,280 --> 01:04:31,200
Ik had wel tien operaties
om mijn benen te strekken.

893
01:04:32,160 --> 01:04:37,120
De dokters verwachtten
geen normaal leven voor me.

894
01:04:38,920 --> 01:04:45,120
Ik zou niet lang leven, geen baan krijgen.

895
01:04:47,000 --> 01:04:48,560
Ze waren erg kortzichtig.

896
01:04:50,440 --> 01:04:54,080
Vanaf het moment
dat ik in de racestoel zat...

897
01:04:55,000 --> 01:04:58,600
...wist ik dat het bij me paste.
-Doei.

898
01:05:00,480 --> 01:05:02,200
[McFadden] Het gaf me een nieuw gevoel...

899
01:05:02,280 --> 01:05:03,520
[vrouw] Tatyana.

900
01:05:03,600 --> 01:05:07,320
[McFadden]
...vrijheid en dat ik erg snel kon.

901
01:05:09,960 --> 01:05:14,160
Ik was zo gefocust,
niks anders kon me schelen.

902
01:05:14,240 --> 01:05:16,280
Er was niets mis in de wereld.

903
01:05:17,800 --> 01:05:21,840
Het voelde gewoon eindeloos.
Ik kon blijven doorgaan.

904
01:05:28,400 --> 01:05:31,720
Ik train 200 kilometer per week.

905
01:05:32,720 --> 01:05:36,920
Armtraining lijkt
op wat een hardloper doet.

906
01:05:39,760 --> 01:05:40,920
Let op.

907
01:05:42,360 --> 01:05:46,720
[McFadden] Men denkt
dat doordat ik op mijn armen liep...

908
01:05:46,800 --> 01:05:50,440
...ik de spiermassa
in mijn armen en rug heb gekregen.

909
01:05:56,360 --> 01:05:58,280
Aan het begin van het schooljaar...

910
01:05:58,360 --> 01:06:00,160
...schreven we onze doelen op.

911
01:06:00,240 --> 01:06:02,160
Het laatste wat ik opschreef, was:

912
01:06:02,240 --> 01:06:06,120
'Naar de Olympische Spelen
in Athene in 2004.'

913
01:06:06,960 --> 01:06:07,800
[publiek klapt]

914
01:06:08,880 --> 01:06:11,080
[omroeper] Tatyana McFadden.

915
01:06:12,240 --> 01:06:13,080
[gejuich]

916
01:06:14,640 --> 01:06:15,480
[startschot]

917
01:06:18,160 --> 01:06:20,160
[McFaddens moeder] Kom op, Tatyana.

918
01:06:21,440 --> 01:06:22,280
[publiek juicht]

919
01:06:25,840 --> 01:06:29,480
[McFadden] Niemand dacht dat ik het team
zou halen. Dat ik een medaille zou winnen.

920
01:06:39,440 --> 01:06:42,280
Toen ik terugkwam van de Spelen...

921
01:06:42,360 --> 01:06:45,440
...wist men niets van de Paralympics.

922
01:06:50,680 --> 01:06:53,520
Ik wilde op school bij het atletiekteam...

923
01:06:55,080 --> 01:06:59,640
...maar ik mocht niet meedoen
met de andere hardlopers...

924
01:06:59,720 --> 01:07:03,520
...terwijl ik de enige vrouwelijke
rolstoelracer was.

925
01:07:05,040 --> 01:07:09,160
Ik begreep niet
waarom ik werd gediscrimineerd.

926
01:07:09,240 --> 01:07:13,280
Zelfs coaches zeiden
dat ik mijn eigen club moest zoeken...

927
01:07:13,840 --> 01:07:17,800
...en dat ik er niet hoorde.
Het was kwetsend.

928
01:07:19,960 --> 01:07:22,680
Ik wilde het aanvechten.

929
01:07:27,080 --> 01:07:30,960
We klaagden ze aan, niet voor het geld.

930
01:07:32,240 --> 01:07:34,640
Maar zodat mensen met een beperking...

931
01:07:34,720 --> 01:07:36,720
...deel konden nemen aan schoolsport.

932
01:07:40,760 --> 01:07:42,160
[verslaggever 1] Gehandicapten krijgen...

933
01:07:42,240 --> 01:07:44,680
...gelijke toegang
tot schoolsportprogramma's.

934
01:07:44,760 --> 01:07:47,120
Dat heeft de regering-Obama beslist.

935
01:07:47,200 --> 01:07:50,960
[McFadden] Ik mocht meedoen
met andere hardlopers.

936
01:07:52,080 --> 01:07:55,080
[verslaggever 2] Voor het eerst
kunnen leerlingen met een beperking...

937
01:07:55,160 --> 01:07:58,720
...meedoen met sportteams op hun school.

938
01:08:01,120 --> 01:08:04,800
[McFadden] Het was knokken,
maar de wet werd nationaal ingevoerd...

939
01:08:04,880 --> 01:08:07,880
...de Sport- en fitnessgelijkheidswet.

940
01:08:08,560 --> 01:08:11,320
Sommigen noemen het Tatyana's wet.

941
01:08:19,880 --> 01:08:23,640
Ik hoorde dat de Spelen
eindelijk in Rusland zouden komen.

942
01:08:23,720 --> 01:08:26,920
Hoe gaaf zou het zijn om mee te doen?

943
01:08:32,479 --> 01:08:35,600
[Parsons] Het verbaast mensen
dat de Paralympische Winterspelen bestaan.

944
01:08:35,680 --> 01:08:36,640
SOTSJI
WINTER PARALYMPICS

945
01:08:39,000 --> 01:08:43,080
Blinde sporters gaan
met 100 kilometer per uur de berg af...

946
01:08:44,640 --> 01:08:45,680
[vrouw] Je kunt gaan.

947
01:08:45,760 --> 01:08:49,200
...met een gids die via een radio zegt:

948
01:08:49,279 --> 01:08:50,319
'Links, rechts.'

949
01:08:50,399 --> 01:08:53,040
[commentator] De Super G,
visueel beperkt, is bezig.

950
01:09:05,000 --> 01:09:06,760
[McFadden] Ik ga niet graag
snel een berg af...

951
01:09:06,840 --> 01:09:09,080
...dus alpineskiën viel af.

952
01:09:09,160 --> 01:09:11,560
Maar langlaufen, perfect.

953
01:09:14,000 --> 01:09:17,279
De training was wel
het zwaarste wat ik ooit heb gedaan.

954
01:09:18,000 --> 01:09:23,479
Andere coaches zeiden
dat ik terug moest naar mijn zomersport...

955
01:09:24,080 --> 01:09:26,120
...en me moest richten op Rio.

