1
00:00:02,000 --> 00:00:07,000
Downloaded from
YTS.MX

2
00:00:08,000 --> 00:00:13,000
Official YIFY movies site:
YTS.MX

3
00:00:08,425 --> 00:00:11,261
‎PHIM TÀI LIỆU NETFLIX

4
00:00:24,524 --> 00:00:27,110
‎Hầu hết người ta
‎cảm thấy thoải mải khi bay.

5
00:00:28,945 --> 00:00:32,949
‎Phải nói là đa phần người ta
‎quen với sự an toàn của hệ thống này.

6
00:00:35,785 --> 00:00:36,619
‎Mỗi ngày,

7
00:00:37,495 --> 00:00:39,414
‎hàng chục ngàn chuyến bay

8
00:00:39,998 --> 00:00:41,249
‎trên khắp thế giới.

9
00:00:47,922 --> 00:00:50,842
‎Có một câu nói cổ trong ngành hàng không.

10
00:00:51,593 --> 00:00:54,179
‎"Không phải Boeing là tôi không đi".

11
00:00:55,847 --> 00:00:58,641
‎Boeing đã có một lịch sử nổi danh như thế

12
00:00:58,725 --> 00:01:03,396
‎và tầm cỡ khó tin như thế trong ngành này.

13
00:01:05,690 --> 00:01:07,275
‎Bất cứ lúc nào

14
00:01:07,358 --> 00:01:11,196
‎cũng có chừng 10.000 phi cơ Boeing
‎đang phục vụ

15
00:01:11,279 --> 00:01:13,698
‎ở hơn 150 quốc gia.

16
00:01:28,296 --> 00:01:30,173
‎Tôi đã đưa tin về hàng không

17
00:01:30,256 --> 00:01:33,384
‎suốt hơn 20 năm ở tờ ‎Nhật báo phố Wall.

18
00:01:33,885 --> 00:01:37,180
‎Xin chào. Tôi là Andy Pasztor
‎từ ‎Nhật báo phố Wall.

19
00:01:37,764 --> 00:01:41,768
‎Biết anh được yêu cầu không nói
‎song mong anh có thể dành vài phút

20
00:01:41,851 --> 00:01:44,270
‎chỉ để trả lời vài câu hỏi thôi.

21
00:01:45,647 --> 00:01:51,236
‎Vào đầu năm 2018,
‎chúng ta đã trải qua thời kỳ an toàn nhất

22
00:01:51,319 --> 00:01:53,029
‎đối với hàng không thương mại

23
00:01:53,113 --> 00:01:54,948
‎trong lịch sử ngành hàng không.

24
00:01:57,450 --> 00:02:00,537
‎Thực sự không có
‎vụ tai nạn máy bay chở khách lớn nào

25
00:02:00,620 --> 00:02:02,747
‎ở đâu trên thế giới ở năm trước đó.

26
00:02:10,588 --> 00:02:12,674
‎Boeing đã có rất nhiều thành công

27
00:02:13,258 --> 00:02:18,096
‎trong sản suất phi cơ đáng tin,
‎an toàn một cách đáng kinh ngạc,

28
00:02:18,179 --> 00:02:21,891
‎khiến phi công và hành khách
‎ngưỡng mộ và rất thích bay trên đó.

29
00:02:23,601 --> 00:02:25,770
‎Họ có sự tin tưởng của công chúng.

30
00:02:29,816 --> 00:02:33,319
‎Và rồi hai chiếc máy bay
‎đã rơi khỏi bầu trời.

31
00:02:49,544 --> 00:02:52,755
‎NGÀY 29 THÁNG 10 NĂM 2018

32
00:02:57,051 --> 00:03:00,889
‎Tôi không nhớ thời gian.
‎Phải nói là sáng khá là sớm.

33
00:03:03,600 --> 00:03:04,893
‎Tôi nhớ là trời tối.

34
00:03:08,062 --> 00:03:11,858
‎Chồng tôi chuẩn bị hành lý,
‎kiểm tra lịch trình,

35
00:03:11,941 --> 00:03:14,402
‎kiểm tra với đồng nghiệp bay cùng anh ấy.

36
00:03:15,862 --> 00:03:19,407
‎Bọn tôi ăn và trò chuyện được 20, 30 phút.

37
00:03:20,992 --> 00:03:24,120
‎Thói quen thường ngày
‎trước khi anh ấy lên đường bay.

38
00:03:25,955 --> 00:03:28,708
‎Sau khi anh ấy đi, tôi quay lại ngủ,

39
00:03:29,417 --> 00:03:32,295
‎và sau vài giờ,
‎tôi mong chờ cuộc gọi từ anh ấy.

40
00:03:33,296 --> 00:03:35,548
‎Chỉ là ngày làm việc bình thường thôi.

41
00:03:42,055 --> 00:03:45,600
‎Lion Inter 610 đã sẵn sàng cất cánh,
‎đường bay 2-5 trái‎.

42
00:03:46,100 --> 00:03:48,853
‎Lion Inter 610
‎đã sẵn sàng cất cánh, 2-5 trái.

43
00:03:55,401 --> 00:03:57,195
‎- V1.
‎- Đã rõ.

44
00:04:04,744 --> 00:04:06,829
‎Tốc độ bay thấp.

45
00:04:06,913 --> 00:04:08,748
‎Bất đồng tốc độ bay chỉ định, Cơ trưởng.

46
00:04:08,831 --> 00:04:11,084
‎Tốc độ bay thấp.

47
00:04:13,795 --> 00:04:14,712
‎Thấy khác biệt.

48
00:04:17,839 --> 00:04:20,426
‎Góc nghiêng cánh.

49
00:04:20,510 --> 00:04:22,262
‎Bất đồng độ cao, Cơ trưởng.

50
00:04:31,271 --> 00:04:32,772
‎Lion Inter 610?

51
00:04:32,855 --> 00:04:34,774
‎Gặp sự cố điều khiển chuyến bay.

52
00:04:39,070 --> 00:04:40,571
‎Địa hình.

53
00:04:40,655 --> 00:04:41,906
‎Bay lên!

54
00:04:51,040 --> 00:04:53,668
‎Một đồng nghiệp của anh ấy
‎gọi điện cho tôi.

55
00:04:53,751 --> 00:04:56,004
‎Không thể tìm thấy phi cơ của anh ấy.

56
00:04:56,838 --> 00:04:58,256
‎Tôi nói: "Đừng lo". Vì…

57
00:04:58,339 --> 00:05:01,301
‎tôi biết chồng tôi mà,
‎tôi biết anh ấy bay thế nào.

58
00:05:01,384 --> 00:05:02,760
‎CHUYẾN 610 LION AIR, CƠ TRƯỞNG

59
00:05:02,844 --> 00:05:04,512
‎Tôi cứ mong anh ấy gọi điện.

60
00:05:04,595 --> 00:05:07,348
‎Tôi đã gọi. Ta từng theo quy chuẩn đó mà.

61
00:05:08,016 --> 00:05:10,977
‎Tôi đang chờ điện từ anh ấy
‎thay vì bất kỳ ai khác.

62
00:05:11,060 --> 00:05:13,604
‎VỢ CỦA BHAVYE SUNEJA,
‎PHI CÔNG HÃNG LION AIR

63
00:05:13,688 --> 00:05:14,939
‎Và sau đó thì cứ thế…

64
00:05:15,815 --> 00:05:16,816
‎Ai cũng biết đó.

65
00:05:20,737 --> 00:05:24,032
‎Chuyến bay 610 của hãng Lion Air
‎đã biến mất khỏi radar

66
00:05:24,115 --> 00:05:27,327
‎chỉ vài phút sau khi cất cánh từ Jakarta.

67
00:05:27,410 --> 00:05:30,079
‎Một chiếc Boeing 737 mới toanh

68
00:05:30,163 --> 00:05:32,623
‎với 189 người trên đó

69
00:05:33,166 --> 00:05:35,043
‎đã rơi ngay sau khi cất cánh…

70
00:05:50,099 --> 00:05:54,395
‎Anh đã nói là phi cơ Boeing.
‎Ta còn biết gì về chiếc máy bay, Benjamin?

71
00:05:54,896 --> 00:05:57,398
‎Chiếc Boeing như cô nói,
‎gần như mới toanh.

72
00:05:57,482 --> 00:05:59,442
‎Họ đã tiếp nhận nó hồi tháng Tám.

73
00:05:59,525 --> 00:06:03,071
‎Đó là một chiếc 737 MAX,
‎phiên bản cập nhật của chiếc 737.

74
00:06:03,154 --> 00:06:04,697
‎Chúng chưa ra lâu đến vậy.

75
00:06:08,910 --> 00:06:10,912
‎KHU ĐẾN

76
00:06:12,121 --> 00:06:12,955
‎Sáng đó,

77
00:06:13,456 --> 00:06:16,376
‎các gia đình chúng tôi
‎đang cố tìm hiểu thông tin.

78
00:06:16,876 --> 00:06:19,504
‎Đang cố hiểu chuyện gì xảy ra.

79
00:06:24,801 --> 00:06:29,013
‎Rất nhanh, ai ở đó
‎cũng đều nhận thức chuyện gì đã xảy ra.

80
00:06:30,515 --> 00:06:32,725
‎Và rằng chẳng có ai trở về.

81
00:06:40,525 --> 00:06:43,694
‎Những gì tôi đã trải qua chỉ là nỗi đau.

82
00:06:44,862 --> 00:06:46,406
‎Tôi không nhớ gì cả.

83
00:06:47,448 --> 00:06:50,159
‎Ngoại trừ nỗi đau.
‎Chả gì cả. Chỉ có nỗi đau.

84
00:06:51,077 --> 00:06:52,495
‎VỤ RƠI MÁY BAY LION AIR:

85
00:06:52,578 --> 00:06:55,790
‎ĐÃ NHẬN DẠNG THI THỂ PHI CÔNG
‎NGƯỜI ẤN ĐỘ BHAVYE SUNEJA

86
00:06:56,541 --> 00:06:57,417
‎Với chồng tôi,

87
00:06:57,917 --> 00:06:58,918
‎cái quan trọng

88
00:06:59,502 --> 00:07:02,130
‎chỉ có sự an toàn
‎và an ninh của hành khách.

89
00:07:06,008 --> 00:07:09,262
‎Anh ấy chở theo 188 người cùng bay.

90
00:07:11,431 --> 00:07:14,225
‎Tôi cảm thông với nỗi đau
‎của những gia đình đó…

91
00:07:15,059 --> 00:07:16,144
‎Thật khó mà tin.

92
00:07:18,271 --> 00:07:19,272
‎Thật khó mà tin.

93
00:07:28,948 --> 00:07:32,618
‎Trong một, hai ngày đầu tiên
‎sau vụ tai nạn,

94
00:07:32,702 --> 00:07:35,872
‎thực sự có rất ít thông tin
‎về nguyên nhân.

95
00:07:37,457 --> 00:07:39,834
‎Trong vụ này, thời tiết có vẻ đẹp.

96
00:07:39,917 --> 00:07:41,544
‎Nó ở rất gần sân bay.

97
00:07:42,170 --> 00:07:44,172
‎Và đây là máy bay mới toanh

98
00:07:44,255 --> 00:07:47,925
‎do nhà sản xuất phi cơ hàng đầu
‎của Mỹ chế tạo.

99
00:07:48,718 --> 00:07:51,137
‎Nếu không nhanh chóng tìm ra các hộp đen

100
00:07:51,637 --> 00:07:53,264
‎thì tất cả chỉ là suy đoán.

101
00:07:55,141 --> 00:07:57,894
‎Lion Air có hồ sơ an toàn không đồng nhất.

102
00:07:57,977 --> 00:08:02,315
‎Cùng với vài hãng vận chuyển Indonesia,
‎hãng hàng không giá rẻ này bị cấm

103
00:08:02,398 --> 00:08:06,861
‎bay vào Mỹ và châu Âu,
‎nhưng những năm gần đây đã cải thiện.

104
00:08:07,987 --> 00:08:09,489
‎Tôi theo dõi tin tức,

105
00:08:09,989 --> 00:08:12,033
‎đọc từng bài báo.

106
00:08:12,116 --> 00:08:13,618
‎Bất cứ cái gì trên mạng.

107
00:08:14,243 --> 00:08:16,204
‎Họ đều nói giống hệt.

108
00:08:17,497 --> 00:08:18,706
‎Họ bắt đầu đổ lỗi.

109
00:08:18,789 --> 00:08:20,458
‎Trò đổ lỗi diễn ra.

110
00:08:21,250 --> 00:08:22,460
‎Đổ lỗi cho đất nước,

111
00:08:23,169 --> 00:08:24,795
‎đổ lỗi cho hãng hàng không,

112
00:08:25,796 --> 00:08:27,215
‎đổ lỗi cho các phi công,

113
00:08:27,757 --> 00:08:31,302
‎nói là do sự thiếu trình độ của họ.

114
00:08:32,053 --> 00:08:35,932
‎Hãng hàng không có lẽ cần làm tốt hơn
‎việc đảm bảo phi công của họ

115
00:08:36,015 --> 00:08:38,726
‎hiểu chính xác phải làm gì

116
00:08:38,808 --> 00:08:41,229
‎trong trường hợp phi cơ đang hoạt động

117
00:08:41,312 --> 00:08:43,563
‎một cách kỳ lạ, không bình thường,

118
00:08:43,648 --> 00:08:45,483
‎và thoát khỏi vấn đề thế nào.

119
00:08:45,983 --> 00:08:49,195
‎Hành khách bay trên chiếc 737 MAX
‎có nên lo lắng không?

120
00:08:49,904 --> 00:08:51,030
‎Tôi không nghĩ vậy.

121
00:08:51,113 --> 00:08:55,451
‎Tất nhiên là ở Mỹ,
‎họ hiểu cách vận hành phi cơ này.

122
00:08:57,328 --> 00:08:59,747
‎Không ai nghĩ là do máy bay.

123
00:09:00,706 --> 00:09:04,627
‎Tôi được hỏi có khả năng
‎có thể là gì trên báo in.

124
00:09:04,710 --> 00:09:06,712
‎Tôi nói tôi sẽ vô cùng bất ngờ

125
00:09:06,796 --> 00:09:08,548
‎nếu có liên quan tới mọi…

126
00:09:08,631 --> 00:09:09,840
‎AIR CURRENT‎, TỔNG BIÊN TẬP

127
00:09:09,924 --> 00:09:11,050
‎…phần thiết kế máy.

128
00:09:11,759 --> 00:09:13,678
‎Ý tôi đó là một chiếc Boeing mà.

129
00:09:14,887 --> 00:09:18,975
‎Mọi người trên thế giới đều đã biết
‎Boeing đại diện cho điều gì.

130
00:09:19,725 --> 00:09:23,229
‎Danh tiếng về sự an toàn của họ khủng lắm.

131
00:09:24,564 --> 00:09:25,982
‎Và vào thời điểm đó,

132
00:09:26,065 --> 00:09:29,360
‎thực sự không có đủ thông tin
‎để đưa ra kết luận gì.

133
00:09:31,112 --> 00:09:35,783
‎Nhưng rồi, các điều tra viên Indonesia
‎đã tìm thấy các hộp đen.

134
00:09:36,909 --> 00:09:40,746
‎Có hai hộp đen,
‎nhân tiện, cả hai đều màu da cam.

135
00:09:41,455 --> 00:09:43,666
‎Một được gọi là máy ghi âm buồng lái,

136
00:09:44,166 --> 00:09:46,877
‎cái kia được gọi là
‎máy ghi dữ liệu chuyến bay.

137
00:09:47,545 --> 00:09:50,172
‎Nó ghi lại độ cao,
‎tốc độ bay, phương hướng,

138
00:09:50,256 --> 00:09:54,552
‎van tiết lưu đang làm gì. Hàng ngàn
‎thông số 8 lần/giây. Là bản đối chiếu…

139
00:09:54,635 --> 00:09:56,304
‎BAN AN TOÀN VẬN TẢI QUỐC GIA
‎CHỦ TỊCH

140
00:09:56,387 --> 00:09:57,513
‎…toàn diện trên máy bay.

141
00:09:57,597 --> 00:09:59,807
‎DỮ LIỆU CHUYẾN BAY JT 610 LION AIR

142
00:09:59,890 --> 00:10:01,851
‎Máy ghi dữ liệu chuyến bay chỉ ra

143
00:10:01,934 --> 00:10:05,688
‎ngay sau khi cất cánh,
‎có lỗi chỉ số góc tấn bên trái.

144
00:10:05,771 --> 00:10:06,731
‎CHUYÊN GIA HÀNG KHÔNG

145
00:10:07,732 --> 00:10:11,319
‎Đó là một cảm biến
‎được đặt ở hai bên máy bay,

146
00:10:11,402 --> 00:10:15,031
‎đo góc của đầu mũi trong suốt chuyến bay.

147
00:10:17,908 --> 00:10:20,745
‎Ngay khi cảm biến góc tấn bị lỗi
‎gửi dữ liệu xấu…

148
00:10:20,828 --> 00:10:22,622
‎CƠ TRƯỞNG
‎PHI CÔNG/CHUYÊN GIA HÀNG KHÔNG

149
00:10:22,705 --> 00:10:23,956
‎…tới hệ thống phi cơ,

150
00:10:24,040 --> 00:10:29,587
‎bộ rung cần điều khiển bên phía cơ trưởng
‎sẽ làm rung ầm ĩ cần điều khiển của anh ấy

151
00:10:29,670 --> 00:10:33,716
‎để cảnh báo về sự tròng trành sắp xảy ra.
‎Nhưng đó là cảnh báo sai.

152
00:10:33,799 --> 00:10:36,010
‎Máy bay chả tròng trành. Nó đang bay.

153
00:10:38,012 --> 00:10:40,973
‎Ngay lập tức, không chỉ
‎bộ rung cần điều khiển kêu,

154
00:10:41,766 --> 00:10:43,768
‎mà cả đèn cảnh báo điều khiển,

155
00:10:44,644 --> 00:10:48,856
‎cảnh báo bất đồng tốc độ bay,
‎và độ cao không chỉ đúng.

156
00:10:49,690 --> 00:10:51,442
‎Bạn có cơn sóng cồn…

157
00:10:51,525 --> 00:10:52,735
‎CƠ TRƯỞNG
‎PHI CÔNG HÃNG BAY

158
00:10:52,818 --> 00:10:53,736
‎…gây nhiễu này.

159
00:10:55,112 --> 00:10:56,656
‎Và trên hết,

160
00:10:56,739 --> 00:11:01,035
‎cái gì đó đang liên tục gây áp lực
‎hạ đầu mũi lên máy bay.

161
00:11:02,244 --> 00:11:05,748
‎Trên máy bay, các phi công này
‎đang chiến đấu, kéo ngược lên

162
00:11:05,831 --> 00:11:07,625
‎và đang cố đưa nó lên trở lại.

163
00:11:08,668 --> 00:11:12,129
‎Nhưng nó lại lặp lại
‎và lái đầu mũi trở xuống.

164
00:11:13,214 --> 00:11:15,549
‎Nên họ đang có cuộc chiến dao động này.

165
00:11:16,926 --> 00:11:19,553
‎Tôi nhớ đã nghĩ:
‎"Cái gì làm nó xảy ra vậy?".

166
00:11:23,683 --> 00:11:26,769
‎Phản hồi chính thức từ Boeing là

167
00:11:26,852 --> 00:11:30,648
‎chúng tôi đang xem xét, hợp tác,
‎không biết chuyện gì đã xảy ra.

168
00:11:30,731 --> 00:11:33,859
‎Lời xin lỗi chân thành
‎tới các gia đình. Dự sẽ là vậy.

169
00:11:35,194 --> 00:11:37,405
‎Dennis Muilenburg, chủ tịch hội đồng,

170
00:11:37,488 --> 00:11:41,325
‎chỉ nói: "Chúng tôi thực sự
‎không thể bình luận về cuộc điều tra".

171
00:11:42,952 --> 00:11:45,538
‎Nhưng chúng tôi đã phát hiện ra đằng sau,

172
00:11:46,163 --> 00:11:49,542
‎Boeing đã nói một phi công người Mỹ

173
00:11:50,543 --> 00:11:53,337
‎sẽ không bao giờ
‎vướng vào tình huống kiểu này,

174
00:11:54,296 --> 00:11:58,926
‎và tổ bay Indonesia đã không làm
‎mọi thứ họ lẽ ra nên làm.