956
01:09:26,880 --> 01:09:31,000
[commentator] Tatyana McFadden,
wat heeft zij een interessant verhaal.

957
01:09:31,080 --> 01:09:34,120
[McFadden] Er is niets mooiers
dan je familie te zien...

958
01:09:34,200 --> 01:09:36,840
...met een Amerikaanse vlag
en een Russische vlag.

959
01:09:36,920 --> 01:09:40,160
Alles viel samen op dat moment.

960
01:09:41,680 --> 01:09:43,359
[commentator] McFadden probeert ze
op afstand te houden.

961
01:09:43,439 --> 01:09:46,200
Marthinsen komt via de binnenkant,
het dichtst bij de fans.

962
01:09:46,279 --> 01:09:48,040
McFadden probeert voor te blijven.

963
01:09:48,120 --> 01:09:51,279
Marthinsen gooit de schouders
in de stokken.

964
01:09:51,359 --> 01:09:53,720
Wat een finish, elke afzet.

965
01:09:53,800 --> 01:09:57,960
Marthinsen is net iets sneller
dan McFadden.

966
01:09:58,040 --> 01:09:59,520
Wat een finish.

967
01:10:00,360 --> 01:10:06,760
Een zilveren medaille
en mijn biologische moeder erbij...

968
01:10:06,840 --> 01:10:09,120
...maakte het helemaal mooi.

969
01:10:13,000 --> 01:10:16,040
Dat weerzien maakte me zo blij.

970
01:10:16,120 --> 01:10:18,280
Ze was duidelijk opgelucht.

971
01:10:19,800 --> 01:10:23,480
Ze had een zwaar leven,
maakte zich altijd zorgen over mij.

972
01:10:24,600 --> 01:10:28,960
Toen ze me zag,
viel er een last van haar schouders.

973
01:10:41,520 --> 01:10:46,040
ZEVEN WEKEN VOOR DE SPELEN

974
01:10:47,280 --> 01:10:49,680
[verslaggever] De Olympische Spelen
van Rio beginnen snel.

975
01:10:51,240 --> 01:10:54,480
[Mahlangu] Ik beloof niets.
Ik ben zo jong, er is geen nadeel.

976
01:10:54,560 --> 01:10:58,360
Als je je best doet, komt alles goed.

977
01:10:58,440 --> 01:11:02,120
Als 14-jarige ga ik naar Rio.

978
01:11:03,880 --> 01:11:05,760
[Stutzman] Ik was zo blij
dat ik erbij zat.

979
01:11:05,840 --> 01:11:08,520
Ik heb vier jaar getraind voor Rio.

980
01:11:08,600 --> 01:11:10,400
[vrouw] Ja.

981
01:11:10,960 --> 01:11:12,480
Vier jaar. [grinnikt]

982
01:11:13,040 --> 01:11:15,040
[Batt] Je moet veel dingen laten gaan:

983
01:11:15,120 --> 01:11:18,640
vrijgezellenfeesten, bruiloften,
verjaardagen, dat soort dingen.

984
01:11:19,640 --> 01:11:22,280
[Vio] Misschien wordt dit wel
mijn enige Paralympische Spelen.

985
01:11:22,360 --> 01:11:24,280
In vijf jaar kan alles veranderen.

986
01:11:26,200 --> 01:11:29,160
[Parsons] Een paar weken
voor de Olympische Spelen...

987
01:11:30,680 --> 01:11:32,960
...werd ik gebeld
door het organisatiecomité.

988
01:11:33,040 --> 01:11:36,800
Ik vroeg waarover,
maar dat wilden ze nog niet zeggen.

989
01:11:36,880 --> 01:11:38,200
Toen dacht ik al...

990
01:11:39,080 --> 01:11:44,760
Die 18 juli was een belangrijke datum.

991
01:11:44,840 --> 01:11:47,320
Onze groep was met z'n drieën.

992
01:11:47,400 --> 01:11:51,800
Ze zeiden: 'Het is een geldkwestie.

993
01:11:52,480 --> 01:11:54,760
De Paralympics worden hard getroffen.

994
01:11:54,840 --> 01:11:57,600
We weten niet wat voor niveau...

995
01:11:57,680 --> 01:12:00,120
...we kunnen aanbieden.

996
01:12:00,200 --> 01:12:03,800
Misschien lukt het niet eens.'

997
01:12:06,160 --> 01:12:09,640
Dat waren de vijf langste minuten
van mijn leven.

998
01:12:09,720 --> 01:12:12,680
Verdomme. Er was geen geld.

999
01:12:12,760 --> 01:12:14,840
Wat gebeurt hier?

1000
01:12:14,920 --> 01:12:17,120
Je weet dat je geld nodig hebt
voor de Spelen.

1001
01:12:17,200 --> 01:12:20,040
Ze zeggen niet:
'We kunnen dit doen, of dat.'

1002
01:12:20,120 --> 01:12:22,280
Ze zeggen: 'Het gaat niet door.'

1003
01:12:24,080 --> 01:12:25,280
We waren verbijsterd.

1004
01:12:25,360 --> 01:12:27,480
Ik kende Xavi al meer dan tien jaar.

1005
01:12:27,560 --> 01:12:30,080
Voor het eerst zag ik hem niet reageren.

1006
01:12:31,760 --> 01:12:34,800
Ik zag op dat moment geen oplossing...

1007
01:12:37,680 --> 01:12:39,200
...en dat was eng.

1008
01:12:40,160 --> 01:12:42,800
En toen liepen ze weg.

1009
01:12:44,040 --> 01:12:47,120
We zaten daar wel vijf of tien minuten...

1010
01:12:47,200 --> 01:12:51,840
...stil, niet wetend wat te zeggen
en waar te beginnen.

1011
01:12:53,800 --> 01:12:57,000
VIJF WEKEN VOOR DE SPELEN BEGINNEN

1012
01:12:57,080 --> 01:12:59,920
[verslaggever] De kansen dat sporters
naar de Paralympics reizen...

1013
01:13:00,000 --> 01:13:01,800
...zijn onzeker...

1014
01:13:01,880 --> 01:13:04,920
...zegt de voorzitter van
het Internationaal Paralympisch Comité.

1015
01:13:05,600 --> 01:13:09,600
Nog nooit in de 56-jarige geschiedenis
van de Paralympische Spelen...

1016
01:13:09,680 --> 01:13:12,320
...hebben we zoiets meegemaakt.

1017
01:13:13,040 --> 01:13:16,160
De bezorgdheid over de Paralympics
neemt toe.

1018
01:13:16,240 --> 01:13:19,120
De Paralympics zouden niet doorgaan
wegens geldgebrek.

1019
01:13:20,400 --> 01:13:23,000
[verslaggever] De wereld zou dit
niet toestaan met het WK in Rio...