175
00:12:00,261 --> 00:12:04,098
‎Tôi không nói là phân biệt chủng tộc,
‎nhưng tôi thực sự nhớ có lúc

176
00:12:04,181 --> 00:12:05,599
‎họ đã nói về

177
00:12:05,683 --> 00:12:10,646
‎trình độ chuyên môn của chồng tôi,
‎muốn biết anh hoàn thành huấn luyện ở đâu.

178
00:12:11,605 --> 00:12:14,150
‎Thực tế, anh ấy
‎đã học xong huấn luyện ở Mỹ.

179
00:12:17,153 --> 00:12:17,987
‎Lúc này…

180
00:12:18,070 --> 00:12:18,946
‎HAI TUẦN SAU SỰ CỐ

181
00:12:19,029 --> 00:12:20,656
‎…tuần thứ hai của tháng 11…

182
00:12:20,740 --> 00:12:23,159
‎Tôi là Andy Pasztor từ ‎Nhật báo phố Wall.

183
00:12:23,242 --> 00:12:27,288
‎…chúng tôi bắt đầu đặt câu hỏi
‎về thiết kế của phi cơ này

184
00:12:27,371 --> 00:12:29,582
‎hơn là hoạt động của phi cơ.

185
00:12:30,332 --> 00:12:32,001
‎Tôi mong nói chuyện với anh

186
00:12:32,084 --> 00:12:35,755
‎về cuộc điều tra chiếc 737.

187
00:12:36,255 --> 00:12:38,340
‎Chúng tôi không hiểu nổi chuyện gì.

188
00:12:38,924 --> 00:12:43,512
‎Sao chỉ một cảm biến bị hỏng
‎có thể làm máy bay chạy như thế này?

189
00:12:43,596 --> 00:12:45,514
‎NGUYÊN NHÂN GỐC RỄ KHÔNG RÕ

190
00:12:46,182 --> 00:12:48,434
‎Cuối cùng Boeing cũng đưa ra tuyên bố,

191
00:12:48,934 --> 00:12:50,311
‎nói có vẻ như

192
00:12:50,394 --> 00:12:53,856
‎máy bay của Lion Air
‎đã kích hoạt nhầm MCAS.

193
00:12:55,107 --> 00:12:58,778
‎Và tất cả chúng tôi
‎đều nói: "MCAS là gì?".

194
00:12:58,861 --> 00:13:00,613
‎SÁCH HƯỚNG DẪN VẬN HÀNH MÁY CỦA TỔ BAY

195
00:13:00,696 --> 00:13:01,655
‎MCAS?

196
00:13:01,739 --> 00:13:04,200
‎Tôi chưa từng nghe tới cái này. Gì đây?

197
00:13:05,117 --> 00:13:09,121
‎Tôi đang xem qua sách hướng dẫn.
‎Nó ở trong phần viết tắt.

198
00:13:10,206 --> 00:13:14,210
‎Sao nó có thể ở bảng viết tắt,
‎mà chả ở chỗ khác? Hệ thống này là gì?

199
00:13:16,420 --> 00:13:17,421
‎MCAS này,

200
00:13:17,922 --> 00:13:21,091
‎hay hệ thống tăng cường
‎tính năng điều khiển bay

201
00:13:21,717 --> 00:13:26,639
‎thực sự chỉ là phần mềm nào đó
‎kết nối với các cảm biến góc tấn.

202
00:13:27,723 --> 00:13:30,601
‎Vì các đặc tính bay của chiếc MAX mới,

203
00:13:30,684 --> 00:13:33,187
‎khi đạt tới sự tấn công góc nhất định

204
00:13:33,270 --> 00:13:34,438
‎ở tốc độ nhất định,

205
00:13:34,939 --> 00:13:36,899
‎máy bay có xu hướng tròng trành.

206
00:13:38,150 --> 00:13:42,321
‎Nên MCAS được thiết kế
‎để tự động đẩy đầu mũi trở xuống.

207
00:13:43,864 --> 00:13:44,949
‎Ý niệm đơn giản.

208
00:13:45,574 --> 00:13:49,662
‎Họ chỉ phải thêm vài dòng lệnh lập trình
‎vào hệ thống hiện tại.

209
00:13:51,288 --> 00:13:54,625
‎MCAS được thiết kế
‎để hoạt động ở chế độ nền,

210
00:13:54,708 --> 00:13:56,961
‎dùng động cơ cân bằng tốc độ

211
00:13:57,044 --> 00:13:59,004
‎để xoay đuôi thăng bằng ngang

212
00:13:59,588 --> 00:14:00,589
‎chỉ một chút thôi

213
00:14:01,173 --> 00:14:05,553
‎mỗi lần nó cảm thấy góc tấn quá cao.

214
00:14:05,636 --> 00:14:07,888
‎Nó hạ đầu mũi xuống một cách trơn tru.

215
00:14:09,139 --> 00:14:11,517
‎Nhưng trong vụ tai nạn của Lion Air,

216
00:14:12,017 --> 00:14:13,936
‎một cảm biến góc tấn bị hỏng,

217
00:14:14,770 --> 00:14:16,897
‎nó đã kích hoạt nhầm MCAS,

218
00:14:17,690 --> 00:14:19,483
‎và nó kích hoạt liên tục.

219
00:14:19,567 --> 00:14:23,279
‎KÍCH HOẠT MCAS

220
00:14:23,362 --> 00:14:26,365
‎Boeing nói tổ bay đã không phản ứng

221
00:14:26,448 --> 00:14:28,534
‎như Boeing mong đợi ở họ.

222
00:14:29,034 --> 00:14:30,369
‎Họ không tắt hệ thống.

223
00:14:34,915 --> 00:14:36,625
‎Vấn đề duy nhất là

224
00:14:36,709 --> 00:14:40,629
‎và ai cũng hoàn toàn bối rối và bất ngờ

225
00:14:40,713 --> 00:14:41,839
‎khi họ phát hiện ra

226
00:14:42,423 --> 00:14:44,800
‎là Boeing chưa từng nói với các phi công

227
00:14:44,884 --> 00:14:47,720
‎có hệ thống MCAS trên phi cơ.

228
00:14:50,264 --> 00:14:51,223
‎Nói gì cơ?

229
00:14:52,766 --> 00:14:55,102
‎CỤC HÀNG KHÔNG LIÊN BANG,
‎KỸ SƯ HỆ THỐNG

230
00:14:55,185 --> 00:14:58,063
‎Vâng, phản ứng của tôi đó, kiểu: "Gì cơ?".

231
00:15:00,232 --> 00:15:01,066
‎Vâng.

232
00:15:04,361 --> 00:15:06,196
‎Thế quái nào mà có chuyện này?

233
00:15:07,781 --> 00:15:11,201
‎Xin chào. Tôi là Andy Pasztor
‎từ ‎Nhật báo phố Wall.

234
00:15:11,285 --> 00:15:13,037
‎Giờ nói chuyện có tiện không?

235
00:15:13,704 --> 00:15:17,207
‎Tốt. Tôi chỉ muốn nói tiếp
‎cuộc thảo luận trước của ta.

236
00:15:17,291 --> 00:15:20,419
‎Anh quá tử tế
‎khi cho tôi chút thời gian và…

237
00:15:20,502 --> 00:15:22,796
‎Sau rất nhiều lần gõ cửa,

238
00:15:22,880 --> 00:15:26,508
‎một người điều hành cấp rất cao của Boeing

239
00:15:27,301 --> 00:15:31,639
‎đã bảo tôi: "Chúng tôi chưa từng
‎thông báo cho các phi công về MCAS.

240
00:15:32,139 --> 00:15:34,558
‎Chúng tôi chưa từng giải thích nó với họ.

241
00:15:34,642 --> 00:15:36,977
‎Chúng tôi chưa từng huấn luyện họ về nó

242
00:15:37,061 --> 00:15:40,147
‎vì chúng tôi không muốn
‎làm họ quá tải thông tin".

243
00:15:41,315 --> 00:15:45,444
‎Nó khiến các đồng nghiệp của tôi
‎và chính tôi khá bất ngờ.

244
00:15:45,527 --> 00:15:48,489
‎Chúng tôi chưa từng
‎nghe một vị cấp cao của Boeing

245
00:15:48,572 --> 00:15:50,991
‎nói mấy câu đó.

246
00:15:51,075 --> 00:15:53,827
‎Boeing đã luôn tự hào

247
00:15:53,911 --> 00:15:56,330
‎là người đứng về phía phi công.

248
00:15:58,207 --> 00:16:00,125
‎Thế là chúng tôi đã viết một bài

249
00:16:00,668 --> 00:16:03,545
‎nói Boeing đã chủ động quyết định

250
00:16:04,046 --> 00:16:07,466
‎không nói với các phi công
‎về hệ thống MCAS.

251
00:16:08,509 --> 00:16:10,427
‎Câu hỏi mới sáng nay cho Boeing.

252
00:16:10,511 --> 00:16:13,764
‎Nhật báo phố Wall‎ đưa tin
‎là Boeing giấu thông tin

253
00:16:13,847 --> 00:16:17,476
‎về mẫu 737 của nó,
‎theo các chuyên gia an toàn và người khác…

254
00:16:17,559 --> 00:16:21,271
‎Ngay khi đã trở nên rõ ràng
‎rằng đây không phải là sự quên sót,

255
00:16:21,355 --> 00:16:24,233
‎không phải cứ thế vô tình bị bỏ qua,

256
00:16:24,316 --> 00:16:25,818
‎các phi công đã nổi điên.

257
00:16:27,069 --> 00:16:28,278
‎Bọn tôi chả tin nổi.

258
00:16:28,362 --> 00:16:31,031
‎Và ngay khi chúng tôi
‎bắt đầu biết thêm về…

259
00:16:31,115 --> 00:16:32,324
‎CƠ TRƯỞNG
‎PHI CÔNG HÃNG BAY

260
00:16:32,408 --> 00:16:33,742
‎…hệ thống MCAS này,

261
00:16:33,826 --> 00:16:36,120
‎nó thành ưu tiên số một của chúng tôi.

262
00:16:36,203 --> 00:16:39,748
‎CÁC CÔNG ĐOÀN PHI CÔNG BUỘC TỘI BOEING
‎GIẤU THÔNG TIN AN TOÀN

263
00:16:39,832 --> 00:16:41,750
‎Tôi thấy thế là thiếu tôn trọng.

264
00:16:42,251 --> 00:16:44,253
‎Mỗi phi công tôi từng dạy, tôi nói

265
00:16:44,336 --> 00:16:47,339
‎bạn muốn biết nhiều nhất có thể
‎về máy bay của mình.

266
00:16:48,215 --> 00:16:51,468
‎Trong loạt các phần này,
‎ta sẽ thảo luận những khác biệt

267
00:16:51,552 --> 00:16:56,098
‎giữa phi cơ Boeing 737 NG và 737 MAX.

268
00:16:56,181 --> 00:17:00,978
‎Chiếc 737 MAX là phiên bản kế nhiệm
‎của 737 Next Generation…

269
00:17:01,061 --> 00:17:03,605
‎Không nên giấu
‎các sự thật với các phi công.

270
00:17:04,690 --> 00:17:08,234
‎Chồng tôi chỉ được huấn luyện trên iPad,

271
00:17:08,861 --> 00:17:10,820
‎và nó chưa bao giờ nhắc tới MCAS.

272
00:17:12,906 --> 00:17:17,661
‎Tôi cứ nhấn mạnh với các điều tra viên
‎là phi cơ này nên bị cấm bay.

273
00:17:18,412 --> 00:17:21,040
‎Nhưng Boeing
‎có danh tiếng lớn khắp thế giới.

274
00:17:23,666 --> 00:17:25,252
‎Boeing đã làm thế này.

275
00:17:25,794 --> 00:17:28,589
‎Họ bắt đầu liên lạc
‎với các công đoàn phi công.

276
00:17:29,381 --> 00:17:31,967
‎Nên tôi nhận được điện nói Boeing sẽ xuống

277
00:17:32,051 --> 00:17:35,220
‎và chỉ dẫn chúng tôi về hệ thống MCAS này.

278
00:17:36,055 --> 00:17:37,431
‎Thật lạ thường.

279
00:17:37,514 --> 00:17:40,601
‎Lần đầu các nhà điều hành cấp cao
‎của Boeing đến thăm

280
00:17:40,684 --> 00:17:42,394
‎Hội liên minh phi công.

281
00:17:43,187 --> 00:17:47,274
‎Vậy là vào ngày 27 tháng 11,
‎tôi đã gặp họ ở cửa.

282
00:17:48,901 --> 00:17:50,778
‎Trước hết, họ đem đám vận động hành lang.

283
00:17:50,861 --> 00:17:51,820
‎4 TUẦN SAU SỰ CỐ

284
00:17:51,904 --> 00:17:54,156
‎Ai đem đám đó đến cuộc họp về an toàn?

285
00:17:56,742 --> 00:18:01,288
‎Tôi có thể thấy họ không hứng thú
‎với việc trao đổi lời lẽ lịch sự.

286
00:18:02,414 --> 00:18:04,541
‎Vậy là chúng tôi vào phòng hội nghị.

287
00:18:07,127 --> 00:18:08,629
‎Chúng tôi đều ngồi xuống.

288
00:18:09,129 --> 00:18:12,674
‎Tôi cứ cho là họ sẽ đem tới
‎các bài thuyết trình PowerPoint,

289
00:18:12,758 --> 00:18:14,593
‎đồ thị, biểu đồ, dữ liệu.

290
00:18:15,594 --> 00:18:17,554
‎Và họ chẳng có gì cả.

291
00:18:18,680 --> 00:18:20,557
‎Chỉ mình họ thôi.

292
00:18:22,184 --> 00:18:26,563
‎Tôi có thể thấy họ lo lắng.
‎Nên tôi đã ghi âm lại cuộc họp.

293
00:18:28,148 --> 00:18:32,486
‎Họ còn chả biết hệ thống chết tiệt đó
‎trên máy bay. Người khác cũng thế.

294
00:18:32,569 --> 00:18:36,406
‎Bọn tôi cố không làm tổ bay quá tải
‎với thông tin không cần thiết.

295
00:18:37,241 --> 00:18:41,829
‎Tôi nghĩ sẽ ưu tiên giải thích
‎những cái có thể giết bạn chứ.

296
00:18:42,496 --> 00:18:44,331
‎Chúng tôi hiểu ý anh. Thực vậy.

297
00:18:45,457 --> 00:18:49,336
‎Boeing sẽ làm gì để có thể đưa ra các cách

298
00:18:49,419 --> 00:18:50,921
‎đảm bảo nó không lặp lại?

299
00:18:51,755 --> 00:18:54,842
‎Chúng tôi đang xem xét các thay đổi
‎phần mềm tương đối không phức tạp

300
00:18:54,925 --> 00:18:59,179
‎mà chúng tôi mong có thể đưa ra
‎trong thời gian khá ngắn. Có lẽ sáu tuần.

301
00:19:00,639 --> 00:19:02,099
‎Họ đã nói ở cuộc họp đó

302
00:19:02,182 --> 00:19:04,560
‎sáu tuần nữa, họ sẽ có bản sửa phần mềm.

303
00:19:05,269 --> 00:19:07,938
‎Chẳng làm gì trong sáu tuần cả.

304
00:19:09,606 --> 00:19:13,694
‎Nên bọn tôi đã hỏi: "Sao không
‎cấm bay máy bay đó đến khi sửa xong?".

305
00:19:14,945 --> 00:19:19,741
‎Vì vẫn chưa có ai kết luận
‎nguyên nhân duy nhất của việc này

306
00:19:19,825 --> 00:19:21,451
‎là sự bất thường ở máy bay.

307
00:19:22,494 --> 00:19:24,580
‎Họ lẽ ra có thể cấm bay máy bay đó.

308
00:19:25,247 --> 00:19:28,959
‎Nhưng Boeing có tầm cỡ để mà nói:

309
00:19:29,042 --> 00:19:31,044
‎"Việc kinh khủng này đã xảy ra.

310
00:19:31,128 --> 00:19:33,672
‎Chúng tôi đang xử lý. Hãy tin chúng tôi".

311
00:19:33,755 --> 00:19:35,507
‎Cùng tôi lúc này là chủ tịch hội đồng,

312
00:19:35,591 --> 00:19:38,677
‎chủ tịch và giám đốc điều hành
‎của Boeing, Dennis Muilenburg.

313
00:19:38,760 --> 00:19:40,512
‎- Mừng gặp ông sáng nay.
‎- Mừng gặp cô.

314
00:19:40,596 --> 00:19:43,390
‎Cảm ơn đã cùng chúng tôi.
‎Ông có thể nói gì về…

315
00:19:43,473 --> 00:19:46,518
‎những gì được nói
‎với các phi công và các hãng bay

316
00:19:46,602 --> 00:19:49,938
‎về mọi thiết bị mới trong chiếc 737 đó.

317
00:19:50,022 --> 00:19:51,982
‎Chúng tôi đã ra thông báo bổ sung

318
00:19:52,065 --> 00:19:54,026
‎đến người vận hành
‎và phi công khắp thế giới

319
00:19:54,109 --> 00:19:56,737
‎để hướng họ trở lại quy trình bay hiện tại

320
00:19:56,820 --> 00:19:58,614
‎để xử lý tình thế kiểu đó.

321
00:19:58,697 --> 00:20:02,159
‎Mấu chốt ở đây là chiếc 737 MAX an toàn.

322
00:20:04,494 --> 00:20:06,914
‎NGÀY 10 THÁNG 03 NĂM 2019

323
00:20:06,997 --> 00:20:10,751
‎19 TUẦN SAU VỤ TAI NẠN CỦA LION AIR

324
00:20:12,002 --> 00:20:15,380
‎Tin nóng. Một chuyến bay
‎của Ethiopian Airlines đã rơi

325
00:20:15,464 --> 00:20:17,674
‎ngay sau khi cất cánh từ Addis Ababa‎,

326
00:20:17,758 --> 00:20:21,261
‎làm chết tất cả 157 hành khách và tổ bay

327
00:20:21,345 --> 00:20:23,847
‎được cho là có trên máy bay. Hãng này nói…

328
00:20:23,931 --> 00:20:25,307
‎Vợ tôi, Nadia.

329
00:20:25,390 --> 00:20:29,061
‎Cô ấy thức và đêm, cô ấy sẽ nghe BBC.

330
00:20:29,561 --> 00:20:32,940
‎Và BBC nói vừa có một…

331
00:20:33,023 --> 00:20:34,274
‎BỐ SAMYA STUMO

332
00:20:34,358 --> 00:20:37,486
‎…một vụ rơi máy bay

333
00:20:37,569 --> 00:20:40,489
‎vừa rời khỏi Addis Ababa, Ethiopia.

334
00:20:41,740 --> 00:20:46,411
‎Tối đó, con gái chúng tôi, Samya,
‎đã nhắn tin cho chúng tôi trước đó để nói:

335
00:20:46,495 --> 00:20:51,208
‎"Con vừa hạ cánh ở Addis.
‎Chỉ vài giờ nữa sẽ bay đến Nairobi".

336
00:20:53,627 --> 00:20:56,129
‎Samya làm việc trong ngành y tế cộng đồng.

337
00:20:56,964 --> 00:21:00,259
‎Nó đã tới châu Phi vài lần trước đó.

338
00:21:00,342 --> 00:21:02,177
‎Đây chỉ là chuyến đi khác thôi.

339
00:21:03,136 --> 00:21:07,599
‎Và… Thế là Nadia
‎đã đánh thức tôi dậy và nói:

340
00:21:08,183 --> 00:21:11,144
‎"Em nghĩ Samya ở trên
‎chiếc máy bay vừa rơi".

341
00:21:13,188 --> 00:21:14,940
‎Và tôi nghĩ: "Không thể nào".

342
00:21:16,400 --> 00:21:17,484
‎Không thể nào.

343
00:21:23,156 --> 00:21:25,242
‎Không thể là chuyến bay của con bé.

344
00:21:25,826 --> 00:21:31,206
‎Rồi chúng tôi đã phát hiện ra
‎con bé có trên chuyến bay 302.

345
00:21:32,332 --> 00:21:33,500
‎Máy bay của con bé.

346
00:21:36,503 --> 00:21:39,131
‎Bố người khác, bạn biết đó,

347
00:21:39,214 --> 00:21:41,758
‎uống rượu, có lẽ là hút thuốc.

348
00:21:42,301 --> 00:21:44,261
‎Bố tôi thì nghiện trà.

349
00:21:45,429 --> 00:21:47,848
‎Ông sẽ uống 20 tách một ngày.

350
00:21:49,808 --> 00:21:51,476
‎Ông định trở lại Kenya

351
00:21:51,977 --> 00:21:55,689
‎vì ông muốn cải thiện cộng đồng
‎ông đã lớn lên ở đó.

352
00:21:56,940 --> 00:21:59,985
‎Ông gọi từ máy bay và cứ thế nói:

353
00:22:00,068 --> 00:22:03,572
‎"Này Zippy. Chỉ muốn
‎cho con biết bố sắp lên máy bay".

354
00:22:03,655 --> 00:22:05,615
‎Lúc đó là khoảng tám giờ tối,

355
00:22:05,699 --> 00:22:08,577
‎và tôi nhớ đã ngồi trên ghế,
‎nói: "Được rồi, bố".

356
00:22:09,161 --> 00:22:13,123
‎Tôi chỉ nhớ ông đã nói: "Bố yêu con".
‎Và tôi nói: "Con cũng yêu bố".

357
00:22:19,212 --> 00:22:21,882
‎Sáng hôm sau, điện thoại tôi đổ chuông,

358
00:22:22,924 --> 00:22:24,384
‎và là anh trai tôi gọi.

359
00:22:25,510 --> 00:22:28,263
‎Anh ấy nói: "Em hãy chuẩn bị tinh thần.

360
00:22:28,764 --> 00:22:32,809
‎Có một chiếc máy bay đã rơi ở Ethiopia

361
00:22:32,893 --> 00:22:35,687
‎và khả năng cao đó là chuyến bay của bố".

362
00:22:36,688 --> 00:22:40,067
‎Và tôi nói: "Bố chưa từng bay
‎của hãng Ethiopian Airlines.

363
00:22:40,734 --> 00:22:45,364
‎Nên chắc chắn bố không ở trên máy bay đó".
‎Anh ấy nói: "Không, lần này thì có".

364
00:22:49,785 --> 00:22:51,912
‎Nadia nói: "Chúng ta phải đến đó".

365
00:22:53,914 --> 00:22:57,667
‎Thế là bọn tôi lái xe tới sân bay JFK
‎và lên một chiếc máy bay.

366
00:23:02,798 --> 00:23:07,344
‎Khi bọn tôi đến Ethiopia, họ không để
‎mọi người đến khu vực máy bay rơi.

367
00:23:08,178 --> 00:23:10,430
‎Nên bọn tôi đã ở Addis Ababa

368
00:23:11,473 --> 00:23:13,850
‎như nhiều gia đình khác.

369
00:23:16,186 --> 00:23:20,440
‎Chúng tôi mất ba ngày
‎để thực sự xác thực chỉ là không có…

370
00:23:22,776 --> 00:23:24,277
‎thi thể nào tìm lại được.

371
00:23:26,071 --> 00:23:29,282
‎Nên cuối cùng,
‎họ đã đưa bọn tôi tới khu vực rơi.

372
00:23:33,453 --> 00:23:35,580
‎Có vài bộ phận máy bay xung quanh,

373
00:23:36,581 --> 00:23:39,418
‎gần như không đủ
‎để làm nên cả một chiếc máy bay.

374
00:23:41,545 --> 00:23:45,924
‎Có nhiều đồ cá nhân
‎rải rác khắp khu vực máy bay rơi.

375
00:23:47,175 --> 00:23:49,678
‎Ít quần áo đang bay bay.

376
00:23:49,761 --> 00:23:51,555
‎Ít giấy tờ bay bay.

377
00:23:55,016 --> 00:23:56,059
‎Và có một cái hố.

378
00:23:57,436 --> 00:24:00,772
‎Chiếc máy bay đã lao 805 - 966 km một giờ

379
00:24:00,856 --> 00:24:03,733
‎thẳng xuống mặt đất.

380
00:24:07,279 --> 00:24:10,991
‎Tôi thấy người ta tụ lại
‎quanh hố mà nhìn xuống.

381
00:24:12,909 --> 00:24:14,453
‎Một số mang hoa.

382
00:24:16,288 --> 00:24:20,876
‎Nadia đã mang hoa.
‎Hoa hồng cho Samya Rose và ném chúng…

383
00:24:24,504 --> 00:24:25,338
‎ném chúng vào.

384
00:24:39,895 --> 00:24:43,231
‎Ý nghĩ chiếc máy bay
‎trong vòng năm tháng, cũng loại đó,

385
00:24:43,315 --> 00:24:47,486
‎một chiếc máy bay mới đã lao xuống
‎trong tình huống tương tự đến lạ.

386
00:24:47,986 --> 00:24:52,616
‎Gần sân bay, độ cao tương đối thấp,
‎thời tiết không xấu.

387
00:24:52,699 --> 00:24:57,287
‎Mọi lý do rõ ràng khiến máy bay rơi.

388
00:24:57,370 --> 00:25:00,207
‎Boeing đối mặt
‎nhiều câu hỏi an toàn bay sáng nay

389
00:25:00,290 --> 00:25:03,335
‎vì đây là vụ rơi thứ hai chỉ sau năm tháng

390
00:25:03,418 --> 00:25:06,338
‎liên quan tới
‎máy bay chở khách bán chạy của họ.

391
00:25:06,421 --> 00:25:09,341
‎Các hãng bay lớn của Mỹ
‎dùng phi cơ mới này.

392
00:25:09,424 --> 00:25:12,260
‎Hàng trăm đang phục vụ,
‎hàng ngàn được đặt hàng,

393
00:25:12,344 --> 00:25:15,680
‎và sáng nay có nhiều cuộc gọi
‎cấm bay hết chúng.

394
00:25:16,932 --> 00:25:20,435
‎Hai vụ rơi máy bay mới toanh
‎cách nhau trong vòng năm tháng.

395
00:25:21,228 --> 00:25:24,314
‎Điều đó không xảy ra
‎trong ngành hàng không hiện đại.

396
00:25:25,232 --> 00:25:27,651
‎Nhưng Boeing không công khai xem xét

397
00:25:27,734 --> 00:25:30,946
‎có vấn đề với thiết kế của máy bay.

398
00:25:31,029 --> 00:25:33,949
‎Có rất nhiều hành khách sợ MAX.

399
00:25:34,032 --> 00:25:36,493
‎Nhắc lại, cam kết an toàn
‎của chúng tôi không lung lay,

400
00:25:36,576 --> 00:25:39,079
‎chúng tôi rất tiếc ảnh hưởng của việc này…

401
00:25:39,663 --> 00:25:42,624
‎An toàn là cốt lõi với chúng tôi ở Boeing.

402
00:25:43,250 --> 00:25:46,545
‎Đảm bảo di chuyển an toàn
‎và đáng tin trên máy bay của chúng tôi…

403
00:25:46,628 --> 00:25:50,006
‎Tuyên bố từ Boeing:
‎"An toàn là ưu tiên số một của Boeing.

404
00:25:50,090 --> 00:25:53,051
‎Chúng tôi hoàn toàn tự tin
‎vào sự an toàn của MAX.

405
00:25:53,134 --> 00:25:57,055
‎Điều quan trọng cũng cần lưu ý
‎là Cục Hàng không Liên bang

406
00:25:57,138 --> 00:26:00,684
‎không ra chỉ thị hành động nào lúc này".

407
00:26:01,977 --> 00:26:02,978
‎FAA.

408
00:26:03,520 --> 00:26:05,480
‎Cục Hàng không Liên bang

409
00:26:05,564 --> 00:26:08,275
‎phụ trách an toàn hàng không ở Mỹ

410
00:26:08,775 --> 00:26:11,403
‎có quyền cấm bay phi cơ này.

411
00:26:13,530 --> 00:26:15,574
‎FAA nói đang chờ dữ liệu,

412
00:26:16,241 --> 00:26:18,410
‎và đến khi chúng tôi có dữ liệu đó

413
00:26:18,952 --> 00:26:21,162
‎thì việc ra quyết định sẽ là hấp tấp.

414
00:26:22,080 --> 00:26:24,874
‎Nên họ không quyết định
‎cách này hay cách khác.

415
00:26:26,501 --> 00:26:28,086
‎Một ngày sau vụ tai nạn,

416
00:26:28,169 --> 00:26:31,673
‎người Trung Quốc
‎làm mọi người bối rối hoàn toàn

417
00:26:31,756 --> 00:26:35,302
‎khi mình họ đơn phương cấm bay phi cơ này.

418
00:26:38,471 --> 00:26:43,435
‎Và nó đã bắt đầu
‎cả một loạt động thái của các nước khác.

419
00:26:43,518 --> 00:26:44,352
‎737 MAX BỊ CẤM

420
00:26:44,436 --> 00:26:48,773
‎Úc, New Zealand, Malaysia,
‎Singapore, Pháp, Đức, Ý, Anh,

421
00:26:48,857 --> 00:26:50,900
‎Ireland, Hà Lan, vân vân.

422
00:26:51,568 --> 00:26:54,821
‎Có vẻ như là một chút quở trách của FAA.

423
00:26:56,364 --> 00:26:57,574
‎Nếu nhận thấy

424
00:26:58,366 --> 00:27:02,162
‎một vấn đề tác động tới an toàn bay,

425
00:27:02,662 --> 00:27:05,874
‎Bộ và FAA sẽ không ngần ngại…

426
00:27:05,957 --> 00:27:07,083
‎BỘ TRƯỞNG VẬN TẠI HOA KỲ

427
00:27:07,167 --> 00:27:10,962
‎…có bước hành động
‎ngay lập tức và phù hợp.

428
00:27:11,588 --> 00:27:14,633
‎Với chúng tôi, với các gia đình nạn nhân,

429
00:27:15,133 --> 00:27:18,637
‎thật sững sờ
‎khi máy bay đó vẫn bay lên không.

430
00:27:19,220 --> 00:27:22,641
‎Nhất là sau hai vụ tai nạn.

431
00:27:22,724 --> 00:27:25,852
‎Giờ sang diễn biến mới trong sự cố
‎chết người của Ethiopian Airlines

432
00:27:25,935 --> 00:27:27,562
‎với lý do vẫn là một bí ẩn.

433
00:27:27,646 --> 00:27:31,650
‎Các hộp đen đang được phân tích ở Pháp
‎khi các chi tiết mới xuất hiện

434
00:27:31,733 --> 00:27:33,735
‎về những phút cuối của chuyến bay.

435
00:27:34,277 --> 00:27:36,946
‎Bọn tôi đang
‎nhận thêm thông tin về đường bay,

436
00:27:37,030 --> 00:27:41,034
‎và nó có vẻ rất giống
‎vụ tai nạn của Lion Air.

437
00:27:43,411 --> 00:27:46,998
‎Rồi ở Ethiopia, họ đã tìm thấy kích vít.

438
00:27:48,291 --> 00:27:51,294
‎Kích vít là đinh vít dài thế này, rất dày,

439
00:27:52,420 --> 00:27:54,798
‎nó vận hành bộ cân bằng đuôi thăng bằng.

440
00:27:57,884 --> 00:28:02,180
‎Họ đã tìm thấy kích vít
‎trong thế hạ đầu mũi hoàn toàn.

441
00:28:03,598 --> 00:28:05,350
‎Dễ thấy đó là MCAS.

442
00:28:06,559 --> 00:28:09,854
‎Trong vòng 30 phút,
‎tổng thống Trump lên truyền hình

443
00:28:09,938 --> 00:28:11,272
‎đã cấm bay máy bay đó.

444
00:28:11,356 --> 00:28:14,609
‎Tôi sẽ ban lệnh cấm khẩn cấp

445
00:28:14,693 --> 00:28:16,027
‎để cấm mọi chuyến bay

446
00:28:16,111 --> 00:28:20,448
‎của chiếc 737 MAX 8

447
00:28:20,532 --> 00:28:23,868
‎và chiếc 737 MAX 9.

448
00:28:23,952 --> 00:28:26,996
‎Mọi máy bay hiện đang bay
‎sẽ tới điểm đến của nó

449
00:28:27,080 --> 00:28:30,458
‎và sau đó bị cấm bay
‎cho đến khi có thông báo tiếp theo.

450
00:28:36,715 --> 00:28:37,674
‎Theo tôi biết,

451
00:28:37,757 --> 00:28:41,928
‎nó là máy bay duy nhất
‎từng bị tổng thống Mỹ cấm bay.

452
00:28:42,971 --> 00:28:45,974
‎Nhưng kể cả sau khi chiếc MAX bị cấm bay,

453
00:28:46,057 --> 00:28:49,018
‎và các máy bay
‎phải được bay tới các cơ sở lưu giữ,

454
00:28:50,228 --> 00:28:53,857
‎các phi công vẫn gọi nói
‎họ không muốn đưa chúng đến đó.

455
00:28:54,858 --> 00:28:59,195
‎Khi một phi công không muốn
‎bay một chiếc Boeing mới toanh

456
00:29:00,780 --> 00:29:01,781
‎thì đó là vấn đề.

457
00:29:20,633 --> 00:29:22,719
‎Hai ngày sau vụ rơi thứ hai,

458
00:29:23,219 --> 00:29:25,180
‎tôi đã bắt đầu một cuộc điều tra.

459
00:29:26,306 --> 00:29:29,517
‎Chúng tôi đã biết
‎có chuyện lớn xảy ra ở đây,

460
00:29:29,601 --> 00:29:32,604
‎máy bay này có vẻ
‎bị thiếu sót theo cách nào đó.

461
00:29:33,605 --> 00:29:34,898
‎Tôi vừa thuê người điều tra…

462
00:29:34,981 --> 00:29:36,316
‎ĐẠI DIỆN
‎ĐẢNG DÂN CHỦ - OREGON

463
00:29:36,399 --> 00:29:38,318
‎…và nói: "Vụ đầu tiên đó. Boeing 737 MAX".

464
00:29:40,904 --> 00:29:44,240
‎Ngoài Quốc hội
‎đang cố đi tới cùng chuyện này,

465
00:29:44,741 --> 00:29:49,370
‎các gia đình nạn nhân
‎thực sự cũng đã coi đây là vấn đề riêng.

466
00:29:51,122 --> 00:29:54,501
‎Họ cảm thấy cần có lời giải thích nào đó

467
00:29:54,584 --> 00:29:58,963
‎về việc làm sao hai máy bay có thể rơi
‎trong khoảng thời gian ngắn như vậy.

468
00:30:01,382 --> 00:30:04,260
‎Các gia đình vụ tai nạn bắt đầu đến D.C.

469
00:30:04,928 --> 00:30:09,766
‎giúp gây áp lực lên Quốc hội
‎để bắt Boeing chịu trách nhiệm.

470
00:30:11,017 --> 00:30:15,063
‎Chúng tôi mắc nợ Peter DeFazio
‎vì ông ấy đã biến đây

471
00:30:15,146 --> 00:30:19,567
‎thành cuộc điều tra lớn nhất lịch sử
‎của Ủy ban Vận tải và Cơ sở hạ tầng.

472
00:30:20,527 --> 00:30:23,738
‎Paul Njoroge ở Kenya đã mất người vợ,

473
00:30:23,822 --> 00:30:25,198
‎ba đứa con,

474
00:30:25,907 --> 00:30:27,242
‎và mẹ vợ anh ấy.

475
00:30:28,201 --> 00:30:30,411
‎Tôi liên lạc với các gia đình vụ rơi.

476
00:30:30,495 --> 00:30:33,790
‎Chúng tôi dĩ nhiên nói về cách tiến hành

477
00:30:34,290 --> 00:30:37,377
‎và hiểu phải làm gì để có được công bằng.

478
00:30:40,672 --> 00:30:42,465
‎Đây là người chúng tôi đã mất.

479
00:30:44,717 --> 00:30:47,387
‎Đây là cái giá
‎của việc kinh doanh như thường.

480
00:30:49,472 --> 00:30:53,726
‎Tôi nhớ đã nhìn danh sách đầy đủ
‎tên các hành khách

481
00:30:54,561 --> 00:30:57,438
‎ở rất nhiều quốc gia khác nhau.

482
00:30:57,522 --> 00:31:00,400
‎Mọi người khắp thế giới đã bị ảnh hưởng

483
00:31:00,483 --> 00:31:01,985
‎bởi chuyện đã xảy ra.

484
00:31:14,330 --> 00:31:17,250
‎Bọn tôi muốn việc này
‎công bố ra trước công chúng.

485
00:31:18,167 --> 00:31:20,044
‎Muốn Boeing đưa ra mọi giấy tờ.

486
00:31:20,128 --> 00:31:22,255
‎Muốn họ bước ra nói sự thật.

487
00:31:25,049 --> 00:31:27,552
‎Khi chúng tôi bắt đầu điều tra,

488
00:31:27,635 --> 00:31:31,472
‎rất nhiều người trên khắp thế giới
‎tức giận và kinh hãi

489
00:31:31,556 --> 00:31:33,474
‎với chuyện đã được phép xảy ra.

490
00:31:34,058 --> 00:31:36,144
‎Bà thấy chuyện của mình
‎đang được biết tới chứ?

491
00:31:36,644 --> 00:31:39,272
‎Tôi… Giờ thì có
‎vì sẽ có một phiên điều trần.

492
00:31:39,355 --> 00:31:41,524
‎Tôi lo là nhiều tuần trôi qua…

493
00:31:41,608 --> 00:31:42,442
‎MẸ SAMYA STUMO

494
00:31:42,525 --> 00:31:46,487
‎…và FAA sẽ cứ thế đưa máy bay đó
‎trở lại bầu trời mà chả xem xét kỹ.

495
00:31:46,571 --> 00:31:48,281
‎Họ có quyền làm việc đó mà.

496
00:31:49,324 --> 00:31:50,783
‎Ở Hoa Kỳ,

497
00:31:51,284 --> 00:31:54,537
‎Quốc hội có nhiệm vụ giám sát.
‎Đơn giản và dễ hiểu.

498
00:31:55,496 --> 00:31:57,248
‎Và câu hỏi là

499
00:31:57,332 --> 00:32:01,002
‎có phải Boeing đã đưa
‎máy bay không an toàn lên bầu trời không?

500
00:32:01,085 --> 00:32:02,921
‎ỦY BAN VẬN TẢI VÀ CƠ SỞ HẠ TẦNG

501
00:32:03,004 --> 00:32:07,717
‎Họp để đi đến ra lệnh. Nay chúng ta ở đây
‎để phản hồi về hai vụ rơi thảm khốc

502
00:32:07,800 --> 00:32:12,055
‎đã cướp đi sinh mạng của 346 người
‎trong khoảng thời gian năm tháng.

503
00:32:12,555 --> 00:32:16,476
‎Chúng tôi thực sự đang bắt đầu điều tra.

504
00:32:16,559 --> 00:32:20,897
‎Tôi muốn nhìn nhận
‎người nhà của những người đã bị giết,

505
00:32:20,980 --> 00:32:24,067
‎một số đến đây hôm nay,
‎và chúng tôi ở đây để đảm bảo

506
00:32:24,150 --> 00:32:28,905
‎mạng sống của người nhà các bạn
‎không mất đi vô ích mà không có phản hồi.

507
00:32:29,405 --> 00:32:33,159
‎Nay ta sẽ nghe từ các phi công
‎và các chuyên gia an toàn khác

508
00:32:33,242 --> 00:32:35,078
‎làm việc trên các máy bay đó.

509
00:32:35,745 --> 00:32:38,414
‎Giờ câu hỏi là các yếu tố đó là gì?

510
00:32:39,123 --> 00:32:43,670
‎Mục đích của Quốc hội dĩ nhiên
‎trước hết là trình bày cho công chúng

511
00:32:43,753 --> 00:32:45,713
‎chuyện gì đã xảy ra và tại sao.

512
00:32:45,797 --> 00:32:48,883
‎Và thứ hai là xem xét
‎những thay đổi lập pháp

513
00:32:48,967 --> 00:32:51,135
‎có thể ngăn các vụ tai nạn về sau.

514
00:32:52,220 --> 00:32:54,722
‎Sau khi vụ tai nạn thứ hai xảy ra,

515
00:32:54,806 --> 00:32:59,268
‎Boeing đang cố đẩy sự tập trung
‎vào các phi công Ethiopia.

516
00:32:59,936 --> 00:33:03,147
‎Họ thừa nhận MCAS đã bị trục trặc,

517
00:33:03,231 --> 00:33:05,858
‎nhưng vẫn cho rằng tổ bay Ethiopia

518
00:33:06,359 --> 00:33:10,989
‎đã không làm mọi thứ
‎chính xác như họ lẽ ra nên làm.