1020
01:13:23,080 --> 01:13:25,640
...of de Olympische Spelen in Rio.
Dit is een schandaal.

1021
01:13:26,360 --> 01:13:29,760
De hele maand voor Rio
was ik aan het huilen.

1022
01:13:29,840 --> 01:13:32,000
Wat gaat er gebeuren?

1023
01:13:32,880 --> 01:13:36,560
Ik wist niet wat ik moest denken.
Het was overweldigend.

1024
01:13:36,640 --> 01:13:41,400
Het begon met zorgen,
maar het begint een crisis te worden.

1025
01:13:42,560 --> 01:13:47,280
[verslaggever 1] Hoe erg is de geldcrisis?
Hij zei: 'In één woord, rampzalig.'

1026
01:13:48,440 --> 01:13:52,000
[verslaggever 2]
Er werd onthuld dat geld...

1027
01:13:52,080 --> 01:13:54,600
...dat bedoeld was
voor de Paralympics in Rio...

1028
01:13:55,280 --> 01:13:56,120
...werd gebruikt
voor de Olympische Spelen.

1029
01:13:56,640 --> 01:13:59,160
MIJN ANGST IS DAT ONZE SPORTERS
ALS TWEEDERANGSBURGERS WORDEN BEHANDELD

1030
01:13:59,240 --> 01:14:02,800
Ik zeg het eerlijk, ik werd echt boos.

1031
01:14:02,880 --> 01:14:04,280
Ik vond 't belachelijk.

1032
01:14:04,360 --> 01:14:07,080
Er zijn twee aparte budgetten.

1033
01:14:07,160 --> 01:14:09,200
Waarom grijp je in onze pot?

1034
01:14:09,280 --> 01:14:13,200
Die mensen zien de Paralympics
niet voor vol aan.

1035
01:14:13,280 --> 01:14:15,760
Alle nationale paralympische
comités vroegen:

1036
01:14:15,840 --> 01:14:20,080
'Wat gebeurt er?
Gaan de Spelen door of niet?'

1037
01:14:23,120 --> 01:14:27,800
NOG VIER WEKEN TE GAAN

1038
01:14:28,280 --> 01:14:32,040
Paralympiërs kijken niet
naar wat niet werkt.

1039
01:14:32,520 --> 01:14:35,000
Ze gebruiken wat wel werkt.

1040
01:14:35,080 --> 01:14:37,760
En ik verzeker u
dat we dat hier ook gaan doen.

1041
01:14:38,520 --> 01:14:41,840
[Parsons] Vergeet hen, het bestuur,
zij gaan ons niet helpen.

1042
01:14:42,600 --> 01:14:45,120
We konden de sporters niet laten vallen.

1043
01:14:45,200 --> 01:14:47,160
Wij drieën gingen aan de slag.

1044
01:14:47,240 --> 01:14:51,240
Xavi keek naar de middelen
die er wel waren.

1045
01:14:51,800 --> 01:14:55,240
We pakten een whiteboard.
Kunnen we dit doen?

1046
01:14:55,800 --> 01:14:59,080
Nee, het contract is getekend.
Alles is betaald, weg.

1047
01:14:59,160 --> 01:15:02,800
Kunnen we dit doen?
Ja, maar dit is nodig. Vooruit, doen.

1048
01:15:02,880 --> 01:15:07,320
[Parsons] Philip was Philip,
met de media en op politiek vlak.

1049
01:15:07,880 --> 01:15:12,040
[Gonzalez] Andrew Parsons werkte
met de Braziliaanse autoriteiten.

1050
01:15:12,120 --> 01:15:14,520
We vroegen geld aan de regering.

1051
01:15:14,600 --> 01:15:18,520
[verslaggever] De president van Brazilië,
Dilma Rousseff, is geschorst.

1052
01:15:19,080 --> 01:15:21,600
De president werd op dat moment afgezet.

1053
01:15:22,280 --> 01:15:23,120
[gezang]

1054
01:15:23,840 --> 01:15:25,440
Het recept voor een ramp.

1055
01:15:26,600 --> 01:15:27,440
[geschreeuw]
-[luid gerommel]

1056
01:15:29,240 --> 01:15:31,520
[Gonzalez] We hebben
veel dingen aangepast...

1057
01:15:31,600 --> 01:15:34,400
...maar uiteindelijk
bleef het een geldkwestie.

1058
01:15:34,480 --> 01:15:38,080
En het geld, het komt volgende week.

1059
01:15:38,160 --> 01:15:41,920
We praten en sturen berichtjes
over de stand van zaken.

1060
01:15:42,600 --> 01:15:44,560
NOG NIEUWS OVER BETALINGEN
VAN NIEUWE SPONSORS?

1061
01:15:44,640 --> 01:15:46,560
HET MOET SNEL, ANDERS IS HET TE LAAT.

1062
01:15:47,120 --> 01:15:48,720
IK DOE M'N BEST,
MAAR IEDEREEN IS OP DE SPELEN.

1063
01:15:48,800 --> 01:15:53,160
[Craven] We moesten de Spelen redden
tijdens de Olympische Spelen.

1064
01:15:55,360 --> 01:15:59,440
Tijdens de Olympische Spelen
was ik op oefenkamp in Alabama...

1065
01:15:59,520 --> 01:16:01,320
...ter voorbereiding op onze Spelen.

1066
01:16:02,040 --> 01:16:05,560
Ik ging door met mijn voorbereiding
en duimde maar...

1067
01:16:05,640 --> 01:16:07,520
...dat het goed zou komen.

1068
01:16:07,600 --> 01:16:10,240
NOG DRIE WEKEN TE GAAN

1069
01:16:11,280 --> 01:16:12,880
[Alaize in het Frans]
Lastig om je te concentreren.

1070
01:16:13,920 --> 01:16:16,840
Veel stress, veel mentale voorbereiding.

1071
01:16:17,880 --> 01:16:19,960
[Stutzman in het Engels]
Ik keek niet naar het nieuws.

1072
01:16:20,040 --> 01:16:23,120
Ik wilde het niet weten.
Ik richtte me op de wedstrijd.

1073
01:16:26,520 --> 01:16:29,280
DE REGERING REGELT
100 MILJOEN REAL SPONSORGELD.

1074
01:16:29,360 --> 01:16:30,760
GEWELDIG NIEUWS.

1075
01:16:31,320 --> 01:16:32,960
HOE SNEL IS HET BESCHIKBAAR?

1076
01:16:33,040 --> 01:16:34,320
[Craven] We vonden wat geld.

1077
01:16:35,200 --> 01:16:40,400
De federale rechtbank verbood
de regering...

1078
01:16:40,480 --> 01:16:44,680
...om het geld te verstrekken
dat ze toegezegd had...