519
00:33:12,073 --> 00:33:15,493
‎Vẫn là lý lẽ họ đã dùng với hãng Lion Air,

520
00:33:16,244 --> 00:33:20,957
‎và họ đã tiến hành một chiến dịch
‎quan hệ công chúng khá là mạnh

521
00:33:21,040 --> 00:33:23,001
‎để cố bày tỏ quan điểm của họ.

522
00:33:23,960 --> 00:33:28,464
‎Được biết đám vận động hành lang
‎của Boeing thuê các công ty ở Washington

523
00:33:28,548 --> 00:33:30,758
‎để truyền đi thông điệp

524
00:33:30,842 --> 00:33:33,636
‎đổ lỗi cho các phi công nước ngoài đó.

525
00:33:33,720 --> 00:33:37,223
‎Cơ trưởng Carey,
‎hãng Ethiopia Air, phi công ở ghế bên phải

526
00:33:37,306 --> 00:33:39,976
‎không thể bay
‎theo tiêu chuẩn của ta ở đây.

527
00:33:40,059 --> 00:33:43,354
‎Ta cần xem xét trình độ chuyên môn
‎và cách huấn luyện phi công của họ.

528
00:33:43,438 --> 00:33:48,151
‎Ethiopian Airlines bay một máy bay
‎vào sân bay Washington Dulles mỗi ngày

529
00:33:48,234 --> 00:33:50,445
‎từ Addis Ababa, họ bay nhiều năm rồi.

530
00:33:50,528 --> 00:33:52,655
‎Họ có nền văn hóa hàng không tự hào,

531
00:33:53,197 --> 00:33:55,992
‎và phải nhớ này,
‎thưa ông và các thành viên ban,

532
00:33:56,075 --> 00:33:58,995
‎đây là một sự kiện
‎khốc liệt đột ngột và kinh hãi.

533
00:33:59,871 --> 00:34:02,957
‎Cơ trưởng Sullenberger, có công bằng
‎khi đổ lỗi cho các phi công này?

534
00:34:03,041 --> 00:34:06,878
‎Tôi chỉ không muốn chọn con đường dễ
‎và đổ lỗi cho các phi công.

535
00:34:06,961 --> 00:34:09,088
‎Ta không nên đổ lỗi cho phi công,

536
00:34:09,172 --> 00:34:13,926
‎và ta không nên mong chờ phi công
‎phải đền bù cho các thiết kế hỏng.

537
00:34:14,510 --> 00:34:17,638
‎Các tổ bay này đã đấu tranh
‎vì mạng sống của họ

538
00:34:17,722 --> 00:34:19,514
‎trong cuộc chiến của đời họ.

539
00:34:33,529 --> 00:34:36,074
‎Ngay sau khi tiến hành phiên điều trần,

540
00:34:36,157 --> 00:34:40,286
‎chúng tôi đã xoay xở có thêm thông tin
‎về chuyện thực sự đã xảy ra

541
00:34:40,369 --> 00:34:43,498
‎trong buồng lái của phi cơ Ethiopia.

542
00:34:44,916 --> 00:34:47,168
‎Chúng tôi đã có thông tin từ FAA

543
00:34:47,752 --> 00:34:52,090
‎trong vòng vài giờ sau khi họ nhận nó
‎từ các điều tra viên Ethiopia.

544
00:34:54,092 --> 00:34:55,802
‎Lúc đó là đêm rất muộn,

545
00:34:55,885 --> 00:34:59,430
‎và chúng tôi đã cố tổng hợp
‎câu chuyện toàn diện nhất có thể.

546
00:35:03,434 --> 00:35:04,769
‎Khi nó xuất bản,

547
00:35:04,852 --> 00:35:07,897
‎đây là bài đầu tiên tiết lộ

548
00:35:08,439 --> 00:35:13,194
‎thực tế, tổ bay đã nhận ra
‎MCAS đã khởi động.

549
00:35:14,320 --> 00:35:17,198
‎Và họ đã làm
‎như Boeing đã hướng dẫn họ làm.

550
00:35:23,913 --> 00:35:25,540
‎Khi MCAS bắt đầu hoạt động,

551
00:35:26,749 --> 00:35:28,543
‎nó chạy trong mười giây

552
00:35:29,043 --> 00:35:32,130
‎và đẩy máy bay hạ đầu mũi xuống rất mạnh.

553
00:35:34,882 --> 00:35:37,009
‎Chạy mười giây, tắt năm giây.

554
00:35:37,844 --> 00:35:40,429
‎Chạy mười giây, tắt năm giây.

555
00:35:43,391 --> 00:35:46,811
‎Họ có tiếng chói tai này
‎của bộ rung cần điều khiển,

556
00:35:46,894 --> 00:35:48,187
‎cảnh báo điều khiển,

557
00:35:48,271 --> 00:35:52,733
‎bất đồng tốc độ bay, bất đồng độ cao.
‎Tất cả các cảnh báo này đều kêu.

558
00:35:53,776 --> 00:35:58,739
‎Cơ trưởng, người lái máy bay,
‎đang cố tìm hiểu có vấn đề gì.

559
00:36:00,992 --> 00:36:05,037
‎Cơ phó gọi to: "Thử công tắc
‎ngắt bộ cân bằng đi, Cơ trưởng".

560
00:36:05,121 --> 00:36:08,499
‎Có lẽ cậu ấy đã nói hai lần.
‎Cậu ấy đã làm như Boeing nói.

561
00:36:09,625 --> 00:36:11,502
‎Cậu ấy đã tắt hệ thống MCAS.

562
00:36:12,712 --> 00:36:15,840
‎Tôi nhớ đã đọc thế, nói:
‎"Trời, cậu ấy đã làm đúng".

563
00:36:16,841 --> 00:36:17,967
‎Cậu ấy đã làm đúng.

564
00:36:19,051 --> 00:36:22,847
‎Giờ vấn đề là máy bay đang bay quá nhanh.

565
00:36:24,307 --> 00:36:27,101
‎Và vì lực lên chính phần đuôi,

566
00:36:28,019 --> 00:36:30,938
‎họ không thể cân bằng máy bay bằng tay

567
00:36:31,022 --> 00:36:32,523
‎để có thể trở lên.

568
00:36:42,325 --> 00:36:43,534
‎Địa hình.

569
00:36:43,618 --> 00:36:45,578
‎Kéo lên.

570
00:37:14,482 --> 00:37:18,361
‎Các phi công ở vụ rơi đầu tiên
‎không hề có ý niệm mơ hồ nào.

571
00:37:19,612 --> 00:37:21,989
‎Máy bay của họ chạy hoàn toàn khác

572
00:37:22,073 --> 00:37:26,035
‎với cách họ từng thấy
‎và họ không hề biết làm gì.

573
00:37:27,578 --> 00:37:29,121
‎Ở máy bay Ethiopia,

574
00:37:29,205 --> 00:37:32,458
‎tổ bay đã được Boeing chỉ dẫn

575
00:37:32,541 --> 00:37:34,877
‎về hệ thống MCAS này hoạt động thế nào.

576
00:37:35,378 --> 00:37:37,463
‎Và họ đã làm những gì nên làm.

577
00:37:38,589 --> 00:37:40,258
‎Họ đã tắt hệ thống.

578
00:37:41,550 --> 00:37:43,052
‎Và họ vẫn rơi.

579
00:37:44,512 --> 00:37:45,429
‎Với Boeing,

580
00:37:45,513 --> 00:37:48,599
‎đây là một vấn đề cực lớn

581
00:37:49,433 --> 00:37:52,395
‎và cực kỳ tổn hại tới danh tiếng của họ.

582
00:37:53,604 --> 00:37:57,275
‎Danh tiếng mà hàng năm trời mới tạo nên.

583
00:38:30,641 --> 00:38:33,436
‎Bố tôi là phi công chiến đấu
‎trong không quân

584
00:38:34,020 --> 00:38:35,980
‎và là kỹ sư ở công ty Boeing.

585
00:38:36,939 --> 00:38:39,650
‎Boeing có trụ sở
‎ở Tây Bắc Thái Bình Dương này,

586
00:38:40,443 --> 00:38:43,487
‎và tất nhiên là ông chủ lớn nhất Seattle.

587
00:38:45,281 --> 00:38:46,824
‎Boeing trả hậu

588
00:38:47,325 --> 00:38:50,953
‎nên bố tôi có thể chu cấp
‎cho chúng tôi một ngôi nhà đẹp

589
00:38:51,454 --> 00:38:54,623
‎và đặt mình vuông vức
‎ở giữa tầng lớp trung lưu.

590
00:38:54,707 --> 00:38:55,541
‎BOEING, KỸ SƯ

591
00:38:57,335 --> 00:38:59,628
‎Boeing đầu tiên là công ty kỹ thuật,

592
00:38:59,712 --> 00:39:02,840
‎và nó luôn dẫn đầu về kỹ thuật.

593
00:39:04,008 --> 00:39:07,219
‎Bằng cách tập trung
‎vào chất lượng và sự đổi mới,

594
00:39:07,303 --> 00:39:11,307
‎họ tạo ra các sản phẩm biến Boeing
‎thành một phần tự hào của nước Mỹ,

595
00:39:12,266 --> 00:39:15,269
‎và có ảnh hưởng rất lớn
‎tới nền kinh tế đất nước.

596
00:39:17,855 --> 00:39:22,234
‎Chữ ký của Boeing có trên
‎một số cải tiến kỹ thuật vĩ đại nhất

597
00:39:22,318 --> 00:39:24,570
‎được tạo ra trong suốt thế kỷ 20.

598
00:39:25,946 --> 00:39:29,450
‎Máy bay quân sự,
‎xe không người lái, phi thuyền

599
00:39:29,533 --> 00:39:32,620
‎và đáng chú ý nhất là
‎máy bay chở khách thương mại

600
00:39:33,162 --> 00:39:36,791
‎bắt đầu từ cuối những năm 1950
‎với chiếc 707.

601
00:39:38,501 --> 00:39:40,628
‎Tiếp theo sau là chiếc 727,

602
00:39:41,629 --> 00:39:44,298
‎rồi ngựa thồ của phi đội là chiếc 737.

603
00:39:45,758 --> 00:39:49,387
‎Xuất ra từ Seattle
‎thì chỉ có kỹ thuật tuyệt vời.

604
00:39:50,596 --> 00:39:54,183
‎Lịch sử ưu tiên
‎an toàn và chất lượng của Boeing

605
00:39:54,266 --> 00:39:56,560
‎là điều công chúng Mỹ đã nhận ra.

606
00:39:56,644 --> 00:39:57,478
‎BOEING, KỸ SƯ

607
00:39:58,646 --> 00:40:01,524
‎Người ta biết nếu là máy bay Boeing

608
00:40:01,607 --> 00:40:03,025
‎thì họ cảm thấy an toàn.

609
00:40:04,318 --> 00:40:06,904
‎Đó là buổi bình minh
‎của kỷ nguyên phản lực,

610
00:40:07,488 --> 00:40:09,073
‎và Boeing vượt trội về nó.

611
00:40:10,241 --> 00:40:13,994
‎Họ lần lượt cho ra
‎hàng loạt máy bay hiện đại mới.

612
00:40:15,663 --> 00:40:20,376
‎Rồi cuối những năm 1960, Boeing đã
‎chấp nhận rủi ro gần như không tưởng.

613
00:40:20,876 --> 00:40:23,379
‎Hầu hết mọi thứ
‎đều miêu tả gã khổng lồ mới

614
00:40:23,462 --> 00:40:26,424
‎trong hàng không thương mại,
‎máy bay phản lực 747.

615
00:40:26,507 --> 00:40:28,634
‎Trái với phi cơ thường,

616
00:40:28,717 --> 00:40:31,846
‎chiếc 747 sẽ chở 490 hành khách.

617
00:40:31,929 --> 00:40:35,433
‎Động cơ của nó sẽ mạnh gấp hai
‎máy bay dân dụng hiện nay.

618
00:40:35,516 --> 00:40:38,686
‎Con chim lớn đầu tiên này
‎sẽ được công ty Boeing giao

619
00:40:38,769 --> 00:40:41,313
‎cho hãng Pan American Airways
‎vào năm 1969.

620
00:40:43,107 --> 00:40:46,402
‎Chương trình 747
‎là một dự án chạm đến mặt trăng.

621
00:40:48,195 --> 00:40:51,866
‎Boeing đặt cược vào chính nó
‎để tạo ra chiếc máy bay tuyệt vời.

622
00:40:52,783 --> 00:40:56,162
‎Và họ nói nó sẽ an toàn nhất.
‎Nó sẽ đổi mới nhất.

623
00:40:56,662 --> 00:40:58,247
‎Nó sẽ tốt nhất.

624
00:41:00,249 --> 00:41:03,461
‎Chiếc 747 đã cách mạng hóa
‎việc di chuyển bằng máy bay.

625
00:41:04,128 --> 00:41:06,839
‎Lần đầu tiên, nó trở nên có giá phải chăng

626
00:41:06,922 --> 00:41:09,216
‎đối với những người di chuyển quốc tế,

627
00:41:09,300 --> 00:41:11,510
‎và nó mang thế giới tới gần nhau hơn.

628
00:41:14,472 --> 00:41:18,559
‎Các dự án chạm đến mặt trăng như 747
‎đã đưa công ty Boeing lên bản đồ.

629
00:41:20,436 --> 00:41:24,315
‎Phải, bọn tôi sẽ làm bằng mọi giá.
‎Giá nào, bọn tôi cũng sẽ làm.

630
00:41:27,234 --> 00:41:29,820
‎Tôi đã làm cho công ty Boeing được 32 năm.

631
00:41:30,446 --> 00:41:34,533
‎Đây là nền văn hóa tin tưởng nhau,
‎bọn tôi cùng ở trong này,

632
00:41:34,617 --> 00:41:38,579
‎chế tạo sản phẩm có chất lượng kỹ thuật
‎khiến tất cả bọn tôi tự hào.

633
00:41:38,662 --> 00:41:39,830
‎- Được chứ?
‎- Ổn đó.

634
00:41:39,914 --> 00:41:40,748
‎Cảm ơn.

635
00:41:43,292 --> 00:41:47,296
‎Hồi tôi làm cho Boeing,
‎họ chợt nghĩ ra đồ nhóm cho chúng tôi,

636
00:41:47,880 --> 00:41:49,757
‎và ở trên có logo Boeing.

637
00:41:49,840 --> 00:41:53,636
‎Lúc đầu, bọn tôi kiểu:
‎"Ai mà muốn đồ nhóm". Nhưng…

638
00:41:53,719 --> 00:41:54,929
‎BOEING, QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG

639
00:41:55,012 --> 00:41:58,307
‎…thật tuyệt khi thực sự
‎mặc áo đó và ra nơi công cộng.

640
00:41:58,974 --> 00:42:02,436
‎Và không nói nổi bao nhiêu người
‎cứ thế: "Ôi Chúa ơi.

641
00:42:02,520 --> 00:42:04,438
‎Anh làm cho Boeing. Thật tuyệt".

642
00:42:04,522 --> 00:42:05,898
‎Nhìn ổn đó, Don.

643
00:42:05,981 --> 00:42:08,108
‎Nó thực sự đã gieo rất nhiều tự hào.

644
00:42:08,192 --> 00:42:09,026
‎Hoàn hảo!

645
00:42:12,780 --> 00:42:14,323
‎Rồi. Tốt lắm, mọi người!

646
00:42:14,406 --> 00:42:16,617
‎- Đây rồi, chiếc đầu tiên.
‎- Đầu tiên.

647
00:42:18,452 --> 00:42:21,789
‎Tôi thực sự rất thích làm việc ở đó
‎vì tôi có tiếng nói.

648
00:42:22,289 --> 00:42:23,791
‎Và khi có gì đó không ổn,

649
00:42:23,874 --> 00:42:26,710
‎tôi có thể nêu ra mà không sợ bị đuổi.

650
00:42:28,087 --> 00:42:30,923
‎Ban quản trị của Boeing
‎biết an toàn là hàng đầu.

651
00:42:31,006 --> 00:42:33,717
‎Nếu bọn tôi nói
‎"Không an toàn. Chưa bay được",

652
00:42:33,801 --> 00:42:35,052
‎bọn tôi sẽ không bay.

653
00:42:37,763 --> 00:42:41,433
‎Văn hóa hồi đó là
‎chúng tôi đều cùng ở trong này,

654
00:42:41,517 --> 00:42:43,852
‎và Boeing sẽ trông chừng cho bạn,

655
00:42:43,936 --> 00:42:46,438
‎chúng tôi mong bạn trông chừng cho Boeing.

656
00:42:46,522 --> 00:42:48,482
‎Giờ xin hãy cùng tôi chào mừng

657
00:42:48,566 --> 00:42:51,360
‎Phó chủ tịch và Tổng giám đốc bộ phận 777,

658
00:42:51,443 --> 00:42:52,653
‎Alan Mulally.

659
00:42:53,862 --> 00:42:55,656
‎Chào buổi sáng tất cả các bạn.

660
00:42:56,156 --> 00:42:59,827
‎Có cảm giác thuộc về, cảm giác cấu trúc

661
00:42:59,910 --> 00:43:04,081
‎và cảm giác gia đình.
‎Bọn tôi đã là một gia đình.

662
00:43:04,164 --> 00:43:06,250
‎Ta đã đi cùng nhau chặng đường dài.

663
00:43:06,333 --> 00:43:08,544
‎Một công ty tuyệt vời để mà làm việc.

664
00:43:11,589 --> 00:43:14,174
‎Rồi hình dung đến chỗ làm

665
00:43:14,258 --> 00:43:16,302
‎và bạn có cả một loạt sếp mới

666
00:43:16,385 --> 00:43:19,722
‎và mọi thứ bạn đã học
‎trong 30 năm giờ đều sai.

667
00:43:19,805 --> 00:43:23,100
‎Chào buổi tối, mọi người.
‎Đây là thương vụ nhiều tỷ đô

668
00:43:23,183 --> 00:43:26,103
‎giáng sóng xung kích
‎khắp ngành hàng không vũ trụ.

669
00:43:26,186 --> 00:43:29,273
‎Kế hoạch sáp nhập
‎giữa công ty Boeing và McDonnell Douglas.

670
00:43:29,857 --> 00:43:33,527
‎Ý nghĩ diễn ra trong đầu tôi
‎khi tôi bước lên đây là: "Chà".

671
00:43:33,611 --> 00:43:39,366
‎Tôi sẽ là chủ tịch hội đồng
‎và giám đốc điều hành của công ty.

672
00:43:39,450 --> 00:43:42,494
‎Harry Stonecipher sẽ là chủ tịch

673
00:43:42,578 --> 00:43:45,372
‎và giám đốc vận hành của công ty.

674
00:43:46,081 --> 00:43:50,127
‎Mục đích cũng như mong muốn
‎của chúng tôi về mọi người trong tổ chức

675
00:43:50,210 --> 00:43:53,881
‎là cùng hợp tác. Theo đó,
‎tôi xin giới thiệu Harry Stonecipher.

676
00:43:53,964 --> 00:43:54,798
‎Harry.

677
00:43:56,050 --> 00:43:57,259
‎Cảm ơn Phil.

678
00:43:57,343 --> 00:43:58,344
‎Kính thưa quý vị…

679
00:43:59,053 --> 00:44:03,474
‎Vụ Boeing mua lại
‎McDonnell Douglas năm 1996

680
00:44:03,557 --> 00:44:06,852
‎là phần thiết yếu
‎của những gì đang diễn ra khắp cả nước.

681
00:44:07,895 --> 00:44:10,689
‎Sáp nhập, mua lại, hợp nhất.

682
00:44:11,190 --> 00:44:15,402
‎Đó là cách các công ty
‎nhìn nhận khả năng cạnh tranh của họ.

683
00:44:16,570 --> 00:44:19,573
‎Vị trí của Boeing trong ngành hàng không

684
00:44:19,657 --> 00:44:23,952
‎là hơn hẳn. Họ là tiêu chuẩn vàng,
‎bạn ngưỡng mộ thế mạnh kỹ thuật của họ.

685
00:44:24,036 --> 00:44:25,162
‎NHÀ PHÂN TÍCH HÀNG KHÔNG

686
00:44:26,080 --> 00:44:31,001
‎Nhưng điều đó bắt đầu sụp đổ
‎khi McDonnell Douglas và Boeing sáp nhập.

687
00:44:32,670 --> 00:44:36,590
‎Harry Stonecipher là giám đốc điều hành
‎của McDonnell Douglas,

688
00:44:36,674 --> 00:44:40,511
‎và cuối cùng là
‎giám đốc điều hành của công ty Boeing.

689
00:44:41,136 --> 00:44:43,055
‎Nên khá là nhanh,

690
00:44:43,138 --> 00:44:46,350
‎McDonnell Douglas
‎đã phụ trách ở cấp cao nhất.

691
00:44:47,810 --> 00:44:51,021
‎Sự việc này nối gót những năm 1980

692
00:44:51,105 --> 00:44:53,691
‎khi tiền là vua ở phố Wall.

693
00:44:54,483 --> 00:44:56,193
‎Bạn biết đó, "Tham là tốt".

694
00:44:59,113 --> 00:45:03,909
‎Khi Harry Stonecipher tiếp quản,
‎ông ấy tin cái quan trọng nhất

695
00:45:03,992 --> 00:45:06,995
‎là đem một công ty
‎tạo ra giá trị ở phố Wall.

696
00:45:07,538 --> 00:45:09,790
‎Ông nói: "Ta kinh doanh để kiếm tiền".

697
00:45:10,290 --> 00:45:13,127
‎Nếu tôi muốn nghe về sản phẩm và lợi nhuận

698
00:45:13,210 --> 00:45:15,045
‎thì đó là tiết kiệm chi phí.

699
00:45:15,129 --> 00:45:16,630
‎ĐO LỢI NHUẬN, CHIA THÀNH CÔNG

700
00:45:16,714 --> 00:45:18,257
‎McDonnell Douglas lãnh đạo

701
00:45:18,340 --> 00:45:20,759
‎đã đưa Boeing theo hướng tăng tốc hơn

702
00:45:20,843 --> 00:45:23,470
‎để trở thành công ty định hướng tài chính.

703
00:45:24,179 --> 00:45:26,348
‎Phố Wall yêu cầu lợi tức cổ đông.

704
00:45:26,432 --> 00:45:30,602
‎Và họ muốn Boeing
‎hoạt động như công ty công nghiệp lớn

705
00:45:30,686 --> 00:45:32,104
‎đem lại lợi tức đó.

706
00:45:34,440 --> 00:45:35,983
‎Không lâu sau sáp nhập,

707
00:45:36,483 --> 00:45:41,071
‎có một chiến dịch lớn được phát động
‎gọi là giá trị cổ phiếu ShareValue.

708
00:45:41,655 --> 00:45:45,868
‎Ý tưởng là họ muốn mọi người
‎nhận thức về giá cổ phiếu,

709
00:45:46,618 --> 00:45:50,414
‎và họ muốn mọi người cùng hợp tác
‎để tăng giá trị cổ phiếu.

710
00:45:52,374 --> 00:45:53,625
‎Ngay cả họp kỹ thuật,

711
00:45:53,709 --> 00:45:56,712
‎mọi thứ đều xoay quanh
‎giá cổ phiếu của Boeing.

712
00:45:58,172 --> 00:46:01,258
‎Ngoảnh lại nhìn
‎các giám đốc McDonnell Douglas

713
00:46:01,341 --> 00:46:04,261
‎đưa kế hoạch kinh doanh của họ
‎vào công ty Boeing

714
00:46:04,344 --> 00:46:08,557
‎làm nhiều người bọn tôi buồn.
‎Hồi đó bọn tôi đã biết đó là kế hoạch tồi.

715
00:46:10,017 --> 00:46:14,354
‎Họ lèo lái công ty như thể
‎nó đang sản xuất máy giặt, ví dụ vậy.

716
00:46:14,438 --> 00:46:15,564
‎Máy rửa bát.

717
00:46:16,190 --> 00:46:19,777
‎Mọi máy bay phải được sản xuất rẻ hơn.

718
00:46:20,944 --> 00:46:23,530
‎Họ đang giảm số người làm,

719
00:46:23,614 --> 00:46:25,783
‎kỳ vọng mọi người có ít làm nhiều.

720
00:46:27,993 --> 00:46:31,205
‎Chúng tôi đã thấy
‎công ty thay đổi trước mắt chúng tôi.

721
00:46:33,624 --> 00:46:37,127
‎Tôi đã làm việc ở đó
‎ở khu vực Seattle lâu rồi.

722
00:46:37,211 --> 00:46:39,755
‎Cuối cùng chúng tôi sáp nhập
‎với môi trường

723
00:46:40,339 --> 00:46:41,548
‎rất là khác.

724
00:46:42,216 --> 00:46:45,177
‎McDonnell Douglas
‎là mạng lưới nhóm bạn kinh doanh.

725
00:46:45,719 --> 00:46:49,348
‎Họ không tôn trọng quy trình
‎đối với nhân viên của chúng tôi.

726
00:46:50,766 --> 00:46:55,020
‎Rồi chúng tôi được báo
‎họ sẽ chuyển trụ sở tới Chicago.

727
00:46:55,521 --> 00:46:57,439
‎Tin chính thức. Boeing xác nhận

728
00:46:57,523 --> 00:47:00,442
‎sẽ chuyển trụ sở quốc tế mới tới Chicago.

729
00:47:01,151 --> 00:47:04,863
‎Tất cả bọn tôi đã ở đó
‎còn hơn cả một tuần, kiểu: "Điên rồi".

730
00:47:05,447 --> 00:47:10,327
‎Vì hồi đó, Boeing là Seattle,
‎và Seattle là Boeing, và chúng…

731
00:47:11,036 --> 00:47:12,162
‎Chúng nối gót nhau.

732
00:47:12,663 --> 00:47:14,456
‎Chúng tôi đã xem mọi dữ liệu,

733
00:47:14,540 --> 00:47:18,335
‎và chúng tôi tin Chicago
‎là lựa chọn tốt nhất cho Boeing.

734
00:47:19,044 --> 00:47:21,213
‎CHICAGO, BANG ILLINOIS

735
00:47:21,296 --> 00:47:23,674
‎Một trong những lý lẽ chuyển đến Chicago

736
00:47:23,757 --> 00:47:28,262
‎là để tách biệt
‎với người làm kỹ thuật ở lại Seattle.

737
00:47:28,887 --> 00:47:32,474
‎Để những người điều hành
‎có thể đưa ra quyết định tài chính

738
00:47:32,558 --> 00:47:36,520
‎mà không bị phản đối
‎từ các kỹ sư như trước.

739
00:47:38,063 --> 00:47:41,024
‎Trước McDonnell Douglas,
‎chúng tôi không hề đi tắt

740
00:47:41,108 --> 00:47:43,360
‎vì đó không phải văn hóa của Boeing.

741
00:47:43,443 --> 00:47:44,319
‎Không đi tắt.

742
00:47:45,320 --> 00:47:46,613
‎Bạn làm đúng,

743
00:47:46,697 --> 00:47:50,409
‎xây dựng vào chất lượng và sự an toàn,
‎và lợi nhuận sẽ theo sau.

744
00:47:51,618 --> 00:47:53,453
‎Song tất cả điều đó đã thay đổi

745
00:47:53,954 --> 00:47:55,747
‎và đúng là đau lòng.

746
00:47:57,666 --> 00:48:00,836
‎Có lẽ chúng tôi
‎đều cố xoa dịu bản thân bằng câu nói:

747
00:48:00,919 --> 00:48:03,255
‎"Có lẽ ta chỉ buồn vì một sự thay đổi".

748
00:48:04,923 --> 00:48:09,136
‎Nhưng thực tế, nỗi lòng lo lắng
‎của chúng tôi thực sự có giá trị lúc đó.

749
00:48:09,887 --> 00:48:14,850
‎Rằng việc này sẽ ảnh hưởng tới công ty
‎theo cách chúng tôi còn chả hình dung nổi.

750
00:48:17,394 --> 00:48:18,896
‎Một năm tồi tệ với Boeing

751
00:48:18,979 --> 00:48:22,065
‎và năm khá hơn
‎với đối thủ châu Âu của nó, Airbus.

752
00:48:22,149 --> 00:48:25,110
‎Trong năm này, Boeing có 368 đơn hàng mới,

753
00:48:25,611 --> 00:48:28,113
‎và Airbus có 427.

754
00:48:28,822 --> 00:48:31,283
‎Ở thời điểm vụ sáp nhập năm 1997 xảy ra,

755
00:48:31,909 --> 00:48:35,495
‎sự cạnh tranh
‎cứ thế giảm dần về mặt thị phần

756
00:48:36,079 --> 00:48:39,291
‎mà Boeing đã đấu tranh
‎để có được trong nhiều thập kỷ.

757
00:48:40,459 --> 00:48:45,088
‎Boeing thấy mình
‎ở một vị trí rất không bình thường.

758
00:48:46,298 --> 00:48:49,343
‎Họ bị các nhà sản xuất khác thách thức,

759
00:48:49,426 --> 00:48:53,055
‎và áp lực đó
‎chủ yếu bắt nguồn từ người châu Âu.

760
00:48:53,847 --> 00:48:55,057
‎Có nghĩa là Airbus.

761
00:48:56,308 --> 00:48:59,895
‎Suốt nhiều năm, có rất nhiều ác cảm

762
00:48:59,978 --> 00:49:01,355
‎giữa Boeing và Airbus.

763
00:49:02,439 --> 00:49:03,982
‎Nhưng ở Airbus là thế này.

764
00:49:04,066 --> 00:49:06,109
‎Đâu phải qua một đêm

765
00:49:06,193 --> 00:49:09,029
‎là nó trở thành
‎thế lực khó tin trong ngành.

766
00:49:09,112 --> 00:49:10,364
‎THỊ PHẦN
‎BOEING VÀ AIRBUS

767
00:49:10,447 --> 00:49:12,699
‎Nó diễn ra mỗi lúc một chút.

768
00:49:13,492 --> 00:49:15,535
‎Nó tạo dựng chậm,

769
00:49:16,119 --> 00:49:17,496
‎từng chút một,

770
00:49:18,205 --> 00:49:22,918
‎để tới năm 2003, Airbus cuối cùng
‎đã vượt thị phần của Boeing.

771
00:49:24,294 --> 00:49:25,629
‎Boeing ở phía sau.

772
00:49:25,712 --> 00:49:27,422
‎Boeing cần bắt kịp.

773
00:49:28,590 --> 00:49:32,469
‎Nên họ bắt đầu còn đẩy mạnh hơn
‎để cho ra máy bay.

774
00:49:33,512 --> 00:49:37,057
‎Và theo thời gian, tia laser
‎tập trung vào sự an toàn

775
00:49:37,140 --> 00:49:38,934
‎từng là truyền thống

776
00:49:39,559 --> 00:49:40,686
‎đã bị tổn hại.

777
00:49:40,769 --> 00:49:44,356
‎NHÀ MÁY SẢN XUẤT BOEING 787
‎CHARLESTON, BANG NAM CAROLINA

778
00:49:44,439 --> 00:49:47,901
‎Công việc của tôi ở Boeing
‎là quản lý chất lượng.

779
00:49:48,819 --> 00:49:52,155
‎Có gì không đúng,
‎bạn cần tìm ra và cho sửa hoặc chỉnh.

780
00:49:53,448 --> 00:49:56,994
‎Để đảm bảo an toàn,
‎tìm ra mọi thứ là việc bạn lẽ ra nên làm.

781
00:49:58,912 --> 00:50:02,457
‎Nhưng thay vì sửa các vấn đề,
‎mọi thứ đều là về tốc độ.

782
00:50:02,541 --> 00:50:05,252
‎Mọi thứ đều là làm xong việc.
‎Nhanh. Làm xong.

783
00:50:05,335 --> 00:50:06,878
‎BOEING, QUẢN LÝ CHẤT LƯỢNG

784
00:50:06,962 --> 00:50:08,880
‎Chả thể ngừng. Chả thể chậm lại.

785
00:50:10,173 --> 00:50:14,177
‎Từng có lúc bạn giơ tay
‎và nói chúng tôi thấy vấn đề ở đây,

786
00:50:14,261 --> 00:50:16,596
‎họ sẽ nói: "Phải, anh đúng. Ta sẽ sửa".

787
00:50:17,139 --> 00:50:19,558
‎Sau vụ sáp nhập với McDonnell Douglas,

788
00:50:19,641 --> 00:50:23,520
‎và Airbus tiến lên,
‎Boeing ngừng lắng nghe nhân viên của họ.

789
00:50:24,521 --> 00:50:27,441
‎Nên mỗi lần tôi giơ tay
‎"Này, ta có vấn đề ở đây",

790
00:50:27,524 --> 00:50:29,192
‎họ sẽ tấn công người báo tin

791
00:50:29,818 --> 00:50:32,362
‎và phớt lờ tin đó.

792
00:50:33,572 --> 00:50:36,575
‎Trong lịch sử,
‎Boeing là nền văn hóa báo tin xấu.

793
00:50:36,658 --> 00:50:39,453
‎Họ tự do thảo luận mối lo
‎trong chế tạo máy bay.

794
00:50:40,203 --> 00:50:43,957
‎Giờ nó đã thành vấn đề
‎khi bạn không báo tin xấu cho sếp.

795
00:50:44,041 --> 00:50:44,875
‎GIÁ CỔ PHIẾU

796
00:50:44,958 --> 00:50:47,419
‎Boeing trả cao cho các giám đốc điều hành

797
00:50:47,502 --> 00:50:50,213
‎mà động lực chủ yếu của họ
‎là tăng giá cổ phiếu

798
00:50:50,756 --> 00:50:52,257
‎và làm hài lòng phố Wall.

799
00:50:54,342 --> 00:50:56,344
‎Các giám đốc điều hành này yêu cầu

800
00:50:56,428 --> 00:50:59,723
‎tất cả quản lý của họ nhắm mục tiêu
‎và kệ họ làm thế nào.

801
00:50:59,806 --> 00:51:01,558
‎MÁY QUAY ẨN ĐƠN VỊ ĐIỀU TRA AL JAZEERA

802
00:51:02,684 --> 00:51:04,895
‎Nên tôi đoán để đẩy nhanh sản xuất,

803
00:51:04,978 --> 00:51:09,107
‎họ cho các thanh tra chất lượng,
‎quản lý chất lượng đứng ngoài cuộc.

804
00:51:10,275 --> 00:51:12,444
‎Thợ máy có thể đẩy nhanh công việc

805
00:51:12,527 --> 00:51:16,490
‎bằng cách làm việc,
‎rồi cứ thế nói với người bên cạnh:

806
00:51:16,573 --> 00:51:19,284
‎"Chấp thuận đi
‎để tôi có thể sang vị trí tiếp".

807
00:51:20,243 --> 00:51:24,456
‎Giữa tôi và anh thôi, hôm qua
‎họ chả chèn miếng chêm ở bộ phận hạ cánh.

808
00:51:24,539 --> 00:51:26,792
‎Ở chốt ngàm. Ca đêm không làm.

809
00:51:26,875 --> 00:51:28,126
‎Ôi chết tiệt.

810
00:51:28,210 --> 00:51:29,753
‎Họ nói ta chả có thời gian

811
00:51:30,253 --> 00:51:31,463
‎để mà chèn nó.

812
00:51:32,380 --> 00:51:37,344
‎Họ có chắc là một người lo chất lượng
‎cho gần như cả tòa nhà ở mỗi ca làm.

813
00:51:38,220 --> 00:51:41,223
‎Chúng tôi từng có 15 người.

814
00:51:42,891 --> 00:51:44,976
‎Tôi nhận được phàn nàn về mảnh vỡ.

815
00:51:45,936 --> 00:51:50,232
‎Mỗi ngày, chúng tôi tìm ra cả đống vớ vẩn
‎trên máy bay mà người ta để lại.

816
00:51:50,732 --> 00:51:52,901
‎Có bản vẽ, công cụ,

817
00:51:53,610 --> 00:51:54,736
‎cái chốt.

818
00:51:55,362 --> 00:51:57,280
‎Có chiếc 787 này,

819
00:51:57,906 --> 00:51:59,241
‎và sau chuyến bay thử,

820
00:51:59,741 --> 00:52:03,036
‎họ tìm thấy thang
‎bên trong phần đuôi thăng bằng ngang.

821
00:52:03,120 --> 00:52:06,998
‎Tất cả cần là cái thang đó
‎đổ lên bộ phận lắp ráp kích vít,

822
00:52:07,082 --> 00:52:09,543
‎và máy bay đó sẽ thành lịch sử.

823
00:52:12,838 --> 00:52:16,800
‎Đây là hình ảnh các mảnh vụn kim loại
‎trong các bó dây điện.

824
00:52:17,676 --> 00:52:21,680
‎Các mảnh này có thể
‎gây ra cháy hoặc chập mạch.

825
00:52:22,931 --> 00:52:24,891
‎Các phi cơ này bay bằng dây điện,

826
00:52:25,433 --> 00:52:28,103
‎nên nếu bị chập mạch,

827
00:52:28,186 --> 00:52:30,814
‎nó có thể gây ra
‎trục trặc trong thiết bị đo,

828
00:52:30,897 --> 00:52:34,901
‎trong bộ phận hạ cánh, mọi thứ
‎chạy bằng dây điện sẽ bị ảnh hưởng.

829
00:52:37,279 --> 00:52:39,072
‎Người tố cáo Boeing đã nói

830
00:52:39,156 --> 00:52:43,285
‎bất cứ ai báo cáo một vấn đề
‎ở nhà máy Nam Carolina

831
00:52:43,368 --> 00:52:44,452
‎thì hoặc bị đuổi,

832
00:52:45,495 --> 00:52:47,539
‎hoặc bị cho đi, hoặc bị chuyển đi.

833
00:52:49,457 --> 00:52:53,170
‎Lương của tôi bị giảm
‎vì đã viết mối lo chất lượng vào biên bản.

834
00:52:54,254 --> 00:52:57,924
‎Họ nói thẳng là họ không muốn có
‎bất cứ bằng chứng tài liệu nào

835
00:52:58,008 --> 00:53:00,677
‎để họ có thể vẫn phủ nhận tội trạng.

836
00:53:01,970 --> 00:53:04,014
‎Họ chả muốn ghi chép lại gì cả.

837
00:53:07,267 --> 00:53:11,062
‎BOEING - ĐẤT TƯ
‎CHỈ CÁN BỘ CÔNG NHÂN VIÊN ĐƯỢC PHÉP VÀO

838
00:53:16,735 --> 00:53:19,779
‎Có rất nhiều câu hỏi
‎vẫn chưa được trả lời,

839
00:53:19,863 --> 00:53:23,033
‎và Boeing vẫn chưa cung cấp
‎lấy một tài liệu nào.

840
00:53:23,116 --> 00:53:27,370
‎Tôi đang hy vọng họ sẽ tự nguyện cung cấp
‎các tài liệu chúng tôi yêu cầu

841
00:53:28,121 --> 00:53:29,873
‎trong tương lai không quá xa.

842
00:53:30,665 --> 00:53:32,667
‎Từ đầu cuộc điều tra,

843
00:53:33,168 --> 00:53:35,253
‎Boeing đã rất khó xử lý

844
00:53:35,337 --> 00:53:38,131
‎về mặt phỏng vấn và/hoặc tài liệu.

845
00:53:39,549 --> 00:53:43,178
‎Họ căn bản đã phớt lờ
‎các gia đình nạn nhân.

846
00:53:46,014 --> 00:53:49,226
‎Boeing chưa từng
‎liên lạc trực tiếp với chúng tôi.

847
00:53:50,644 --> 00:53:54,648
‎Nó thể hiện sự thiếu ăn năn,
‎thiếu trách nhiệm của họ.

848
00:53:55,440 --> 00:53:57,025
‎Và đúng là tức điên.

849
00:53:59,486 --> 00:54:03,615
‎Với họ thì là kinh doanh như thường.
‎Nhưng chúng tôi là những người

850
00:54:03,698 --> 00:54:07,994
‎cố đảm bảo các gia đình khác
‎không bao giờ phải chịu như chúng tôi.

851
00:54:08,078 --> 00:54:09,120
‎CON GÁI JOSEPH WAITHAKA

852
00:54:10,997 --> 00:54:16,294
‎Chúng tôi đã gặp, chả biết nữa,
‎55 nghị sĩ nam, nữ và thượng nghị sĩ.

853
00:54:17,671 --> 00:54:20,340
‎Khổ sở lắm. Bạn đi
‎và hồi tưởng lại chuyện này

854
00:54:21,049 --> 00:54:23,093
‎năm mươi lăm lần liên tiếp

855
00:54:24,761 --> 00:54:26,888
‎và nói về cái chết của con gái mình.