1079
01:16:45,240 --> 01:16:48,960
...tenzij het organiserende comité
de boeken liet zien.

1080
01:16:49,040 --> 01:16:51,040
Maar dat wilden ze niet.

1081
01:16:53,840 --> 01:16:55,520
[donder]

1082
01:16:55,600 --> 01:17:00,320
[verslaggever] Met nog maar drie weken
te gaan, hangt Rio aan een zijden draadje.

1083
01:17:03,880 --> 01:17:06,840
IK BEN ONDERWEG NAAR DE RECHTER.

1084
01:17:06,920 --> 01:17:08,040
GEEF HEM ERVAN LANGS.

1085
01:17:08,120 --> 01:17:10,360
[Parsons] Ik zal het nooit vergeten...

1086
01:17:10,440 --> 01:17:12,440
...de regering...

1087
01:17:12,520 --> 01:17:17,360
...en ik gingen praten
met een rechter in Rio...

1088
01:17:17,440 --> 01:17:20,520
...samen met de procureur-generaal
van de stad.

1089
01:17:21,520 --> 01:17:23,720
Ik zei hem: 'Luister...

1090
01:17:23,800 --> 01:17:26,800
...zonder het geld
gaan de Paralympics niet door.'

1091
01:17:27,400 --> 01:17:32,120
En in een land
met 24 miljoen mensen met een beperking...

1092
01:17:32,200 --> 01:17:35,120
...wat zeggen we dan tegen die mensen?

1093
01:17:35,200 --> 01:17:37,080
'Luister...

1094
01:17:39,600 --> 01:17:44,200
Je bent niet belangrijk.
Je bent de moeite niet waard.'

1095
01:17:44,840 --> 01:17:45,680
[spannende muziek]

1096
01:17:48,960 --> 01:17:53,960
NOG NIEUWS?
-HOE GING HET?

1097
01:17:54,040 --> 01:17:55,080
WE WETEN HET MORGEN

1098
01:17:55,160 --> 01:17:59,800
Ik was doodsbang.
Als de Spelen niet doorgaan...

1099
01:18:00,520 --> 01:18:03,760
...is het voorbij.
Voor de beweging en de organisatie.

1100
01:18:06,520 --> 01:18:08,320
[Craven] Het zou de cyclus verbreken.

1101
01:18:08,400 --> 01:18:11,800
Het vertrouwen in de toekomst
zou weg zijn.

1102
01:18:12,800 --> 01:18:17,720
De paralympische vlam zou uitdoven.

1103
01:18:21,360 --> 01:18:23,360
Xavi zei: 'We zijn dood.'

1104
01:18:28,640 --> 01:18:30,840
Hij was heel emotioneel.

1105
01:18:32,440 --> 01:18:33,600
[snuift] Hoe leg je dat uit?

1106
01:18:34,800 --> 01:18:40,040
We geloven
dat we deel van een groter geheel zijn.

1107
01:18:42,760 --> 01:18:45,760
Een beweging ten goede.

1108
01:19:03,440 --> 01:19:06,880
[Cole] Ik werd gebeld door de baas
van de Australische zwembond.

1109
01:19:07,880 --> 01:19:10,160
Ik ben nog nooit zo opgelucht geweest.

1110
01:19:10,240 --> 01:19:12,360
We hoorden dat de Spelen zouden doorgaan.

1111
01:19:12,440 --> 01:19:13,840
We waren natuurlijk blij...

1112
01:19:13,920 --> 01:19:17,600
...en ik probeerde
mijn emoties in te houden.

1113
01:19:17,680 --> 01:19:20,080
Ik deed heel beleefd.

1114
01:19:20,160 --> 01:19:23,440
'Mooi. Ik ga nu trainen.'

1115
01:19:23,520 --> 01:19:25,200
Maar ik ging een potje janken.

1116
01:19:25,960 --> 01:19:28,600
Het goede nieuws, we hebben het geld.

1117
01:19:29,160 --> 01:19:30,000
Godzijdank.

1118
01:19:30,080 --> 01:19:33,880
We zijn van nul begonnen
en kunnen iets opbouwen.

1119
01:19:33,960 --> 01:19:36,480
Deze Spelen gaan door, wat er ook gebeurt.

1120
01:19:37,560 --> 01:19:40,800
[verslaggever] Jaren van voorbereiding
voor deze ene reis.

1121
01:19:44,600 --> 01:19:45,440
[applaus]

1122
01:19:47,000 --> 01:19:50,080
[McFadden] De Paralympics,
als het dan gebeurt om de vier jaar...

1123
01:19:50,600 --> 01:19:52,680
...zijn bijna magisch.

1124
01:19:53,280 --> 01:19:54,120
[gezang]

1125
01:19:55,840 --> 01:20:00,200
Het is een gemeenschap die elkaar steunt.

1126
01:20:00,800 --> 01:20:01,640
[vrolijke muziek]
-[gejuich]

1127
01:20:03,080 --> 01:20:06,800
[Stutzman] De wereld ziet
dat ook tijdens de Spelen.

1128
01:20:07,320 --> 01:20:08,160
[gejuich]

1129
01:20:08,720 --> 01:20:10,240
Dat maakt indruk...

1130
01:20:10,320 --> 01:20:13,720
...al die mensen die geknokt hebben
om er te komen.

1131
01:20:13,800 --> 01:20:15,880
[in het Portugees] Je droom is uitgekomen.

1132
01:20:15,960 --> 01:20:21,520
Je bent op de Paralympische Spelen
van Rio 2016.

1133
01:20:22,760 --> 01:20:27,640
[man in het Engels]
In de verte ligt het olympisch park.

1134
01:20:28,280 --> 01:20:31,880
[omroeper 1] De Paralympische Spelen
van Rio 2016 beginnen bijna.

1135
01:20:41,840 --> 01:20:44,640
[onduidelijk gepraat]

1136
01:20:45,400 --> 01:20:47,640
[omroeper 2] We gaan
naar een belangrijke wedstrijd...

1137
01:20:47,720 --> 01:20:49,640
...de mannen 800 meter T54 finale.

1138
01:21:02,240 --> 01:21:03,360
[umpire] Dertig-vijftien.

1139
01:21:07,160 --> 01:21:08,280
[omroeper in het Engels en Portugees]
Tien.

1140
01:21:09,960 --> 01:21:12,720
Het leek wel een spookstad.

1141
01:21:13,680 --> 01:21:16,120
[Alaize in het Frans] Het was schokkend.

1142
01:21:20,280 --> 01:21:22,040
[Craven in het Engels] Verdomme.

1143
01:21:22,120 --> 01:21:25,360
Het organisatiecomité had
ons geld verloren...

1144
01:21:25,440 --> 01:21:28,720
...of uitgegeven,
maar geen kaartjes verkocht.

1145
01:21:29,840 --> 01:21:34,280
Er waren heel weinig kaartjes verkocht,
minder dan in eerdere Spelen.

1146
01:21:35,040 --> 01:21:38,480
Dat schepte een slechte sfeer.

1147
01:21:38,560 --> 01:21:41,920
Door geldproblemen, maar ook...

1148
01:21:42,000 --> 01:21:44,920
...waarom doe je dit
als niemand komt kijken?

1149
01:21:45,440 --> 01:21:49,000
Duizenden zitplaatsen
die levens kunnen veranderen.

1150
01:21:49,080 --> 01:21:52,280
Op de baan worden levens veranderd...

1151
01:21:52,360 --> 01:21:54,760
...maar op de tribune net zo goed.

1152
01:21:55,200 --> 01:21:56,040
[publiek klapt en juicht]

1153
01:21:58,080 --> 01:22:01,280
[commentator] De finale
van de mannen 200 meter, T42.

1154
01:22:02,080 --> 01:22:05,640
Het eerste grote toernooi
voor Ntando Mahlangu.

1155
01:22:05,720 --> 01:22:08,440
[Mahlangu]
Vergeet of de stadions vol zitten.

1156
01:22:08,520 --> 01:22:11,920
Het speelt een grote rol.
Je wilt dat men je komt steunen.

1157
01:22:12,000 --> 01:22:16,600
Maar ik vertegenwoordig
een miljard mensen, fantastisch.

1158
01:22:17,840 --> 01:22:21,400
Het is belangrijk dat ik vertegenwoordig
waar ik vandaan kom...

1159
01:22:22,000 --> 01:22:24,560
...want ik zal mijn wortels
nooit vergeten.

1160
01:22:37,960 --> 01:22:41,800
[gong echoot]
-[dramatische muziek]

1161
01:22:48,840 --> 01:22:51,960
[commentator] Daar gaan ze.
Mahlangu is traag uit de startblokken.

1162
01:22:52,040 --> 01:22:54,920
Ik vertegenwoordig mijn volk, mijn stam.

1163
01:22:55,000 --> 01:22:57,320
Ik vertegenwoordig de andere stammen.

1164
01:23:02,280 --> 01:23:05,920
Je rent voor de taxichauffeurs
die me wegbrachten...

1165
01:23:08,960 --> 01:23:12,560
...voor mensen die zorgden voor eten
op het platteland.

1166
01:23:16,080 --> 01:23:19,920
Ik ren voor hen
die een rol spelen in mijn leven.

1167
01:23:27,360 --> 01:23:29,520
[commentator]
Hier komt Mahlangu voor Zuid-Afrika.

1168
01:23:29,600 --> 01:23:34,520
[orkestmuziek zwelt aan]

1169
01:23:56,000 --> 01:24:00,360
Whitehead krijgt het goud.
Mahlangu het zilver.

1170
01:24:01,920 --> 01:24:05,960
Mahlangu is tweede
met een nieuw Afrikaans record.

1171
01:24:09,480 --> 01:24:12,840
Elke sporter droomt
van de gouden medaille.

1172
01:24:12,920 --> 01:24:15,080
[omroeper] Ntando Mahlangu.

1173
01:24:18,760 --> 01:24:21,320
Maar toen ik het zilver kreeg,
was ik overmand.

1174
01:24:24,680 --> 01:24:28,200
[Parsons] Sommigen klaagden
over de slechte kaartverkoop.

1175
01:24:28,280 --> 01:24:30,480
Maar ik zei: 'Geduld.

1176
01:24:31,840 --> 01:24:33,360
Ze komen wel.

1177
01:24:33,440 --> 01:24:37,160
Het Braziliaanse volk steunt de Spelen.
Ze laten ons niet zitten.'

1178
01:24:38,080 --> 01:24:38,920
[startsein]

1179
01:24:40,800 --> 01:24:44,040
[Gonzalez] Maar plots verscheen
de paralympische geest.

1180
01:24:44,600 --> 01:24:46,440
De sporters stonden in het middelpunt.

1181
01:24:47,240 --> 01:24:50,960
[commentator 1] Ellie Cole wint het goud
in een paralympische recordtijd.

1182
01:24:53,160 --> 01:24:55,360
[commentator 2] Het is nu
een Amerikaanse wedstrijd.

1183
01:24:56,720 --> 01:25:00,320
En Tatyana McFadden wint
haar eerste goud in Rio.

1184
01:25:00,400 --> 01:25:02,280
[commentator 3]
Een schitterende race van Peacock.

1185
01:25:02,880 --> 01:25:04,840
[Parsons] De kaartverkoop begon te lopen.

1186
01:25:04,920 --> 01:25:07,280
[blaast herhaaldelijk]

1187
01:25:09,120 --> 01:25:11,360
[Craven] Men wist er niks van...

1188
01:25:11,440 --> 01:25:13,600
...maar wel toen het bekend werd.

1189
01:25:18,360 --> 01:25:21,840
[commentator] Het zal weinig schelen.
En daar komt Van Rhijn.

1190
01:25:26,880 --> 01:25:29,840
Van Rhijn kan hem hebben en dat is ook zo.

1191
01:25:31,040 --> 01:25:35,040
[Peacock] De meeste mensen waren
in het olympisch park...

1192
01:25:35,120 --> 01:25:37,640
...met de Paralympische Spelen,
niet de Olympische.

1193
01:25:45,680 --> 01:25:48,920
[geroep en gejuich]

1194
01:25:52,120 --> 01:25:55,760
De sport, de para-sport, heeft
de boel gered.

1195
01:25:55,840 --> 01:25:58,200
En de toeschouwers, de mensen uit Rio...

1196
01:25:58,280 --> 01:26:01,960
...de Carioca's, kwamen kijken
en ontwikkelden een band ermee.

1197
01:26:02,640 --> 01:26:03,480
[publiek juicht]

1198
01:26:03,840 --> 01:26:05,480
[Parsons] Er was een moment met boccia...

1199
01:26:06,960 --> 01:26:09,120
Deze sporters hebben
een ernstige beperking.

1200
01:26:09,200 --> 01:26:13,200
Het kan storen
als het te warm is of te koud is...

1201
01:26:13,280 --> 01:26:15,080
...met lawaai of getoeter...

1202
01:26:15,160 --> 01:26:18,760
...en het publiek
was als in een voetbalstadion.

1203
01:26:20,400 --> 01:26:21,240
[luid gejuich]

1204
01:26:24,640 --> 01:26:27,240
En de officials maakten zich zorgen.