856
00:54:30,183 --> 00:54:34,688
‎Khi chúng tôi giơ ảnh những người thân yêu
‎đã mất lên, trong phòng điều trần,

857
00:54:34,771 --> 00:54:37,148
‎chúng tôi được bảo là không nên làm vậy.

858
00:54:37,232 --> 00:54:39,192
‎Chúng giống như biển phản đối.

859
00:54:40,277 --> 00:54:44,990
‎Bọn tôi nói: "Đó chả phải biển phản đối.
‎Mà là những người thân yêu của bọn tôi".

860
00:54:47,826 --> 00:54:52,372
‎Cá nhân tôi có lẽ
‎đã đến bảy phiên điều trần.

861
00:54:52,455 --> 00:54:55,792
‎Buổi chiều tốt lành.
‎Cảm ơn đã mời tôi làm chứng hôm nay.

862
00:54:56,334 --> 00:54:57,627
‎Tôi là Ed Pierson.

863
00:54:58,128 --> 00:55:01,006
‎Tôi tin vấn đề sản xuất ở nhà máy Renton

864
00:55:01,089 --> 00:55:04,175
‎có lẽ đã góp phần
‎vào hai vụ tai nạn bi thảm này.

865
00:55:04,843 --> 00:55:09,055
‎Tôi đã nhiều lần có văn bản chính thức
‎cảnh báo ban lãnh đạo Boeing,

866
00:55:09,139 --> 00:55:14,227
‎cụ thể là một lần trước vụ Lion Air,
‎và lần nữa trước vụ Ethiopian Airlines.

867
00:55:14,978 --> 00:55:16,813
‎Các cảnh báo đó đều bị phớt lờ.

868
00:55:18,315 --> 00:55:23,153
‎Chúng tôi đã nghe rất nhiều
‎lời làm chứng về chiếc 737 MAX,

869
00:55:23,820 --> 00:55:27,532
‎nhưng Ủy ban muốn có
‎tài liệu thực sự từ phía Boeing.

870
00:55:29,075 --> 00:55:31,745
‎Không nhận được tài liệu nào. Không gì cả.

871
00:55:31,828 --> 00:55:33,246
‎Chúng tôi hoàn toàn mong

872
00:55:33,330 --> 00:55:36,249
‎ở phiên điều trần sau,
‎mời Boeing dự Ủy ban này

873
00:55:36,333 --> 00:55:39,377
‎ngay khi chúng tôi
‎nắm rõ bằng chứng tài liệu

874
00:55:39,461 --> 00:55:43,673
‎mà cần đặt các câu hỏi có ý nghĩa,
‎rất mũi nhọn chúng tôi sẽ hỏi.

875
00:55:44,257 --> 00:55:48,428
‎Tôi thực sự bực.
‎Tôi nghĩ Boeing đang kéo dài.

876
00:55:50,430 --> 00:55:54,225
‎Khi nào ông sẽ nói với Boeing như một phần
‎của cuộc điều tra đang diễn ra?

877
00:55:54,309 --> 00:55:59,397
‎Tôi thực sự muốn có tài liệu từ Boeing
‎trước khi tôi gọi họ làm nhân chứng,

878
00:55:59,481 --> 00:56:01,858
‎để ta có thông tin có ý nghĩa ta muốn,

879
00:56:01,941 --> 00:56:04,444
‎mà không phải chỉ là
‎một chồng cao thế này.

880
00:56:05,528 --> 00:56:07,530
‎Quốc hội mong chờ các câu trả lời.

881
00:56:07,614 --> 00:56:10,617
‎Các gia đình nạn nhân
‎mong chờ các câu trả lời.

882
00:56:12,327 --> 00:56:16,998
‎Nhưng Boeing
‎đã chủ động cố ngăn email, tài liệu,

883
00:56:17,082 --> 00:56:20,377
‎bản ghi nhớ nội bộ lộ ra ngoài công chúng.

884
00:56:28,385 --> 00:56:32,389
‎Họ nói vụ rơi phi cơ là một tổ hợp sự kiện

885
00:56:32,472 --> 00:56:34,474
‎đều cùng xảy đến một cách kỳ lạ.

886
00:56:35,934 --> 00:56:36,976
‎Ở trường hợp này,

887
00:56:37,060 --> 00:56:41,189
‎một trong những sự kiện đó
‎là hồi Boeing mất đi lợi thế cạnh tranh.

888
00:56:42,440 --> 00:56:45,026
‎Ngày nay, Boeing đối mặt với sóng gió

889
00:56:45,110 --> 00:56:49,614
‎không phải do thời tiết, mà do đối thủ
‎nước ngoài có chút tham vọng rất lớn.

890
00:56:50,198 --> 00:56:53,993
‎Airbus giờ dẫn đầu thế giới
‎về chế tạo máy bay thương mại‎,

891
00:56:54,077 --> 00:56:58,123
‎một cái gai lớn trong mắt đối với nước Mỹ
‎và đối với tập đoàn Boeing.

892
00:56:59,124 --> 00:57:02,377
‎Những năm 2000, Airbus trên đà thành công.

893
00:57:03,169 --> 00:57:06,381
‎Họ có vài năm
‎bán nhiều máy bay hơn Boeing.

894
00:57:07,090 --> 00:57:08,800
‎Nó khiến người ta nhướng mày.

895
00:57:08,883 --> 00:57:12,095
‎Năm 1999, Boeing đã giao 620 máy bay.

896
00:57:12,178 --> 00:57:14,013
‎Năm ngoái là 285.

897
00:57:15,181 --> 00:57:17,600
‎Rồi vào năm 2010,

898
00:57:18,268 --> 00:57:21,229
‎Airbus đã giới thiệu chiếc A320neo.

899
00:57:24,274 --> 00:57:25,400
‎Với các hãng bay,

900
00:57:25,900 --> 00:57:30,864
‎mục đích cuối cùng
‎dĩ nhiên là tiết kiệm nhiên liệu tối đa.

901
00:57:31,739 --> 00:57:36,202
‎Một hãng hàng không
‎trả phần lớn chi phí cho nhiên liệu.

902
00:57:37,704 --> 00:57:40,039
‎Giá dầu đã đạt tới mức kỷ lục.

903
00:57:40,123 --> 00:57:43,418
‎Các hãng hàng không nói
‎ta cần tiết kiệm nhiên liệu ngay.

904
00:57:44,002 --> 00:57:45,462
‎Và Airbus đã làm được.

905
00:57:46,254 --> 00:57:47,672
‎Chiếc 320neo.

906
00:57:48,381 --> 00:57:51,009
‎Ông đã ghi
‎một cú ăn điểm trực tiếp hoàn toàn

907
00:57:51,092 --> 00:57:54,345
‎bằng cách quyết định ra đó

908
00:57:54,429 --> 00:57:56,097
‎và chào bán nó trước Boeing.

909
00:57:56,181 --> 00:58:01,060
‎Chưa máy bay nào trong lịch sử hàng không
‎từng bán nhanh và tốt đến vậy.

910
00:58:02,812 --> 00:58:03,813
‎Trở lại Chicago,

911
00:58:04,314 --> 00:58:07,525
‎chiếc neo giáng cho Boeing cơn hoảng sợ

912
00:58:08,151 --> 00:58:10,653
‎vì họ không có sẵn máy bay để cạnh tranh.

913
00:58:11,654 --> 00:58:13,907
‎Boeing đã nghĩ tới chiếc phi cơ mới,

914
00:58:14,407 --> 00:58:17,619
‎nhưng bảng giá sẽ đáng kể.

915
00:58:18,369 --> 00:58:20,955
‎Và họ không có đặc quyền

916
00:58:21,039 --> 00:58:23,708
‎lấy bảy, tám, mười năm

917
00:58:23,791 --> 00:58:25,960
‎để phát triển một máy bay mới toanh.

918
00:58:28,838 --> 00:58:29,881
‎Nên thay vào đó,

919
00:58:30,381 --> 00:58:33,510
‎họ quyết định cho thêm
‎động cơ tiết kiệm nhiên liệu

920
00:58:33,593 --> 00:58:35,929
‎vào mẫu 737 hiện có.

921
00:58:36,971 --> 00:58:38,598
‎Chúng tôi đang quyết định

922
00:58:39,098 --> 00:58:41,976
‎đầu tư vào dòng 737.

923
00:58:42,060 --> 00:58:44,437
‎Chúng tôi sẽ công bố chiếc 737 MAX.

924
00:58:45,647 --> 00:58:46,523
‎Chiếc 737 MAX…

925
00:58:46,606 --> 00:58:47,482
‎PHÓ CHỦ TỊCH

926
00:58:47,565 --> 00:58:52,070
‎…mang đến cho khách hàng hãng bay
‎của chúng tôi chiếc máy bay hiệu suất nhất

927
00:58:52,153 --> 00:58:54,113
‎trong phân khúc máy bay cánh đơn.

928
00:58:55,406 --> 00:58:56,616
‎Chúng tôi thất vọng.

929
00:58:57,116 --> 00:58:58,910
‎Chúng tôi muốn có máy bay mới.

930
00:58:59,452 --> 00:59:02,789
‎Chúng tôi thực sự tin chiếc 37 già nua rồi

931
00:59:02,872 --> 00:59:06,209
‎và chúng tôi đã bòn mót
‎hết mức có thể từ máy bay đó.

932
00:59:07,210 --> 00:59:09,712
‎Ý tôi là thiết kế đã hơn 40 năm rồi.

933
00:59:09,796 --> 00:59:11,297
‎CHUYẾN BAY 737 ĐẦU TIÊN
‎09/04/1967

934
00:59:15,051 --> 00:59:19,472
‎Chiếc 737 đã bay hơn bốn thập kỷ,

935
00:59:20,056 --> 00:59:23,101
‎và các phiên bản khác của chúng
‎đã được phát triển.

936
00:59:24,102 --> 00:59:25,979
‎Tốt hơn một chút về động cơ.

937
00:59:26,479 --> 00:59:27,897
‎Buồng lái số.

938
00:59:28,439 --> 00:59:29,732
‎Dài hơn chút.

939
00:59:30,608 --> 00:59:32,443
‎Chiếc 737 MAX

940
00:59:32,527 --> 00:59:37,323
‎được coi là phiên bản hơi cập nhật,
‎tiết kiệm nhiên liệu hơn

941
00:59:37,407 --> 00:59:38,616
‎của loại máy bay đó.

942
00:59:40,034 --> 00:59:41,536
‎Với một nhà sản xuất,

943
00:59:42,036 --> 00:59:45,415
‎cái lợi với các loại phái sinh này
‎như cách gọi chúng

944
00:59:45,498 --> 00:59:49,877
‎là chúng cần ít thời gian hơn
‎để được FAA chấp thuận.

945
00:59:52,046 --> 00:59:54,632
‎Và lợi ích thêm cho các hãng hàng không

946
00:59:54,716 --> 00:59:57,635
‎là có lẽ không cần
‎huấn luyện thêm cho phi công.

947
00:59:59,137 --> 01:00:02,640
‎Huấn luyện phi công là chi phí lớn
‎trong vận hành một hãng.

948
01:00:03,224 --> 01:00:07,353
‎Dù máy bay có đắt thế nào
‎nhưng con người mới là tốn nhất.

949
01:00:07,437 --> 01:00:10,940
‎Và huấn luyện phi công
‎là một miếng lớn của chiếc bánh đó.

950
01:00:12,442 --> 01:00:16,654
‎Nếu chiếc MAX hóa ra
‎quá khác so với chiếc 737 hiện tại,

951
01:00:17,447 --> 01:00:19,616
‎điều đó sẽ ngay lập tức kích hoạt

952
01:00:19,699 --> 01:00:21,492
‎báo động đỏ của FAA.

953
01:00:22,368 --> 01:00:26,664
‎Và yêu cầu huấn luyện mô phỏng bay
‎trên toàn phi đội với mọi phi công MAX.

954
01:00:28,750 --> 01:00:31,377
‎Ta nói tới
‎huấn luyện mô phỏng bay tận tâm.

955
01:00:32,003 --> 01:00:34,130
‎Đưa phi công ra khỏi đường bay.

956
01:00:34,213 --> 01:00:36,049
‎Không để họ chở khách.

957
01:00:36,591 --> 01:00:38,801
‎Đưa họ vào trung tâm huấn luyện

958
01:00:38,885 --> 01:00:42,013
‎và ngồi hai ngày gì đó
‎trong thiết bị mô phỏng.

959
01:00:43,556 --> 01:00:45,975
‎Khi Boeing thiết kế chiếc MAX,

960
01:00:46,476 --> 01:00:50,980
‎để vẫn cạnh tranh,
‎họ đã đảm bảo với các hãng hàng không

961
01:00:51,522 --> 01:00:54,442
‎là các phi công không cần
‎huấn luyện mô phỏng bay.

962
01:00:55,652 --> 01:00:57,028
‎Chiến lược đã hiệu quả.

963
01:00:57,737 --> 01:01:00,323
‎Chiếc 737 MAX bán tốt một cách hiện tượng.

964
01:01:01,199 --> 01:01:04,702
‎Boeing được đặt hàng
‎hàng trăm, hàng trăm máy bay.

965
01:01:04,786 --> 01:01:08,456
‎Đây là đơn hàng công ty lớn nhất
‎chúng tôi từng có

966
01:01:09,123 --> 01:01:11,084
‎về số lượng máy bay, cả giá trị…

967
01:01:11,167 --> 01:01:12,085
‎BOEING, PHÓ CHỦ TỊCH

968
01:01:12,168 --> 01:01:15,254
‎…của vụ này. Nên lại là
‎ngày lịch sử với chúng tôi.

969
01:01:17,048 --> 01:01:21,135
‎Boeing nghĩ họ có thể
‎làm dự án này rất nhanh và rất rẻ.

970
01:01:21,636 --> 01:01:23,429
‎Sẽ không tốn nhiều công sức.

971
01:01:24,222 --> 01:01:28,685
‎Họ chỉ nghĩ chút tới tinh chỉnh kết cấu,
‎có thể gắn một động cơ lên đó,

972
01:01:28,768 --> 01:01:30,603
‎kéo dài ra bộ phận hạ cánh,

973
01:01:30,687 --> 01:01:31,771
‎và thế là đi được.

974
01:01:34,732 --> 01:01:38,069
‎Vì có thể không có
‎huấn luyện thêm cho phi công,

975
01:01:38,778 --> 01:01:40,905
‎trong công ty có cả tấn động lực

976
01:01:40,988 --> 01:01:45,118
‎để hoặc là xây dựng thiết kế
‎không có khác biệt đáng kể,

977
01:01:46,119 --> 01:01:49,414
‎hoặc có thể che đậy
‎một thiết kế có sự khác biệt đáng kể.

978
01:02:10,476 --> 01:02:11,894
‎Chúng tôi phải trải qua

979
01:02:11,978 --> 01:02:15,606
‎các cuộc đàm phán rất dài dòng với Boeing

980
01:02:15,690 --> 01:02:17,233
‎để nhận được tài liệu.

981
01:02:18,025 --> 01:02:20,903
‎Chúng tôi đã mời
‎các luật sư Hạ viện tới đây,

982
01:02:21,487 --> 01:02:23,823
‎rồi cuối cùng chúng tôi cũng bắt đầu có

983
01:02:24,323 --> 01:02:28,828
‎tài liệu đầu tiên trong số hàng trăm ngàn
‎trang tài liệu họ đã đưa chúng tôi.

984
01:02:33,374 --> 01:02:35,460
‎Và nhân viên điều tra của tôi

985
01:02:35,543 --> 01:02:37,211
‎bắt đầu xem xét kỹ lưỡng.

986
01:02:41,716 --> 01:02:44,844
‎Hầu như mọi thứ đều được
‎đóng dấu "Độc quyền sở hữu",

987
01:02:44,927 --> 01:02:48,097
‎và mất chút thời gian
‎để đi đến một thỏa thuận

988
01:02:48,181 --> 01:02:51,851
‎để chúng tôi có thể tiết lộ
‎nội dung của các tài liệu đó.

989
01:02:54,645 --> 01:02:56,731
‎Và tôi nghĩ lý do là

990
01:02:56,814 --> 01:03:00,276
‎vì trên mặt họ đang rất đáng nguyền rủa.

991
01:03:01,652 --> 01:03:03,988
‎Trong đống tài liệu đồ sộ đó,

992
01:03:04,530 --> 01:03:06,783
‎có một tài liệu nói chi tiết.

993
01:03:08,534 --> 01:03:11,037
‎Bọn tôi phát hiện
‎một nhóm nhân viên Boeing

994
01:03:11,120 --> 01:03:15,583
‎đã tổ chức họp và bàn về hệ thống MCAS.

995
01:03:15,666 --> 01:03:16,918
‎6/7/13 - BIÊN BẢN HỌP

996
01:03:17,001 --> 01:03:18,044
‎Bản ghi nhớ này

997
01:03:18,127 --> 01:03:20,963
‎được Ủy ban phát hiện ra
‎và đây là giai đoạn đầu

998
01:03:21,047 --> 01:03:22,715
‎trong phát triển phi cơ này,

999
01:03:22,799 --> 01:03:27,220
‎tiết lộ rằng hệ thống MCAS
‎là một vấn đề với Boeing

1000
01:03:27,303 --> 01:03:28,679
‎từ lúc mới đầu.

1001
01:03:30,181 --> 01:03:31,974
‎Trở lại năm 2013

1002
01:03:32,058 --> 01:03:35,102
‎khi Boeing vừa mới bắt đầu chế tạo MAX,

1003
01:03:35,186 --> 01:03:38,648
‎họ đang gắn lại động cơ
‎vào khung máy bay 45 năm tuổi

1004
01:03:38,731 --> 01:03:41,984
‎bằng các động cơ khổng lồ,
‎tiết kiệm nhiên liệu mới này.

1005
01:03:42,485 --> 01:03:44,612
‎Vì các động cơ này lớn hơn,

1006
01:03:45,112 --> 01:03:49,158
‎chúng phải được đặt xa hơn về phía trước
‎và cao hơn trên cánh.

1007
01:03:49,826 --> 01:03:53,120
‎Nên Boeing đã lo máy bay

1008
01:03:53,204 --> 01:03:56,457
‎sẽ bị đầu mũi lên quá nhiều,

1009
01:03:57,041 --> 01:03:59,252
‎rồi máy bay có thể tròng trành.

1010
01:04:00,419 --> 01:04:03,047
‎Vậy là nếu nó bắt đầu hất lên,

1011
01:04:03,130 --> 01:04:06,968
‎MCAS được thiết kế
‎để giúp phi công cân bằng máy bay.

1012
01:04:09,512 --> 01:04:13,474
‎Vấn đề là MCAS là hệ thống mới đáng kể

1013
01:04:13,558 --> 01:04:18,187
‎và có thể nhắc FAA
‎cần một chút huấn luyện thêm.

1014
01:04:19,021 --> 01:04:21,858
‎Vậy giải pháp trong bản ghi nhớ này là gì?

1015
01:04:23,067 --> 01:04:26,821
‎Họ nói: "Nếu ta nhấn mạnh
‎MCAS là chức năng mới,

1016
01:04:27,488 --> 01:04:30,867
‎có lẽ có tác động
‎về chứng nhận và huấn luyện lớn hơn".

1017
01:04:32,034 --> 01:04:35,454
‎Ai ở Boeing cũng biết
‎không thể huấn luyện lại cho phi công

1018
01:04:35,538 --> 01:04:38,082
‎dù có làm gì,
‎thay đổi máy bay này thế nào,

1019
01:04:38,165 --> 01:04:42,295
‎ta phải giả vờ
‎nó vẫn giống với chiếc tiền nhiệm.

1020
01:04:44,255 --> 01:04:46,090
‎Nên họ đã quyết định:

1021
01:04:46,173 --> 01:04:50,553
‎"Bên ngoài, ta sẽ thông báo đây là
‎phần bổ trợ cho bộ cân bằng tốc độ".

1022
01:04:51,304 --> 01:04:56,142
‎Bộ cân bằng tốc độ là hệ thống hiện có
‎mà các phi công đã được huấn luyện rồi.

1023
01:04:57,351 --> 01:05:00,938
‎"Bên trong thì tiếp tục
‎dùng chữ viết tắt MCAS".

1024
01:05:02,565 --> 01:05:04,650
‎Họ đã quyết định sẽ che giấu

1025
01:05:04,734 --> 01:05:09,614
‎sự tồn tại của hệ thống MCAS
‎với người ngoài Boeing.

1026
01:05:12,700 --> 01:05:15,328
‎Ngay khi những tài liệu này
‎được công khai,

1027
01:05:15,411 --> 01:05:20,458
‎nó cho thấy có nhiều
‎vấn đề to lớn khuấy đục bên dưới,

1028
01:05:21,042 --> 01:05:25,171
‎và một đặc điểm phổ biến
‎bên trong Boeing về hành vi gian dối.

1029
01:05:26,547 --> 01:05:28,382
‎Bằng chứng tiếp theo này

1030
01:05:28,466 --> 01:05:32,094
‎là một trong những
‎tài liệu riêng quan trọng nhất

1031
01:05:32,178 --> 01:05:35,765
‎liên quan tới thiết kế của máy bay
‎và hệ thống MCAS.

1032
01:05:37,058 --> 01:05:41,062
‎Nó cho thấy MCAS đã thay đổi
‎trong quá trình thiết kế.

1033
01:05:41,145 --> 01:05:42,480
‎HAI THAY ĐỔI CẦN CÓ VỚI MCAS

1034
01:05:42,563 --> 01:05:46,025
‎Cuối cùng Boeing không có
‎cùng hệ thống như lúc bắt đầu.

1035
01:05:47,234 --> 01:05:49,987
‎Lúc đầu, nó trở nên mạnh hơn nhiều.

1036
01:05:51,989 --> 01:05:55,868
‎Mãi đến khi Boeing thử nghiệm bay,
‎họ mới nhận ra

1037
01:05:55,952 --> 01:05:59,497
‎họ thực sự phải mở rộng
‎cơ chế của hệ thống MCAS.

1038
01:06:00,331 --> 01:06:02,166
‎Mới đầu họ nghĩ nó sẽ chỉ

1039
01:06:02,249 --> 01:06:04,835
‎dành cho lúc máy bay ở tốc độ cao.

1040
01:06:06,253 --> 01:06:09,465
‎Nhưng rõ ràng là MAX cũng cần MCAS

1041
01:06:09,548 --> 01:06:12,718
‎khi máy bay đang bay ở tốc độ thấp.

1042
01:06:14,095 --> 01:06:16,639
‎Và chính sự chuyển đổi
‎xử lý tốc độ thấp này

1043
01:06:16,722 --> 01:06:19,642
‎đã khiến hệ thống đáng kể hơn nhiều.

1044
01:06:19,725 --> 01:06:21,477
‎MCAS ĐƯỢC MỞ RỘNG ĐÁNG KỂ

1045
01:06:21,560 --> 01:06:24,397
‎Kết quả là MCAS có nhiều sức mạnh hơn.

1046
01:06:25,439 --> 01:06:29,527
‎Nên nó có thể tạo ra chuyển động
‎đuôi thăng bằng ngang lớn hơn,

1047
01:06:30,027 --> 01:06:33,364
‎việc đó có thể đẩy
‎đầu mũi máy bay xuống rất nhanh.

1048
01:06:38,285 --> 01:06:40,871
‎Ngoài tăng sức mạnh cho hệ thống,

1049
01:06:41,580 --> 01:06:45,459
‎có một thay đổi thứ hai còn có vấn đề hơn.

1050
01:06:46,293 --> 01:06:50,464
‎Boeing đã thay đổi hệ thống MCAS
‎để chỉ sử dụng một cảm biến

1051
01:06:51,007 --> 01:06:51,841
‎thay vì hai.

1052
01:06:55,136 --> 01:06:58,431
‎Hóa ra hệ thống mạnh hơn này

1053
01:06:58,514 --> 01:07:02,351
‎chỉ có một cảm biến góc tấn điều khiển.

1054
01:07:03,519 --> 01:07:06,689
‎Hệ thống MCAS tới hạn an toàn.

1055
01:07:07,398 --> 01:07:08,607
‎Và trên máy bay,

1056
01:07:08,691 --> 01:07:13,654
‎bạn chưa bao giờ từng có
‎hệ thống tới hạn an toàn

1057
01:07:13,738 --> 01:07:15,614
‎có một điểm thất bại duy nhất.

1058
01:07:17,116 --> 01:07:18,701
‎Các cảm biến góc tấn

1059
01:07:19,201 --> 01:07:21,620
‎nhô ra khỏi hai rìa thân máy bay,

1060
01:07:21,704 --> 01:07:22,788
‎gần với buồng lái.

1061
01:07:23,789 --> 01:07:27,877
‎Nếu quả bóng Mylar mừng sinh nhật
‎bị kẹt trên cánh quạt đó

1062
01:07:27,960 --> 01:07:30,171
‎thì nó trở thành không đáng tin.

1063
01:07:32,048 --> 01:07:34,925
‎Tin hay không
‎thì ta hay lao vào bóng bay, chim

1064
01:07:35,843 --> 01:07:39,722
‎và tất cả những thứ này
‎đều không thường thấy.

1065
01:07:41,599 --> 01:07:44,727
‎Nếu cảm biến đó bị hỏng hoặc lỗi,

1066
01:07:44,810 --> 01:07:48,439
‎nó sẽ gửi thông báo sai cho hệ thống MCAS,

1067
01:07:48,522 --> 01:07:51,901
‎rồi hệ thống cố chiếm
‎quyền kiểm soát máy bay từ phi công.

1068
01:07:53,694 --> 01:07:57,782
‎Người ở Boeing không hề thông báo điều này

1069
01:07:58,282 --> 01:08:03,370
‎cho kỹ sư FAA có nhiệm vụ giám sát,

1070
01:08:03,954 --> 01:08:05,956
‎và phải, lẽ ra nên được thông báo.

1071
01:08:06,457 --> 01:08:08,459
‎FAA không được thông báo.

1072
01:08:09,376 --> 01:08:11,504
‎Thường thì có cuộc đàm phán liên tục

1073
01:08:12,004 --> 01:08:15,257
‎giữa bên quản lý và bên bị quản lý

1074
01:08:15,341 --> 01:08:17,843
‎về những phần sẽ thay đổi của máy bay.

1075
01:08:19,428 --> 01:08:21,430
‎Nhưng trong trường hợp của Boeing,

1076
01:08:21,514 --> 01:08:23,599
‎họ có văn hóa che giấu,

1077
01:08:24,100 --> 01:08:28,187
‎cố tình che giấu về hệ thống MCAS.

1078
01:08:29,688 --> 01:08:32,149
‎Và bằng chứng cứ chất thành núi.

1079
01:08:36,487 --> 01:08:39,073
‎Các tờ phối hợp là tài liệu kỹ thuật

1080
01:08:39,156 --> 01:08:41,867
‎được viết ra để lưu trữ thông tin.

1081
01:08:41,951 --> 01:08:43,743
‎TỜ PHỐI HỢP

1082
01:08:43,828 --> 01:08:46,705
‎Tờ phối hợp này ghi lại

1083
01:08:46,788 --> 01:08:48,832
‎lịch sử của MCAS.

1084
01:08:50,376 --> 01:08:55,005
‎Đây cơ bản là về vấn đề an toàn
‎được nội bộ Boeing phân tích,

1085
01:08:55,673 --> 01:08:57,675
‎và phần liên quan nhất của nó

1086
01:08:58,175 --> 01:09:01,470
‎giải quyết việc phi công
‎có thể phản ứng nhanh thế nào

1087
01:09:01,554 --> 01:09:03,346
‎nếu hệ thống bị loạn.

1088
01:09:03,430 --> 01:09:05,890
‎ĐỘC QUYỀN SỞ HỮU CỦA BOEING

1089
01:09:05,975 --> 01:09:08,810
‎Tôi chưa từng thấy
‎tờ phối hợp chi tiết thế này.

1090
01:09:13,189 --> 01:09:14,024
‎ĐÁNH GIÁ NGUY CƠ

1091
01:09:14,108 --> 01:09:17,236
‎Bằng huấn luyện cho phi công
‎nhận ra sự mất kiểm soát,

1092
01:09:17,319 --> 01:09:20,698
‎một kịch bản thời gian phản ứng
‎lớn hơn mười giây

1093
01:09:20,781 --> 01:09:22,741
‎nhận thấy sự thất bại thê thảm.

1094
01:09:24,493 --> 01:09:26,078
‎Nên nếu không phản ứng

1095
01:09:26,162 --> 01:09:28,205
‎dưới mười giây

1096
01:09:28,788 --> 01:09:32,292
‎đối với tình huống này,
‎bạn không thể lên trở lại.

1097
01:09:33,085 --> 01:09:34,295
‎Mười giây,

1098
01:09:35,171 --> 01:09:37,965
‎thật là nực cười.

1099
01:09:40,301 --> 01:09:43,261
‎Nhưng vấn đề ở đây
‎không chỉ là thời gian phản ứng.

1100
01:09:43,761 --> 01:09:46,557
‎Vấn đề ở đây là khái niệm
‎"huấn luyện phi công".

1101
01:09:47,850 --> 01:09:51,895
‎Nó nói: "Bằng cách huấn luyện cho phi công
‎nhận ra sự mất kiểm soát".

1102
01:09:52,688 --> 01:09:55,774
‎Ý họ là ta không thể cứ thế
‎ném phi công vào việc này

1103
01:09:55,858 --> 01:09:58,485
‎mà không hề biết về hệ thống.

1104
01:09:59,278 --> 01:10:03,657
‎Và đó là cái "bắt được" thực sự
‎ngay ở báo cáo này.

1105
01:10:04,825 --> 01:10:10,039
‎Phi công cần được huấn luyện về MCAS
‎để có thể tránh làm chết người.

1106
01:10:11,582 --> 01:10:14,001
‎Và Boeing biết chính là điều này.

1107
01:10:15,711 --> 01:10:17,963
‎Nhưng không hề có huấn luyện phi công.

1108
01:10:22,927 --> 01:10:27,556
‎Chúng tôi đưa tin
‎và đã đưa ra bản ghi nhớ và tài liệu

1109
01:10:27,640 --> 01:10:31,352
‎tiết lộ điểm yếu,
‎phần ẩn dưới của công ty.

1110
01:10:32,436 --> 01:10:37,566
‎Trong thông báo nội bộ của Boeing
‎vào ngày 28 tháng 03 năm 2017 này,

1111
01:10:38,150 --> 01:10:41,987
‎trưởng phi công kỹ thuật
‎cho chiếc 737 MAX viết:

1112
01:10:42,488 --> 01:10:45,324
‎"Tôi muốn nhấn mạnh tầm quan trọng
‎của việc giữ vững lập trường

1113
01:10:45,407 --> 01:10:49,745
‎là sẽ không cần bất kỳ
‎loại huấn luyện mô phỏng bay nào.

1114
01:10:50,746 --> 01:10:53,624
‎Boeing sẽ không cho phép điều đó xảy ra.

1115
01:10:54,375 --> 01:10:58,629
‎Ta sẽ mặt đối mặt với người quản lý nào
‎cố đưa ra yêu cầu đó".

1116
01:11:00,214 --> 01:11:01,799
‎Bi kịch của nó là

1117
01:11:01,882 --> 01:11:05,552
‎một vài email này thực sự là
‎cuộc nói chuyện với hãng Lion Air.

1118
01:11:06,512 --> 01:11:09,765
‎Trong một cuộc trao đổi email
‎ngày 06 tháng 06 năm 2017

1119
01:11:10,266 --> 01:11:12,559
‎xảy ra một năm trước vụ tai nạn,

1120
01:11:13,060 --> 01:11:16,689
‎Lion Air nói thực tế không tốt hơn sao?

1121
01:11:16,772 --> 01:11:19,733
‎Không phải an toàn hơn
‎khi có huấn luyện thêm sao?

1122
01:11:20,401 --> 01:11:23,487
‎Chúng tôi muốn nhiều hơn đề xuất của anh.

1123
01:11:24,780 --> 01:11:28,617
‎Và Boeing viết thẳng ra:
‎"Dĩ nhiên chẳng có lý do

1124
01:11:28,701 --> 01:11:31,954
‎cần đến thiết bị mô phỏng MAX
‎để bắt đầu bay chiếc MAX".

1125
01:11:33,622 --> 01:11:37,293
‎Nếu họ nói sức mạnh thật của MCAS là gì

1126
01:11:37,960 --> 01:11:42,881
‎thì sẽ cần huấn luyện mô phỏng bay
‎toàn phi đội cho tất cả phi công 737 MAX.

1127
01:11:44,008 --> 01:11:47,136
‎Thay vào đó, Boeing thực sự
‎đã cười nhạo Lion Air,

1128
01:11:47,720 --> 01:11:50,681
‎cười nhạo họ vì muốn có
‎huấn luyện mô phỏng bay.

1129
01:11:50,764 --> 01:11:52,558
‎VÌ SỰ NGU DỐT CỦA CHÍNH HỌ

1130
01:11:52,641 --> 01:11:55,477
‎Boeing hẳn là đã chỉ trích họ.

1131
01:11:56,103 --> 01:12:00,441
‎Anh không được tổ chức huấn luyện
‎mô phỏng bay. Không được làm vậy.

1132
01:12:00,524 --> 01:12:02,609
‎Nó tốn tiền. Chúng tôi mất tiền.

1133
01:12:03,527 --> 01:12:04,820
‎Họ đã nói tới

1134
01:12:04,903 --> 01:12:08,741
‎"lừa tâm trí kiểu Jedi
‎cơ quan quản lý" khắp thế giới

1135
01:12:09,408 --> 01:12:11,201
‎chấp nhận tiêu chuẩn

1136
01:12:11,285 --> 01:12:14,705
‎không cần huấn luyện mô phỏng bay.

1137
01:12:15,664 --> 01:12:19,335
‎Vậy là ta có nhiệm vụ phản ứng
‎trong chưa đầy mười giây

1138
01:12:19,835 --> 01:12:24,131
‎với một hệ thống chưa từng có
‎trên mọi máy bay ta từng bay trước đây.

1139
01:12:25,090 --> 01:12:30,054
‎Boeing biết có một con quái vật
‎đang chờ các phi công

1140
01:12:30,137 --> 01:12:31,430
‎trong hệ thống MCAS

1141
01:12:32,222 --> 01:12:35,768
‎nhưng họ âm mưu không tổ chức huấn luyện.

1142
01:12:37,353 --> 01:12:38,187
‎Đúng là

1143
01:12:39,229 --> 01:12:40,856
‎táng tận lương tâm với tôi.

1144
01:12:41,357 --> 01:12:42,816
‎Đúng là…

1145
01:12:43,901 --> 01:12:44,735
‎Thật điên rồ.

1146
01:12:49,031 --> 01:12:51,450
‎Cuối cùng, Boeing đã thành công,

1147
01:12:52,326 --> 01:12:55,245
‎và khi máy bay
‎được chuyển giao cho các hãng bay,

1148
01:12:55,329 --> 01:12:58,707
‎bên ngoài không hiện ra

1149
01:12:59,208 --> 01:13:02,461
‎là có vấn đề gì
‎về căn bản với chiếc phi cơ.

1150
01:13:04,046 --> 01:13:07,007
‎Ý tôi là họ đang bán hàng khắp thế giới.

1151
01:13:09,802 --> 01:13:11,220
‎ĐẶT 175 CHIẾC BOEING MỚI

1152
01:13:11,303 --> 01:13:14,431
‎Boeing đã bán hơn 5.000 chiếc MAX.

1153
01:13:15,015 --> 01:13:16,266
‎Một con số khó tin.

1154
01:13:16,350 --> 01:13:17,559
‎CÁC ĐƠN HÀNG 737 MAX

1155
01:13:17,643 --> 01:13:20,813
‎Nó thực sự là sản phẩm
‎đã đưa hiệu quả tài chính

1156
01:13:21,313 --> 01:13:24,358
‎ở phố Wall lên tới một mức
‎Boeing chưa từng thấy.

1157
01:13:25,275 --> 01:13:27,236
‎Lợi nhuận của Boeing đã tăng vọt.

1158
01:13:28,112 --> 01:13:30,697
‎Giá trị cổ phiếu tăng vọt nóc nhà.

1159
01:13:31,573 --> 01:13:33,242
‎Và đó là toàn bộ ý tưởng.

1160
01:13:33,826 --> 01:13:37,162
‎Hiệu suất được đánh giá
‎theo lợi tức hằng quý,

1161
01:13:37,871 --> 01:13:39,248
‎và MAX đã làm được.

1162
01:13:40,582 --> 01:13:42,084
‎Chiếc 737 MAX

1163
01:13:42,167 --> 01:13:46,380
‎sẽ là phiếu ăn lớn cho Boeing
‎trong nhiều thập kỷ tới.

1164
01:13:46,463 --> 01:13:49,174
‎Đây là công ty mà…
‎Phải, 500 là con số hợp lý.

1165
01:13:49,258 --> 01:13:52,177
‎Và nó được coi là điều chắc chắn.

1166
01:13:57,850 --> 01:14:00,561
‎Giá trị chưa từng thấy
‎đối với các khách hàng

1167
01:14:00,644 --> 01:14:03,647
‎về mặt tiết kiệm nhiên liệu,
‎về mặt đáng tin cậy,

1168
01:14:03,730 --> 01:14:05,315
‎về khả năng bảo trì.

1169
01:14:05,399 --> 01:14:07,860
‎Chúng tôi đã làm gì? Tạo ra chiếc máy bay

1170
01:14:07,943 --> 01:14:11,738
‎sẽ vượt ngoài
‎mong đợi của họ bằng mọi cách.

1171
01:14:13,532 --> 01:14:16,785
‎Ai cũng tưởng thời gian tốt đẹp
‎sẽ chả bao giờ kết thúc.

1172
01:14:20,080 --> 01:14:23,125
‎Rồi tháng 10 năm 2018, nó đã kết thúc.

1173
01:14:23,208 --> 01:14:24,710
‎NGÀY 29 THÁNG 10 NĂM 2018

1174
01:14:32,217 --> 01:14:36,305
‎Các phi công Lion Air không những
‎không biết cơ chế của hệ thống này,

1175
01:14:36,388 --> 01:14:38,724
‎mà còn chẳng biết tên của hệ thống này.

1176
01:14:39,266 --> 01:14:43,854
‎Họ còn chẳng biết
‎có hệ thống MCAS trên chiếc phi cơ.

1177
01:14:47,107 --> 01:14:50,444
‎Bạn vừa đưa máy bay lên không
‎và đột nhiên, bùm,

1178
01:14:50,527 --> 01:14:53,530
‎mọi chuông, cảnh báo, còi
‎và bộ rung cần điều khiển này đều kêu.

1179
01:14:53,614 --> 01:14:54,656
‎Tốc độ bay thấp.

1180
01:14:55,449 --> 01:14:59,453
‎Một cảm biến góc tấn
‎hoặc là lỗi, hoặc là hỏng,

1181
01:14:59,536 --> 01:15:02,456
‎đang gửi tín hiệu xấu đến buồng lái.

1182
01:15:02,539 --> 01:15:04,833
‎Chắc chắn sẽ mất nhiều hơn vài giây

1183
01:15:04,917 --> 01:15:07,503
‎để các phi công
‎xác định nguyên nhân là gì.

1184
01:15:09,171 --> 01:15:12,257
‎Rồi ngay khi các cánh được thu lại,

1185
01:15:13,592 --> 01:15:15,928
‎MCAS đã được kích hoạt.

1186
01:15:19,348 --> 01:15:20,933
‎Chạy đồng hồ rồi nhỉ?

1187
01:15:21,016 --> 01:15:23,101
‎Một Mississippi, hai Mississippi,

1188
01:15:23,185 --> 01:15:24,269
‎ba Mississippi…

1189
01:15:27,231 --> 01:15:31,026
‎Cái cách MCAS cứ đẩy đầu mũi máy bay xuống

1190
01:15:31,527 --> 01:15:32,903
‎thật điên rồ.

1191
01:15:32,986 --> 01:15:35,656
‎Và các phi công không bao giờ biết

1192
01:15:35,739 --> 01:15:37,866
‎nó đang cố giết họ.

1193
01:15:38,659 --> 01:15:39,952
‎Địa hình.

1194
01:15:40,035 --> 01:15:41,828
‎Kéo lên.

1195
01:15:44,957 --> 01:15:46,375
‎Bạn có mười giây

1196
01:15:48,085 --> 01:15:49,920
‎là điều không thể.

1197
01:15:51,880 --> 01:15:54,591
‎Nên về cơ bản, mười giây là bạn chết.

1198
01:15:58,178 --> 01:15:59,429
‎Địa hình.