1205
01:26:27,320 --> 01:26:30,720
'Moeten we het publiek vragen
minder luidruchtig te zijn?'

1206
01:26:31,560 --> 01:26:35,920
Maar de sporters zeiden:
'Welnee, dit vinden we juist fantastisch.'

1207
01:26:41,520 --> 01:26:43,720
[commentator] Alle inspanningen
worden beloond.

1208
01:26:43,800 --> 01:26:48,360
Dit zullen het team en aanvoerder
Antonio Leme nooit vergeten.

1209
01:26:58,440 --> 01:27:01,880
[Batt] De sfeer in Rio
was gewoon opwindend.

1210
01:27:02,720 --> 01:27:04,000
De fans genoten.

1211
01:27:05,400 --> 01:27:07,360
In de finale hadden we het geluk...

1212
01:27:07,440 --> 01:27:10,000
...dat ze liever Australiërs zagen
dan Amerikanen...

1213
01:27:10,080 --> 01:27:11,440
...en ze voor ons juichten.

1214
01:27:12,640 --> 01:27:16,320
[commentator]
De beste speler ter wereld, Ryley Batt.

1215
01:27:17,640 --> 01:27:18,480
[publiek juicht]

1216
01:27:20,480 --> 01:27:23,040
[Batt] We wilden van één team winnen...

1217
01:27:23,120 --> 01:27:23,960
...de VS.

1218
01:27:26,640 --> 01:27:29,400
De foto's van Peking zorgden
voor de omkeer.

1219
01:27:30,760 --> 01:27:35,120
De zilveren medaille naast m'n bed.
Ik keek er elke ochtend naar.

1220
01:27:35,680 --> 01:27:37,080
Dat moest goud worden.

1221
01:27:37,160 --> 01:27:40,080
Uit bed en wees een sporter.

1222
01:27:43,200 --> 01:27:45,200
[commentator] Iedereen staat klaar.

1223
01:27:45,920 --> 01:27:47,560
[fluit]
-De tip-off.

1224
01:27:48,160 --> 01:27:49,480
We zijn begonnen.

1225
01:27:49,960 --> 01:27:53,000
Hij barst van de kracht.
Hij stormt erdoorheen.

1226
01:27:57,080 --> 01:28:00,960
Toen ik was afgevallen,
begon ik mijn beperking te accepteren.

1227
01:28:01,040 --> 01:28:02,000
[commentator] Dat haalt hij niet.

1228
01:28:08,760 --> 01:28:10,280
Ik was trotser op wie ik was.

1229
01:28:10,360 --> 01:28:12,520
[commentator 1] We staan weer gelijk.

1230
01:28:21,320 --> 01:28:24,840
Batt maakt een opening aan de rechterkant.

1231
01:28:26,520 --> 01:28:29,360
Daar komt hij weer, de stormram.

1232
01:28:30,480 --> 01:28:33,000
[commentator 2]
Ryley Batt heeft er 58-57 van gemaakt.

1233
01:28:33,080 --> 01:28:35,440
[commentator 1] Dat kon de bal
voor de gouden medaille zijn.

1234
01:28:36,520 --> 01:28:37,840
[commentator 2] Ze vragen om een time-out.

1235
01:28:40,960 --> 01:28:42,920
[Batt] Mijn opa had
een grote invloed op me.

1236
01:28:43,000 --> 01:28:45,680
Hij zei altijd:
'Geef het goede voorbeeld.'

1237
01:28:48,080 --> 01:28:50,680
Kijk niet zo, praat tegen je opa.

1238
01:28:51,640 --> 01:28:53,080
[Batt] Ik wilde voor hem winnen.

1239
01:28:53,160 --> 01:28:55,800
Ik wilde zo goed mogelijk spelen
voor mijn opa.

1240
01:28:56,560 --> 01:28:57,400
[ademt diep uit]

1241
01:28:59,800 --> 01:29:02,400
[stem breekt] Helaas is hij
vorig jaar overleden... [lacht]

1242
01:29:03,360 --> 01:29:04,840
Ik word er emotioneel van.

1243
01:29:05,760 --> 01:29:07,760
Maar hij zou trots op me zijn.

1244
01:29:11,160 --> 01:29:12,280
Dag.
-Dag.

1245
01:29:12,360 --> 01:29:14,120
[vrouw] Doei.

1246
01:29:18,680 --> 01:29:24,880
[commentator] Australië met de inworp
en nog 3,6 seconden. Het is aan Batt.

1247
01:29:25,800 --> 01:29:26,640
[publiek juicht]

1248
01:29:28,960 --> 01:29:32,120
Batt neemt hem over de lijn
en het is voorbij.

1249
01:29:34,480 --> 01:29:36,160
Ze winnen goud.

1250
01:29:36,720 --> 01:29:40,840
Wat een moment.
Dit gebeurt in de blessuretijd.

1251
01:29:45,040 --> 01:29:48,720
[Batt] Geweldig, omdat je wint
met 11 goede vrienden.

1252
01:29:53,840 --> 01:29:55,440
[iedereen juicht]

1253
01:29:58,720 --> 01:30:02,360
[Parsons] Rio was misschien
nog wel belangrijker...

1254
01:30:02,440 --> 01:30:04,160
...dan Londen...

1255
01:30:04,240 --> 01:30:08,160
...omdat we zo kwetsbaar waren in Rio.

1256
01:30:08,880 --> 01:30:12,880
We waren nog nooit zo rauw.
Het was pure sport.

1257
01:30:13,200 --> 01:30:14,040
[commentator spreekt Portugees]

1258
01:30:19,920 --> 01:30:23,240
Goal.
-[publiek juicht]

1259
01:30:26,120 --> 01:30:27,640
[Vio in het Engels]
Een paralympische sporter...

1260
01:30:27,720 --> 01:30:31,720
...wil iets nieuws bereiken door de sport.

1261
01:30:31,800 --> 01:30:34,360
Je traint je hele leven voor dat moment.

1262
01:30:38,840 --> 01:30:41,800
Rio was zwaar, vanwege mijn armblessure.

1263
01:30:43,440 --> 01:30:47,200
De week ervoor kon ik niet schermen,
ik zat in de put.

1264
01:30:47,280 --> 01:30:49,720
Iedereen schermde, werd beter...

1265
01:30:49,800 --> 01:30:51,840
...en ik kon alleen zitten.

1266
01:30:56,600 --> 01:30:59,920
In Rio schoot ik beter dan ooit.

1267
01:31:00,000 --> 01:31:01,160
Ik ging winnen.

1268
01:31:04,160 --> 01:31:05,040
[omroeper] Tien.

1269
01:31:05,120 --> 01:31:06,840
[gejuich]

1270
01:31:06,920 --> 01:31:10,200
[startsein]
-[commentator spreekt Portugees]

1271
01:31:10,280 --> 01:31:12,440
[Stutzman] Ik moest
mijn laatste pijl schieten.