1199
01:15:59,513 --> 01:16:01,223
‎Kéo lên.

1200
01:16:20,242 --> 01:16:23,495
‎Giờ ta biết
‎trong vòng vài ngày sau vụ tai nạn,

1201
01:16:23,579 --> 01:16:25,455
‎Boeing đã biết vấn đề là gì.

1202
01:16:27,291 --> 01:16:28,709
‎Biết anh ấy đối mặt gì,

1203
01:16:28,792 --> 01:16:31,503
‎chồng tôi phải trải qua gì
‎trong chuyến bay đó.

1204
01:16:33,589 --> 01:16:36,258
‎Boeing đã biết có vấn đề gì với MCAS.

1205
01:16:37,217 --> 01:16:38,969
‎Đâu phải họ không nhận ra.

1206
01:16:41,138 --> 01:16:43,181
‎Nên có tinh thần trách nhiệm chứ.

1207
01:16:46,351 --> 01:16:47,686
‎Ở nước Mỹ này,

1208
01:16:47,769 --> 01:16:51,064
‎họ chưa từng nghiêm túc cân nhắc
‎việc cấm bay phi cơ này.

1209
01:16:52,149 --> 01:16:54,151
‎Sau vụ tai nạn đầu tiên,

1210
01:16:54,651 --> 01:16:56,361
‎Boeing chỉ toàn nói về

1211
01:16:56,445 --> 01:17:00,240
‎ta có thể biện hộ thế nào
‎để máy bay đó tiếp tục bay?

1212
01:17:02,534 --> 01:17:06,705
‎Chúng tôi không hề biết lúc đó,
‎sau vụ tai nạn của Lion Air,

1213
01:17:06,788 --> 01:17:10,417
‎FAA đã làm một phân tích rất kỹ thuật

1214
01:17:10,500 --> 01:17:11,585
‎được gọi là TARAM.

1215
01:17:12,836 --> 01:17:14,504
‎TARAM. T-A-R-A-M.

1216
01:17:14,588 --> 01:17:17,841
‎Phương pháp
‎đánh giá rủi ro phi cơ vận tải.

1217
01:17:17,924 --> 01:17:19,134
‎ĐÁNH GIÁ RỦI RO ĐỊNH LƯỢNG

1218
01:17:19,217 --> 01:17:22,512
‎Họ đã ước tính
‎nếu không khắc phục, có thể có

1219
01:17:22,596 --> 01:17:27,267
‎thêm 15 vụ rơi chiếc phi cơ này
‎trong suốt sự tồn tại của nó.

1220
01:17:29,728 --> 01:17:34,399
‎Họ ước tính có thể có nhiều nhất
‎một vụ tai nạn chết người

1221
01:17:34,483 --> 01:17:37,027
‎cứ hai năm một lần với một chiếc MAX.

1222
01:17:38,236 --> 01:17:42,199
‎Nó biến MAX thành máy bay hiện đại
‎nguy hiểm nhất từng được chế tạo.

1223
01:17:46,328 --> 01:17:48,872
‎Lúc đó, không ai nghe nói tới báo cáo này.

1224
01:17:50,123 --> 01:17:51,541
‎Nó không được công khai.

1225
01:17:53,001 --> 01:17:57,255
‎Nhưng ta đã xác minh
‎là Boeing đã biết kết quả

1226
01:17:57,339 --> 01:18:00,300
‎cùng thời điểm FAA biết về nó.

1227
01:18:00,384 --> 01:18:02,010
‎TỔNG RỦI RO PHI ĐỘI KHÔNG CHỈNH SỬA

1228
01:18:02,094 --> 01:18:03,512
‎Boeing lấy lý lẽ

1229
01:18:03,595 --> 01:18:07,057
‎là không bao giờ có thể
‎thực sự dự đoán được thời điểm

1230
01:18:07,140 --> 01:18:08,266
‎của vụ tai nạn tới,

1231
01:18:08,975 --> 01:18:11,937
‎và họ sẽ cho phát triển, thử nghiệm

1232
01:18:12,437 --> 01:18:16,274
‎và bổ sung rất nhanh bản sửa lỗi phần mềm.

1233
01:18:17,943 --> 01:18:21,405
‎Và cuối cùng,
‎FAA đã chấp nhận lý lẽ của Boeing.

1234
01:18:23,615 --> 01:18:27,035
‎Có vài người ở Boeing
‎đã rung chuông cảnh báo

1235
01:18:27,119 --> 01:18:28,370
‎nhưng đều bị phớt lờ.

1236
01:18:29,705 --> 01:18:31,498
‎Ở văn phòng điều hành trên đó,

1237
01:18:31,581 --> 01:18:35,085
‎họ đang xem giá cổ phiếu
‎và tính toán lợi tức chia thêm.

1238
01:18:36,962 --> 01:18:39,589
‎Chỉ mới sáu tuần sau vụ tai nạn Lion Air,

1239
01:18:39,673 --> 01:18:43,051
‎Ban giám đốc Boeing quyết định
‎tăng cường mua lại cổ phiếu

1240
01:18:43,135 --> 01:18:44,386
‎và tăng cổ tức.

1241
01:18:45,137 --> 01:18:47,264
‎Hoàn toàn chả để ý chuyện đã xảy ra.

1242
01:18:47,347 --> 01:18:49,182
‎Tất cả khách hàng của chúng tôi

1243
01:18:49,266 --> 01:18:52,477
‎đang bay mọi chiếc MAX của họ
‎hằng ngày quanh thế giới.

1244
01:18:52,561 --> 01:18:55,522
‎Máy bay an toàn
‎và chúng tôi rất tự tin về điều đó.

1245
01:18:58,066 --> 01:19:00,318
‎Đó là văn hóa tập đoàn họ đã xây dựng.

1246
01:19:00,402 --> 01:19:01,778
‎Đó là lòng tham của họ.

1247
01:19:03,447 --> 01:19:06,158
‎Lợi nhuận quan trọng
‎hơn sinh mạng con người ư?

1248
01:19:23,300 --> 01:19:25,635
‎Ngay khi họ nhận được báo cáo TARAM,

1249
01:19:26,344 --> 01:19:28,847
‎Boeing lẽ ra nên cấm bay chiếc MAX.

1250
01:19:30,098 --> 01:19:31,433
‎Họ đã không làm vậy.

1251
01:19:33,560 --> 01:19:37,355
‎Nó là sau vụ tai nạn của Lion Air,
‎trước khi con gái tôi mất.

1252
01:19:38,648 --> 01:19:40,358
‎Họ để nó bay lên không trung.

1253
01:19:43,320 --> 01:19:47,157
‎Tôi nghĩ đó là
‎phần đáng lo ngại và lộ rõ nhất

1254
01:19:47,240 --> 01:19:48,325
‎của cả câu chuyện.

1255
01:19:49,659 --> 01:19:54,122
‎Boeing đã làm việc
‎hoàn toàn nhỏ nhất họ có thể làm

1256
01:19:54,748 --> 01:19:58,001
‎để đối phó với tình huống này.
‎Mức tối thiểu hoàn toàn.

1257
01:19:59,503 --> 01:20:04,299
‎Cơ bản là họ đang đánh cược
‎vấn đề này sẽ không tái diễn

1258
01:20:04,800 --> 01:20:07,511
‎trước khi có thể bổ sung bản sửa lâu dài.

1259
01:20:09,262 --> 01:20:11,932
‎Và dĩ nhiên đó hóa ra là
‎sai lầm chết người.

1260
01:20:15,894 --> 01:20:18,480
‎Đúng là một câu chuyện kinh khủng.

1261
01:20:33,995 --> 01:20:37,123
‎Việc Boeing không thể làm mọi thứ có thể

1262
01:20:37,207 --> 01:20:41,044
‎để ngăn vụ tai nạn thứ hai
‎đã làm khổ cuộc sống của chúng tôi.

1263
01:20:42,295 --> 01:20:44,798
‎Đây đâu chỉ về Samya
‎và gia đình chúng tôi,

1264
01:20:44,881 --> 01:20:48,009
‎mà là về những người đã chết
‎trên những chuyến bay đó.

1265
01:20:49,636 --> 01:20:52,681
‎Nên vào tháng 10 năm 2019,

1266
01:20:52,764 --> 01:20:56,601
‎khi Muilenburg có lịch ra làm chứng
‎ở phiên điều trần Thượng viện,

1267
01:20:57,477 --> 01:21:00,188
‎chúng tôi đều rất có động lực đến đó.

1268
01:21:02,065 --> 01:21:05,819
‎NGÀY 29 THÁNG 10 NĂM 2019

1269
01:21:05,902 --> 01:21:07,654
‎Muilenburg bước vào,

1270
01:21:08,154 --> 01:21:09,239
‎và trong giây lát,

1271
01:21:09,990 --> 01:21:12,325
‎ông ta liếc nhìn bọn tôi, các gia đình,

1272
01:21:13,910 --> 01:21:16,538
‎nhưng ông ta không hề
‎thực sự nhìn chúng tôi.

1273
01:21:24,045 --> 01:21:26,089
‎Rất nhiều lời khai hôm đó

1274
01:21:26,840 --> 01:21:30,135
‎là về thông báo nội bộ của Boeing.

1275
01:21:31,511 --> 01:21:33,805
‎Ông là giám đốc điều hành,
‎trách nhiệm là của ông.

1276
01:21:33,889 --> 01:21:35,599
‎Ông đã đọc tài liệu này chưa?

1277
01:21:36,224 --> 01:21:40,854
‎Và làm sao đội của ông
‎không đầu bốc hỏa chạy vào

1278
01:21:41,646 --> 01:21:43,857
‎mà nói: "Ta có vấn đề thực sự ở đây".

1279
01:21:44,399 --> 01:21:48,236
‎Thượng nghị sĩ, khi được biết
‎về sự tồn tại của loại tài liệu này,

1280
01:21:48,320 --> 01:21:52,741
‎tôi tin cậy luật sư của chúng tôi
‎đã cung cấp nó cho cơ quan có thẩm quyền.

1281
01:21:52,824 --> 01:21:54,576
‎Sao ông không nói:

1282
01:21:54,659 --> 01:21:57,078
‎"Ta cần tìm hiểu chính xác chuyện gì,

1283
01:21:57,162 --> 01:22:00,373
‎không phải sau mọi phiên điều trần,
‎sau mọi sức ép,

1284
01:22:00,457 --> 01:22:03,543
‎mà vì những người đã chết,
‎ta nào muốn ai chết nữa".

1285
01:22:03,627 --> 01:22:05,754
‎Thưa Thượng nghị sĩ, như ông đã nói,

1286
01:22:06,880 --> 01:22:10,342
‎mãi gần đây tôi mới thấy chi tiết
‎về cuộc trao đổi này.

1287
01:22:10,926 --> 01:22:14,387
‎Gia đình chúng tôi lúc đó
‎vẫn chả nghe gì từ phía Boeing.

1288
01:22:15,597 --> 01:22:18,308
‎Chúng tôi đã nghe Dennis Muilenburg

1289
01:22:19,059 --> 01:22:24,689
‎xin lỗi trước máy quay,
‎nhưng không hề với chúng tôi.

1290
01:22:24,773 --> 01:22:27,943
‎Chúng tôi bắt đầu làm cập nhật
‎phần mềm MCAS trong khoảng thời gian đó.

1291
01:22:28,526 --> 01:22:31,571
‎Khi đến lượt
‎Thượng nghị sĩ Blumenthal chất vấn,

1292
01:22:31,655 --> 01:22:35,158
‎ông ấy mời người nhà đứng lên,

1293
01:22:35,241 --> 01:22:37,702
‎và cầm ảnh người thân yêu của mình.

1294
01:22:37,786 --> 01:22:41,665
‎Các thân nhân đã mất người thân yêu,

1295
01:22:41,748 --> 01:22:44,000
‎phiền các vị có thể vui lòng đứng lên.

1296
01:22:44,584 --> 01:22:46,753
‎Và lúc đó,

1297
01:22:47,253 --> 01:22:49,255
‎Dennis Muilenburg đã phải quay lại

1298
01:22:50,006 --> 01:22:51,091
‎và nhìn chúng tôi.

1299
01:23:31,798 --> 01:23:33,800
‎Ở thế kỷ 21,

1300
01:23:34,426 --> 01:23:37,929
‎để mất hai chiếc máy bay
‎cách nhau trong vòng vài tháng

1301
01:23:38,013 --> 01:23:40,098
‎và làm chết nhiều người đến vậy,

1302
01:23:40,181 --> 01:23:42,851
‎nó lẽ ra không bao giờ nên xảy ra.

1303
01:23:44,894 --> 01:23:47,147
‎Văn hóa an toàn ở Boeing đã sụp đổ.

1304
01:23:48,606 --> 01:23:51,985
‎Nó đã bị mục nát từ trên xuống
‎bởi áp lực từ phố Wall,

1305
01:23:52,068 --> 01:23:53,278
‎đơn giản và dễ hiểu.

1306
01:23:54,070 --> 01:23:55,530
‎Ông Muilenburg,

1307
01:23:55,613 --> 01:23:58,241
‎chúng tôi đã thấy những áp lực từ phố Wall

1308
01:23:58,324 --> 01:24:01,244
‎ảnh hưởng tới quyết định
‎của các công ty tốt nhất

1309
01:24:01,327 --> 01:24:02,579
‎một cách tồi tệ nhất.

1310
01:24:03,163 --> 01:24:04,873
‎Gây nguy hiểm cho công chúng,

1311
01:24:04,956 --> 01:24:09,461
‎gây nguy hại tới công việc tốt
‎của vô số nhân viên chăm chỉ

1312
01:24:09,544 --> 01:24:11,046
‎ở các dây chuyền nhà máy.

1313
01:24:11,588 --> 01:24:14,924
‎Tôi hy vọng cuối cùng
‎sẽ không viết ra câu chuyện đó

1314
01:24:15,008 --> 01:24:18,011
‎về công ty được ngưỡng mộ từ lâu này.

1315
01:24:20,305 --> 01:24:23,808
‎Hai tháng sau, Dennis Muilenburg từ chức
‎theo yêu cầu của Ban giám đốc Boeing,

1316
01:24:23,892 --> 01:24:27,812
‎nhận được phần thưởng là cổ phiếu
‎và lương hưu trị giá 62 triệu đô.

1317
01:24:34,027 --> 01:24:36,112
‎Tôi đã nghĩ rất nhiều về chuyện này

1318
01:24:36,196 --> 01:24:38,907
‎về mặt nó có ý nghĩa gì
‎và sẽ có ý nghĩa gì.

1319
01:24:40,825 --> 01:24:43,995
‎Một số sai lầm Boeing đã gây ra
‎không thể khắc phục.

1320
01:24:46,122 --> 01:24:49,793
‎Những người đã chết,
‎gia đình và bạn bè họ,

1321
01:24:49,876 --> 01:24:52,837
‎và cuộc sống của họ
‎đã kết thúc trong thảm kịch,

1322
01:24:52,921 --> 01:24:55,131
‎những điều đó không thể sửa chữa nổi.

1323
01:25:02,889 --> 01:25:06,559
‎Biết bao lần nghe các công ty nói:
‎"Chúng tôi cam kết nổi trội.

1324
01:25:06,643 --> 01:25:10,188
‎Chúng tôi cam kết an toàn.
‎Chúng tôi cam kết với khách hàng".

1325
01:25:11,397 --> 01:25:14,567
‎Nhưng dù công ty lớn thế nào,
‎tinh vi thế nào,

1326
01:25:14,651 --> 01:25:16,903
‎và quá khứ tuyệt vời của nó thế nào,

1327
01:25:16,986 --> 01:25:18,696
‎tất cả đều đúng với Boeing,

1328
01:25:19,364 --> 01:25:20,740
‎ta cũng nên hoài nghi.

1329
01:25:23,118 --> 01:25:24,911
‎Tất cả chúng ta nên hoài nghi.

1330
01:25:29,666 --> 01:25:33,920
‎Boeing 737 MAX bị cấm bay 20 tháng
‎trong thời gian sửa lại hệ thống MCAS.

1331
01:25:34,003 --> 01:25:37,507
‎Vào tháng 11 năm 2020,
‎FAA đã chấp thuận cho nó bay trở lại.

1332
01:25:37,590 --> 01:25:41,094
‎Boeing vẫn xác nhận chiếc MAX an toàn.

1333
01:25:41,177 --> 01:25:44,514
‎Máy bay Boeing 737 MAX
‎giờ đã trở lại không trung.

1334
01:25:44,597 --> 01:25:48,268
‎Hôm nay là chuyến bay đầu tiên
‎sau gần hai năm nó bị cấm bay

1335
01:25:48,351 --> 01:25:51,354
‎sau hai vụ rơi chết người
‎đã giết hàng trăm người.

1336
01:25:51,437 --> 01:25:54,149
‎Hôm qua, chúng tôi đã
‎nói chuyện độc quyền với Dave Calhoun,

1337
01:25:54,232 --> 01:25:57,068
‎chủ tịch, giám đốc điều hành của Boeing.

1338
01:25:57,152 --> 01:26:00,613
‎Chúng tôi nào muốn giấu ai điều gì
‎vì chúng tôi tự hào về việc chúng tôi làm.

1339
01:26:00,697 --> 01:26:04,200
‎Sản phẩm chúng tôi làm ra
‎tuyệt vời lắm, tốt cho nhân loại.

1340
01:26:04,284 --> 01:26:07,495
‎Tôi rất tự hào về đội
‎của chúng tôi, về máy bay đó.

1341
01:26:07,579 --> 01:26:12,167
‎Nó là cỗ máy đáng chú ý
‎và an toàn như bất cứ thứ gì trên không.

1342
01:26:27,849 --> 01:26:29,350
‎Sau lời từ chối tham gia ban đầu,

1343
01:26:29,434 --> 01:26:31,936
‎Boeing đã đồng ý
‎có văn bản phản hồi các câu hỏi cụ thể:

1344
01:26:32,020 --> 01:26:33,813
‎Về cáo buộc mảnh vỡ vật thể lạ

1345
01:26:33,897 --> 01:26:35,857
‎tìm thấy trong máy bay,
‎Boeing vẫn xác nhận:

1346
01:26:35,940 --> 01:26:37,942
‎"An toàn và chất lượng
‎là ưu tiên cao nhất.

1347
01:26:38,026 --> 01:26:38,943
‎Toàn công ty cam kết

1348
01:26:39,027 --> 01:26:41,863
‎giao phi cơ không vật thể lạ
‎cho mọi khách hàng".

1349
01:26:41,946 --> 01:26:45,408
‎Boeing khẳng định có quy trình nghiêm ngặt
‎để bảo vệ nhân viên nêu ra lo ngại

1350
01:26:45,491 --> 01:26:47,827
‎và John Barnett
‎đang "tuyên bố sai" để trả thù.

1351
01:26:47,911 --> 01:26:50,747
‎Công ty dẫn ra cuộc điều tra
‎của Bộ Lao động đã kết luận

1352
01:26:50,830 --> 01:26:53,291
‎cách đối đãi với Barnett
‎chưa tới mức trả thù chỗ làm.

1353
01:26:53,374 --> 01:26:56,711
‎Boeing khẳng định thêm không có đánh giá
‎của chính phủ hay cơ quan quản lý

1354
01:26:56,794 --> 01:27:00,423
‎"đã phát hiện điều kiện sản xuất
‎ở nhà máy 737 MAX góp phần vào tai nạn".

1355
01:27:01,841 --> 01:27:02,842
‎Sau 18 tháng điều tra,

1356
01:27:02,926 --> 01:27:06,221
‎Quốc hội đã thông qua đạo luật
‎Cải cách chứng nhận phi cơ và trách nhiệm,

1357
01:27:06,304 --> 01:27:08,014
‎giúp FAA tăng cường giám sát.

1358
01:27:08,514 --> 01:27:10,892
‎Vào tháng 01 năm 2021, Bộ Tư pháp Hoa Kỳ

1359
01:27:10,975 --> 01:27:13,061
‎buộc Boeing tội âm mưu lừa FAA.

1360
01:27:13,144 --> 01:27:17,440
‎Boeing đồng ý trả 2,5 tỷ đô
‎tiền phạt và bồi thường.

1361
01:27:17,523 --> 01:27:22,070
‎Thỏa thuận này đã cho phép
‎công ty tránh khỏi truy tố hình sự.

1362
01:28:39,897 --> 01:28:44,068
‎Biên dịch: Nguyễn Thị Khánh Ly