1272
01:31:12,520 --> 01:31:15,920
Met tien had ik gewonnen,
negen was gelijk en met acht verloor ik.

1273
01:31:16,880 --> 01:31:17,720
[commentator spreekt Portugees]

1274
01:31:24,080 --> 01:31:26,720
[Stutzman in het Engels]
Ik had materiaalpech en verloor.

1275
01:31:27,880 --> 01:31:31,200
Daar was ik kapot van.

1276
01:31:31,280 --> 01:31:35,440
Rio en ik zijn geen vrienden.

1277
01:31:36,560 --> 01:31:38,800
Dat duurde even
om daar van te herstellen...

1278
01:31:39,760 --> 01:31:42,840
...vanwege de toewijding...

1279
01:31:42,920 --> 01:31:45,880
...en de inzet tijdens vier zware jaren.

1280
01:31:50,720 --> 01:31:55,160
[commentator] Welkom terug bij Carioca 3
en het paralympische rolstoelschermen.

1281
01:31:59,000 --> 01:32:01,440
[Vio] Twee dagen van tevoren
ging ik weer schermen...

1282
01:32:01,520 --> 01:32:05,760
...maar het was niet best
omdat ik zo gestrest was.

1283
01:32:05,840 --> 01:32:08,040
Mijn coach zei: 'Het gaat prima.'

1284
01:32:08,120 --> 01:32:11,320
Zeg niet dat het prima gaat
als dat niet zo is.

1285
01:32:11,400 --> 01:32:12,720
Rot op. Ga weg.'

1286
01:32:16,560 --> 01:32:18,400
Het was moeilijk.

1287
01:32:18,480 --> 01:32:20,280
Prima als niemand in me gelooft...

1288
01:32:20,360 --> 01:32:23,000
...maar als ik dat zelf niet doe,
is het een probleem.

1289
01:32:38,160 --> 01:32:42,920
[Vio] De Chinezen domineerden al jaren
bij elke wedstrijd.

1290
01:32:43,680 --> 01:32:45,760
Ze zijn zo sterk. Ongelooflijk.

1291
01:33:00,560 --> 01:33:04,600
[commentator 1] Zo dadelijk hebben we
een nieuwe paralympische kampioen.

1292
01:33:06,400 --> 01:33:09,960
De scheidsrechter vraagt de schermers
om stelling te nemen.

1293
01:33:12,960 --> 01:33:14,720
[coach] Hé.

1294
01:33:15,800 --> 01:33:16,960
Bebe.

1295
01:33:17,040 --> 01:33:19,120
[commentator 1]
Als ze zo juicht bij één punt...

1296
01:33:19,200 --> 01:33:22,440
...hoe juicht ze dan als ze de 15 maakt?

1297
01:33:24,080 --> 01:33:26,800
[Vio] Het ging perfect met eerst één punt
en toen nog een.

1298
01:33:27,920 --> 01:33:29,280
[official] <i>Allez.</i>
-[coach] Hé.

1299
01:33:29,960 --> 01:33:32,120
Wat ben ik aan het doen?

1300
01:33:33,040 --> 01:33:33,880
[official] <i>Allez.</i>

1301
01:33:35,200 --> 01:33:36,040
[Zhou schreeuwt]

1302
01:33:37,880 --> 01:33:38,720
[commentator 2] Ze neemt het hier op...

1303
01:33:38,800 --> 01:33:43,560
...tegen de degenkampioen.

1304
01:33:44,520 --> 01:33:45,360
[official] <i>Allez.</i>

1305
01:33:46,680 --> 01:33:49,320
[commentator 2] Een snelle,
ze bracht het terug tot één punt.

1306
01:33:50,960 --> 01:33:53,320
[Vio] Fysiek is ze beter dan ik,
ze heeft handen...

1307
01:33:53,400 --> 01:33:56,320
...en benen, ze is veel beter dan ik.

1308
01:33:59,560 --> 01:34:00,560
[official] <i>Allez.</i>

1309
01:34:00,640 --> 01:34:01,480
[coach] Hé.

1310
01:34:01,560 --> 01:34:02,400
[schreeuwt]

1311
01:34:02,640 --> 01:34:03,480
[spreekt Italiaans]

1312
01:34:03,840 --> 01:34:05,800
[commentator 2 in het Engels]
Ze wil het zo graag.

1313
01:34:06,680 --> 01:34:08,000
Toch een punt weg.

1314
01:34:13,080 --> 01:34:14,760
[schreeuwt]
-[commentator 1] Ze is zo energiek.

1315
01:34:16,680 --> 01:34:20,120
Weer vijf punten voorsprong voor Vio.

1316
01:34:23,720 --> 01:34:25,120
[official] <i>Prêtes. Allez.</i>

1317
01:34:25,600 --> 01:34:26,440
[coach] Hé.

1318
01:34:27,320 --> 01:34:29,840
[commentator 1] De Italiaanse heeft pijn.

1319
01:34:30,600 --> 01:34:34,160
Een tik achter haar masker
op de achterkant van haar hoofd.

1320
01:34:35,920 --> 01:34:39,560
Je ziet dat de punt van Zhou...

1321
01:34:39,640 --> 01:34:43,560
...over het masker heengaat
en de schedel raakt.

1322
01:34:44,960 --> 01:34:46,080
[man] Ze wil ijs.

1323
01:34:48,840 --> 01:34:50,400
[Vio] Toen ik jong was en nu nog...

1324
01:34:50,480 --> 01:34:52,840
...als ik pijn heb, geef ik geen krimp.

1325
01:34:52,920 --> 01:34:55,560
'Het geeft niet, trekt wel bij.'

1326
01:34:55,640 --> 01:34:59,840
Als ik wel iets zeg, is het echt pijnlijk.

1327
01:35:00,720 --> 01:35:03,600
[commentator 1] Ze lacht,
maar dat moet pijn hebben gedaan.

1328
01:35:04,760 --> 01:35:05,600
[dramatische muziek]

1329
01:35:06,640 --> 01:35:07,480
[publiek juicht en klapt]

1330
01:35:22,880 --> 01:35:26,200
[commentator 2]
Beatrice Vio wil het zo graag...

1331
01:35:26,280 --> 01:35:30,960
...en de Paralympische Spelen
maken helden.

1332
01:35:33,560 --> 01:35:35,240
[official] <i>Prêtes. Allez.</i>
-[de coach schreeuwt]

1333
01:35:35,680 --> 01:35:36,520
[schreeuwt]

1334
01:35:36,720 --> 01:35:40,320
[commentator 1] Slechts één punt
verwijderd van de gouden medaille.

1335
01:35:43,880 --> 01:35:47,040
[Vio] Als je aan het winnen bent
en je bent bij het 14e punt...

1336
01:35:47,120 --> 01:35:49,560
...dan besef je dat het de laatste is.

1337
01:35:50,080 --> 01:35:53,920
Als deze goed gaat, dan win je.

1338
01:35:54,000 --> 01:35:56,600
Dat besef je je hele leven lang.

1339
01:35:56,680 --> 01:35:58,440
[onduidelijk geschreeuw]

1340
01:36:02,800 --> 01:36:04,800
[schreeuwt in het Italiaans]

1341
01:36:04,920 --> 01:36:10,320
Maar als je het niet haalt,
dan huil je je hele leven.

1342
01:36:11,320 --> 01:36:12,160
[publiek klapt ritmisch en zingt]

1343
01:36:16,360 --> 01:36:18,640
[man juicht voor Bebe in het Italiaans]

1344
01:36:20,880 --> 01:36:23,560
[commentator 1]
Iedereen zit op het puntje van zijn stoel.

1345
01:36:24,400 --> 01:36:25,240
[official] <i>Prêtes. Allez.</i>
-[Vio schreeuwt]

1346
01:36:41,080 --> 01:36:42,600
[commentator 1]
De 19-jarige uit Venetië...

1347
01:36:42,680 --> 01:36:47,240
...weet zich geen raad met zichzelf.

1348
01:36:47,320 --> 01:36:49,440
De emotie is zo puur.

1349
01:36:52,320 --> 01:36:53,160
[onverstaanbaar]

1350
01:37:06,320 --> 01:37:09,320
[Vio] Toen ik weer wilde schermen,
zei ik: 'Ik ben Bebe.

1351
01:37:09,400 --> 01:37:12,200
Ik heb geen armen en benen,
ik wil gewoon schermen.'

1352
01:37:12,280 --> 01:37:16,280
'Dat is onmogelijk.
Je schermt met drie vingers...

1353
01:37:16,360 --> 01:37:19,600
...en de pols, dat heb je nodig...

1354
01:37:19,680 --> 01:37:20,920
...dat is schermen.

1355
01:37:21,000 --> 01:37:23,280
Dat heb je niet,
dus je kunt niet schermen.'

1356
01:37:29,720 --> 01:37:32,520
Het leek onmogelijk,
maar dat is alles in het begin.

1357
01:37:35,960 --> 01:37:40,320
Geloof in jezelf.
Doe het gewoon, doe wat je wilt.

1358
01:37:59,320 --> 01:38:02,840
[iedereen zingt] Brazilië.

1359
01:38:03,760 --> 01:38:04,600
[publiek juicht]

1360
01:38:10,280 --> 01:38:14,000
De slotceremonie van de Paralympics. Kijk.

1361
01:38:23,640 --> 01:38:27,800
Met Rio hebben we bewezen
dat we één beweging zijn.

1362
01:38:29,200 --> 01:38:30,040
[publiek zingt]

1363
01:38:35,600 --> 01:38:37,520
Als de pleuris uitbreekt...

1364
01:38:37,600 --> 01:38:40,360
...staan we op en zeggen:

1365
01:38:40,440 --> 01:38:43,760
'Dit doe je ons niet aan.
We hebben onze Spelen...

1366
01:38:43,840 --> 01:38:45,840
...en we verkondigen onze boodschap.

1367
01:38:45,920 --> 01:38:48,040
We helpen de maatschappij veranderen...

1368
01:38:48,120 --> 01:38:50,480
...en maken de wereld beter.'

1369
01:39:06,480 --> 01:39:09,720
Het gaat om meer dan medailles winnen.

1370
01:39:11,200 --> 01:39:12,040
[publiek juicht]

1371
01:39:24,440 --> 01:39:28,160
[piloot in het Italiaans] Bebe Vio.
Bedankt voor alle emoties.

1372
01:39:28,240 --> 01:39:30,400
Vandaag laat je ons vliegen.

1373
01:39:30,480 --> 01:39:32,640
[in het Engels] Passagiers, vandaag...

1374
01:39:32,720 --> 01:39:35,640
...verwelkomen we
een goudenmedaillewinnaar...

1375
01:39:35,720 --> 01:39:37,800
...van de Paralympische Spelen van 2016.

1376
01:39:37,880 --> 01:39:42,120
[de menigte zingt] Bebe.

1377
01:39:42,200 --> 01:39:46,040
[omroeper] Jullie olympische
en paralympische medaillewinnaars.

1378
01:39:46,120 --> 01:39:49,000
We willen een belangrijke rol spelen
bij mensenrechten.

1379
01:39:49,080 --> 01:39:51,080
We gaan terug naar waar we begonnen.

1380
01:39:54,040 --> 01:39:57,240
[Sussex] Sir Ludwigs droom
is nog niet voltooid...

1381
01:39:57,320 --> 01:40:01,560
...omdat mensen met een beperking
nog steeds...

1382
01:40:01,640 --> 01:40:03,560
...niet aangemoedigd...

1383
01:40:03,640 --> 01:40:07,440
...of geaccepteerd worden
in de samenleving.

1384
01:40:08,840 --> 01:40:13,880
Wat Sir Ludwig toen voorstond,
is nu meer dan ooit nodig.

1385
01:40:18,040 --> 01:40:18,880
[opwekkende muziek]

1386
01:40:26,840 --> 01:40:30,640
[Peacock] Mensen hebben medelijden met me.
Waarom? Vanwege een perceptie.

1387
01:40:30,720 --> 01:40:32,960
'Hij heeft geen been. Arme man.'

1388
01:40:40,840 --> 01:40:43,400
[Alaize in het Frans]
Mijn beperking is mijn kracht.

1389
01:40:44,240 --> 01:40:45,600
Ik zal zo sterven.

1390
01:40:48,200 --> 01:40:51,040
Mijn been groeit niet terug.

1391
01:40:51,120 --> 01:40:52,240
Ik ben geen hagedis.

1392
01:40:55,520 --> 01:40:58,120
[Stutzman in het Engels]
Iedereen heeft een superkracht...

1393
01:40:58,200 --> 01:40:59,160
...die je een keer ontdekt.

1394
01:41:08,720 --> 01:41:11,520
[Vio] Als je maar je situatie accepteert.

1395
01:41:15,360 --> 01:41:18,040
En ontdekt hoe mooi die is.

1396
01:41:19,080 --> 01:41:19,920
[triomfantelijke muziek]

1397
01:41:41,840 --> 01:41:44,280
['Rising Phoenix' speelt]

1398
01:45:31,440 --> 01:45:33,440
Ondertiteld door: R. Bonte